غزل شمارهٔ ۲۰۸۹
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی تناقضات و ارتباطات میان بدن و روح، جهان مادی و معنوی می‌پردازد. شاعر می‌گوید که بدن وابسته به دنیا و دل وابسته به خداست. دل انسان غریب است و در جستجوی حقیقت می‌باشد. حال اگر کسی به حقیقتی عمیق دست یابد، می‌تواند جان خود را در یابد. شاعر بر این نکته تأکید دارد که با کوشش بسیار هم نمی‌توان به حقیقت رسید، و تنها یک جذب حقیقی می‌تواند انسان را به دانایی برساند. در انتها، به خاموشی و سکوت اشاره می‌کند و می‌گوید که در این سکوت، صدها زبان و نجوای معنوی وجود دارد.
تنت زین جهان است و دل زان جهانهوا یار این و خدا یار آن
هوش مصنوعی: بدن تو متعلق به این دنیای مادی است، اما دلت به دنیا و آرزوهای دیگر وابسته است. یکی از این دنیاها خوب است و خداوند حامی آن است.
دل تو غریب و غم او غریبنیند از زمین و نه از آسمان
هوش مصنوعی: دل تو تنها و غم تو نیز برای او غریب است، نه از زمین سرچشمه میگیرد و نه از آسمان.
اگر یار جانی و یار خردرسیدی بیار و ببردی تو جان
هوش مصنوعی: اگر به کسی که مایه حیات و عقل توست دسترسی پیدا کردی، او را بیاور و روح و جانت را با او همراه کن.
وگر یار جسمی و یار هواتو با این دو ماندی در این خاکدان
هوش مصنوعی: اگر محبوب تو جسم و جان تو باشد، با این دو در این دنیای فانی باقی مانی.
مگر ناگهان آن عنایت رسدکه ای من غلام چنان ناگهان
هوش مصنوعی: شاید یک روز ناگهان لطفی به من برسد که من مانند یک غلام به آن پاسخ دهم.
که یک جذب حق به ز صد کوشش استنشان‌ها چه باشد بر بی‌نشان
هوش مصنوعی: جذب و دستیابی به حقیقت از هرگونه تلاش و کوشش بیشتر اهمیت دارد؛ پس نشانههای آن بر چیزی که نمی‌توان به وضوح دید، چگونه خواهد بود؟
نشان چون کف و بی‌نشان بحر داننشان چون بیان بی‌نشان چون عیان
هوش مصنوعی: علامت و نشانهای مانند کف دست، در واقع نمایانگر و نشاندهندهی دریای بزرگ است. همچنین، بیان و گفتار نیز مانند نشانههای بی‌نشان، به وجود چیزی واضح اشاره می‌کند.
ز خورشید یک جو چو ظاهر شودبروبد ز گردون ره کهکشان
هوش مصنوعی: وقتی که نور خورشید به زمین تابیده میشود، باید مسیر کهکشان را از فضای بالا بزداید.
خمش کن خمش کن که در خامشی استهزاران زبان و هزاران بیان
هوش مصنوعی: سکوت کن، زیرا در سکوت معنا و احساسات زیادی نهفته است که به شکلهای مختلف می‌تواند بیان شود.