غزل شمارهٔ ۱۹۲۵
هوش مصنوعی: این متن به نوعی از آمدن دشمنی اشاره دارد که عقل و ایمان را به خطر می‌اندازد و موجب ویرانی‌ها و فتنه‌ها می‌شود. شاعر به این موضوع می‌پردازد که چگونه این دشمن، خانه‌ها و دکان‌ها را غارت کرده و باعث حیرت و سرگشتگی مردم شده است. او بر این نکته تأکید می‌کند که عقل و جان انسان‌ها در معرض تهدید قرار دارد و باید به دنبال عقل و زندگی واقعی بود. در ادامه، شاعر به این نتیجه می‌رسد که اگر انسان‌ها به درستی رفتار کنند و عدالت را برقرار سازند، می‌توانند از ویرانی‌ها فاصله بگیرند و به آرامش برسند. در نهایت، او بر اهمیت عمل و گوش دادن به حکمتی که در قرآن وجود دارد تأکید می‌کند و بیان می‌کند که باید در وسط واقعیت‌ها قرار داشت تا بتوان به درستی عمل کرد.
بازآمد آستین فشانانآن دشمن جان و عقل و ایمان
هوش مصنوعی: دشمن جان و عقل و ایمان دوباره با قدرت و شدت بازگشته است.
غارتگر صد هزار خانهویران کن صد هزار دکان
هوش مصنوعی: ویران کنندهای که به هزاران خانه آسیب میزند و صدها دکان را تخریب می‌کند.
شورنده صد هزار فتنهحیرتگه صد هزار حیران
هوش مصنوعی: شخصی با شور و شوقی فراوان، موجب بروز هزاران مشکل و بلوا شده و در این میان، افراد زیادی را در حیرت و سردرگمی قرار داده است.
آن دایه عقل و آفت عقلآن مونس جان و دشمن جان
هوش مصنوعی: عقل یک دایه و پرستار برای روح است، اما در عین حال آفت و مشکل آن نیز به حساب میآید؛ چون همواره مونس و همراه جان است، اما همچنین میتواند دشمن آن نیز باشد.
او عقل سبک کجا ربایدعقلی خواهد چو عقل لقمان
هوش مصنوعی: عقل سبک و سطحی از چه کسی میتواند به دست آید، وقتی که کسی عقل و فهمی مانند لقمان را خواهد داشت.
او جان خسیس کی پذیردجانی خواهد چو بحر عمان
هوش مصنوعی: کسی که روحی بخیل دارد، چطور میتواند پذیرای زندگی پر از شور و عشق باشد؟ مثل اینکه جان او به وسعت دریا باشد، اما در حقیقت این گونه نیست.
آمد که خراج ده بیاورگفتم که چه ده دهی است ویران
هوش مصنوعی: فردی به من گفت که مالیات و هزینهای بیاور. من پاسخ دادم که چه خانهای را میخواهی بپردازی که خراب شده است؟
طوفان تو شهرها شکست استیک ده چه زند میان طوفان
هوش مصنوعی: طوفان باعث ویرانی شهرها می‌شود، اما در این میان یک ده یا روستا چگونه میتواند در برابر آن از خود دفاع کند؟
گفتا ویران مقام گنج استویرانه ماست ای مسلمان
هوش مصنوعی: گفتند که جایگاه گنجینهها و ثروتها در ویرانهها و خرابها قرار دارد، و حالا ما نیز در چنین ویرانهای هستیم ای مسلمان.
ویرانه به ما ده و برون روتشنیع مزن مگو پریشان
هوش مصنوعی: به ما ویرانهای بده و خودت را دور نگهدار، از سرزنش کردن ما پرهیز کن و نگو که ما در هم ریختهایم.
ویرانه ز توست چون تو رفتیمعمور شود به عدل سلطان
هوش مصنوعی: زمانی که تو رفتی، این ویرانه به لطف عدالت سلطان دوباره سرسبز و آباد خواهد شد.
حیلت مکن و مگو که رفتماندر پس در مباش پنهان
هوش مصنوعی: تلاش نکن که بخواهی فرار کنی و نگویی که من در پشت در هستم. در پنهانی نمان.
چون مرده بساز خویشتن راتا زنده شوی به روح انسان
هوش مصنوعی: خودت را به گونهای بساز که به زندگی جدید و معنوی دست یابی.
گفتی که تو در میان نباشیآن گفت تو هست عین قرآن
هوش مصنوعی: اگر بگویی که تو در میانه نیستی، این گفته خود تو است که معادل آیات قرآن است.
کاری که کنی تو در میان نیآن کرده حق بود یقین دان
هوش مصنوعی: هر کاری که تو در دل نی (نی برای حضور و زندگی) انجام دهی، یقیناً آن کار حق است و واقعیت دارد.
باقی غزل به سر بگوییمنتوان گفتن به پیش خامان
هوش مصنوعی: ما نمیتوانیم تمام غزل را به طور کامل بیان کنیم، زیرا در حضور نادانان نمیتوان سبک کلام را حفظ کرد.
خاموش که صد هزار فرق استاز گفت زبان و نور فرقان
هوش مصنوعی: سکوت کن، زیرا بین گفتن با زبان و درک نور معرفت تفاوتهای زیادی وجود دارد.