غزل شمارهٔ ۱۵۹۴
هوش مصنوعی: غزل به اهمیت عشق و حال و هوای عاشقان می‌پردازد. شاعر از عشق به عنوان آتش و الهامی ذکر می‌کند که تمام شب را برای معشوق می‌رقصند. او به اقتدار و حضور خورشید (معشوق) اشاره می‌کند و بیان می‌کند که بدون وجود او، آواره و در دل تاریکی هستند. نکته‌ای که در شعر مطرح می‌شود نشان از حال عاشقانی است که به عجز و درد خود می‌بالند و در حال جستجوی راه حل هستند.
شاعر به ناله‌های عاشقان پرداخته و از حال آن‌ها به عنوان دیوانه‌گی و ناتوانی در برابر عشق یاد می‌کند. همچنین با یادآوری شمس‌الدین، به عشق و وصال دعا می‌کند و از اتحاد یا تبدیل به نور الهی سخن می‌گوید. در نهایت، این شعر نشان‌دهنده شور و شوق و حقیقت عمیق عشق است.
ایها العشاق آتش گشته چون استاره‌ایملاجرم رقصان همه شب گرد آن مه پاره‌ایم
هوش مصنوعی: ای عاشقان، ما که مانند شمع میسوزیم، به همین دلیل تمام شب به دور آن ماه روشن میرقصیم.
تا بود خورشید حاضر هست استاره ستیربی‌رخ خورشید ما می دانک ما آواره‌ایم
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید وجود دارد، ستارهها نیز در آسمان حضور دارند. اما بدون نور خورشید، ما میدانیم که در این دنیا بیخانمان هستیم و گم شدهایم.
الصلا ای عاشقان‌هان الصلا این کاریانباده کاری است این جا زانک ما این کاره‌ایم
هوش مصنوعی: ای عاشقان، نماز بگذارید! این کار نوشیدنی و عشق است. اینجا به خاطر ماست، زیرا ما خود در این کار هستیم.
هر سحر پیغام آن پیغامبر خوبان رسدکالصلا بیچارگان ما عاشقان را چاره‌ایم
هوش مصنوعی: هر صبح، پیام آن پیامبر نیکوکار به ما میرسد، در حالی که ما عاشقان، در وضعیت سختی قرار داریم و راه چارهای جز این نداریم.
نعره لبیک لبیک از همه برخاستهمصحف معنی توی ما هر یکی سی پاره‌ایم
هوش مصنوعی: فریاد لبیک از سوی همه به گوش میرسد. هر یک از ما تکهای از حقیقت تو هستیم و معنای کلام تو در وجود ما جلوهگر است.
خونبهای کشتگان چون غمزه خونی اوستدر میان خون خود چون طفلک خون خواره‌ایم
هوش مصنوعی: خونبهای کسانی که کشته شدهاند، همچون نگاهی شیطنتآمیز و خونین است و ما در میان خون خود مانند کودکی هستیم که عاشق خون است.
کوه طور از باده‌اش بیخود شد و بدمست شدما چه کوه آهنیم آخر چه سنگ خاره‌ایم
هوش مصنوعی: کوه طور به خاطر شراب الهی سرمست و بیخود شد، اما ما چه کوه استحکامی هستیم و چه سختدلی داریم که این تاثیرات بر ما اثر نمیگذارد.
یک جو از سرش نگوییم ار همه جو جو شویمگرد خرمنگاه چرخ ار چه که ما سیاره‌ایم
هوش مصنوعی: اگر همه ما به دور یک نقطه بگردیم و مانند دانههای جو به هم پیوسته باشیم، حتی اگر مقام و منزلت بالایی داشته باشیم، باز هم نباید از حقیقت سادهای که در اطراف ما وجود دارد غافل شویم.
همچو مریم حامله نور خدایی گشته‌ایمگر چو عیسی بسته این جسم چون گهواره‌ایم
هوش مصنوعی: مانند مریم، که در انتظار فرزندی از نور خدا بود، ما نیز به این نور الهی متصل هستیم. اگرچه جسم ما چون گهوارهای به نظر میرسد، اما روح و وجود ما همچون عیسی، حامل معانی بزرگ و الهی است.
از درون باره این عقل خود ما را مجوزانک در صحرای عشقش ما برون باره‌ایم
هوش مصنوعی: برای درک بهتر خود و عقلمان به دنبال حقیقت درونی خود نباشیم، زیرا ما در دنیای عشق او گم شدهایم و تحت تأثیر آن قرار داریم.
عشق دیوانه‌ست و ما دیوانه دیوانه‌ایمنفس اماره‌ست و ما اماره اماره‌ایم
هوش مصنوعی: عشق حالتی مجنونگونه دارد و ما نیز همانند دیوانگان به آن دچار شدهایم. نفس ما نیز تحت تأثیر خواستهها و آرزوهای شدید قرار دارد و ما بیاختیار به آن میل میکنیم.
مفخر تبریز شمس الدین تو بازآ زین سفربهر حق یک بارگی ما عاشق یک باره‌ایم
هوش مصنوعی: ای شمس الدین، که مایه فخر تبریز هستی، از این سفر بازگرد به خاطر عشق، چرا که ما یکباره عاشق تو شدهایم.