غزل شمارهٔ ۲۱۵۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به حالت مستی و سرگردانی انسانی می‌پردازد که در جستجوی عشق و حقیقت است. او از حال خود می‌گوید و از دیگران می‌خواهد که به راست بگویند و پنهان‌کاری نکنند. شاعر به دوستی‌ها و بوسه‌ها اشاره می‌کند و احساس ناامیدی از جدایی و دوری را با بیان می‌کند. او به یادآوری زمان‌هایی می‌پردازد که در جمع بوده و ناگهان به محبوبش برخورده و احساس غم و شوق را به تصویر می‌کشد. در آخر، شاعر به این نتیجه می‌رسد که انسان باید رازها و چشمانش را پنهان کند و به معتمد بودن در برابر دیگران تأکید می‌کند.
هین کژ و راست می‌روی باز چه خورده‌ای بگومست و خراب می‌روی خانه به خانه کو به کو
هوش مصنوعی: توجه کن که به طور طعنهآمیز و بیهدف راه می‌روی. حالا چه چیزی خورده‌ای که اینگونه سرمستی و خرابی؟ تمام این جا و آن جا را به دنبال چه میگردی؟
با کی حریف بوده‌ای بوسه ز کی ربوده‌ایزلف که را گشوده‌ای حلقه به حلقه مو به مو
هوش مصنوعی: با چه کسی همنشینی کردهای و بوسه را از کجا گرفتهای؟ موهای کِدر و غنچهای را که باز کردهاید، مانند حلقههای زنجیر به هم متصلند.
نی تو حریف کی کنی ای همه چشم و روشنیخفیه روی چو ماهیان حوض به حوض جو به جو
هوش مصنوعی: تو ای کسی که در همه چیز برتر و نورانیتری، هرگز نمیتوانی با اویی که پنهانی همچون ماهیانی در آبهاست، رقابت کنی و به او برسیدی.
راست بگو به جان تو ای دل و جانم آن توای دل همچو شیشه‌ام خورده میت کدو کدو
هوش مصنوعی: راست بگو، به جان تو، ای دل و جان من، تو همانی که مانند شیشه، شکسته و Fragile هستم، مثل کدو که میانش خالی است.
راست بگو نهان مکن پشت به عاشقان مکنچشمه کجاست تا که من آب کشم سبو سبو
هوش مصنوعی: صادقانه صحبت کن و چیزی را پنهان نکن. به عاشقان بیتوجه نباش. بگو چشمه کجاست تا من بتوانم آب را با سبو پر کنم.
در طلبم خیال تو دوش میان انجمنمی‌نشناخت بنده را می‌نگریست رو به رو
هوش مصنوعی: من در جستجوی تو، خیال تو را در میان جمع شب گذشته نمیشناختم و بنده تو را به رو در رو میدیدم.
چون بشناخت بنده را بنده کژرونده راگفت بیا به خانه هی چند روی تو سو به سو
هوش مصنوعی: وقتی او بنده را شناخت، به او گفت بیایید به خانه، هر چند که تو در اینجا و آنجا سرگردانی.
عمر تو رفت در سفر با بد و نیک و خیر و شرهمچو زنان خیره سر حجره به حجره شو به شو
هوش مصنوعی: زندگی تو مانند یک سفر گذشته است که در آن هم خوب و هم بد، خیر و شر را تجربه کردهای. مانند زنانی که بدون هدف و عقل به این سو و آن سو میروند.
گفتمش ای رسول جان ای سبب نزول جانز آنک تو خورده‌ای بده چند عتاب و گفت و گو
هوش مصنوعی: به او گفتم: ای پیامآور محبت، ای دلیل وجود جان، از آنجایی که تو از من خشمگین هستی، لطفاً چند کلمه توبیخ و سخن بگو.
گفت شراره‌ای از آن گر ببری سوی دهانحلق و دهان بسوزدت بانگ زنی گلو گلو
هوش مصنوعی: اگر شعلهای از آن آتش را به سمت دهان خود بفرستی، دهان و گلویت را میسوزاند و صدایت را به زحمت در میآورد.
لقمه هر خورنده را درخور او دهد خداآنچ گلو بگیردت حرص مکن مجو مجو
هوش مصنوعی: هر شخصی آن چیزی را که نیاز دارد و مناسب اوست، از طرف خداوند دریافت می‌کند. بنابراین، اگر به تو چیزی نرسید، نیازی نیست که بیش از حد تلاش کنی و حریص باشی.
گفتم کو شراب جان ای دل و جان فدای آنمن نه‌ام از شتردلان تا برمم به های و هو
هوش مصنوعی: به دل خود گفتم که کجاست آن شراب جان؟ و جانم را فدای آن خواهم کرد. من از آن دسته نیستم که به راحتی از دنیای پرسر و صدا و شلوغی دور شوم.
حلق و گلوبریده با کو برمد از این اباهر کی بلنگد او از این هست مرا عدو عدو
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به حالتی اشاره می‌کند که وقتی کسی از این دنیا رنج میبرد و از سختیها فرار می‌کند، او به نوعی دشمن خود را به شکلی دیگر مشاهده می‌کند. او به این فکر می‌کند که هر کسی که به این درد و رنج دچار شود، در واقع به نوعی دشمن خودش است و این مشکلات از آن میآید. این احساس سرشار از ناامیدی و تنهایی را به تصویر می‌کشد.
دست کز آن تهی بود گرچه شهنشهی بوددست بریده‌ای بود مانده به دیر بر سمو
هوش مصنوعی: اگرچه کسی که دستی داشت، موقعیتی بلند مرتبه یا شاهانه را به خود اختصاص داده بود، اما آن دست بیمقدار و بیفایده مانند دستی بریده است که در مکانی فراموش شده و دور از ارزشها باقی مانده است.
خامش باش و معتمد محرم راز نیک و بدآنک نیازمودیش راز مگو به پیش او
هوش مصنوعی: سکوت کن و به کسی که به او اعتماد داری، رازهای خوب و بد را بگو. هرگز راز خود را در حضور او افشا نکن.