غزل شمارهٔ ۱۹۳۶
هوش مصنوعی: این شعر به وصف عشق و حالتی عمیق از احساسات عاشقانه می‌پردازد. عاشقان مانند نای نالان هستند و عشق چون نای‌زنی در وجودشان دمیده می‌شود. در این بین، شاعر به توصیف معشوق و تاثیراتش بر دل عاشق می‌پردازد. او اشاره می‌کند که این عشق دنیایی پنهان دارد و زیبایی‌های معشوق باعث می‌شود عاشق مست و مدهوش شود. همچنین، اشاره به شمع و شاهد و باده لعل، نشان‌دهنده زیبایی و جذابیت معشوق است. در نهایت، شاعر با بیان حالاتی از خرقه رقصان و بی‌بدن، عمق و معنای عشق را در وجود و جان بیان می‌کند و به دل‌های مست یادآوری می‌کند که باده حقیقی عشق کجاست.
عاشقان نالان چو نای و عشق همچون نای زنتا چه‌ها در می دمد این عشق در سرنای تن
هوش مصنوعی: عاشقان مانند نای در حال ناله هستند و عشق مانند کسی است که در حال نواختن نای است. عشق در وجود انسان نفوذ می‌کند و احساسات و رازهای عمیق را در وجود او به صدا در میآورد.
هست این سر ناپدید و هست سرنایی نهاناز می لب‌هاش باری مست شد سرنای من
هوش مصنوعی: این سر، که در واقع ناپیداست، وجود دارد و در عوض، ساز سرنا نیز به شکلی پنهان است. از بادهای که از لبها میریزد، سرنای من مست و تحت تاثیر قرار گرفته است.
گاه سرنا می نوازد گاه سرنا می گزدآه از این سرنایی شیرین نوای نی شکن
هوش مصنوعی: گاهی نوازشهای دلنشینی را به گوش میرساند و گاهی هم احساسات تلخی به همراه میآورد. آه، این ساز سرنا چقدر شیرین است و صدایش دلانگیز، همچون نواهایی که نی به همراه دارد.
شمع و شاهد روی او و نقل و باده لعل اوای ز لعلش مست گشته هم حسن هم بوالحسن
هوش مصنوعی: شمع، زیبایی چهره او را روشن کرده و در کنار آن، میزی از می و نقل آماده است. ای کسی که به خاطر زیبایی او مست شدهای، هم خود او زیباست و هم سرشتی از زیبایی دارد.
بوحسن گو بوالحسن را کو ز بویش مست شدوان حسن از بو گذشت و قند دارد در دهن
هوش مصنوعی: به حسن بگو که بوالحسن به خاطر بوی او مست و شگفتزده شده است، و آن حسن به قدری خوشبو است که وقتی از بوی او گذشت، شیرینیاش هنوز در دهان باقی مانده است.
آسمان چون خرقه رقصان است و صوفی ناپدیدای مسلمانان که دیده‌ست خرقه رقصان بی‌بدن
هوش مصنوعی: آسمان مانند پوششی در حال رقص است و صوفی در آن غایب است. ای مسلمانان، آیا کسی دیده است که این پوشش رقصان بدون وجودی مشخص باشد؟
خرقه رقصان از تن است و جسم رقصان است ز جانگردن جان را ببسته عشق جانان در رسن
هوش مصنوعی: جامهای که به تن دارد در حال رقص است و وجودش نیز از جانش پرانرژی و شاداب است. عشق محبوب، روحش را به همچون ریسمانی بسته و او را به خود کشانده است.
ای دل مخمور گویی باده‌ات گیرا نبودباده گیرای او وانگه کسی با خویشتن
هوش مصنوعی: ای دل، به نظر میرسد که شرابت جذابیت لازم را ندارد، در حالی که شراب او بسیار دلنشین است و کسی بهتر است با خودتان در خلوت باشید.