غزل شمارهٔ ۲۲۰۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به جستجوی حقیقت و عشق الهی می‌پردازد. او از خواب و خواب دیدن عاشقان صحبت می‌کند و به دنبال کعبه‌ای واقعی، نه فقط یک مکان فیزیکی، می‌گردد. کعبه‌ای که نماد روح و جان است و با نورانی بودنش، جهان را روشن می‌کند. شاعر می‌گوید که صوفیان واقعی، بدون ادعا و خودنمایی، در این کعبه و خانقاه حقیقت سکونت دارند. او به زیبایی‌های باغ عشق و حسن می‌پردازد و از طریق سفر از تن به جان، به شرح احساسات عمیق و جستجوی عشق الهی می‌پردازد. در نهایت، او به خواننده یادآوری می‌کند که عشق و حقیقت را از دل و با نگاهی عمیق جستجو کند، زیرا در نهایت همه چیز به این ارتباط عمیق با خدا و عشق الهی برمی‌گردد.
دوش خوابی دیده‌ام خود عاشقان را خواب کوکاندرون کعبه می‌جستم که آن محراب کو
عاشقان خواب ندارند اما دیشب خوابی و رؤیایی دیدم که در کعبه بهدنبال محراب میگشتم.
کعبه جان‌ها نه آن کعبه که چون آن جا رسیدر شب تاریک گویی شمع یا مهتاب کو
در کعبه جان‌ها بودم نه در آن کعبه که اگر شب بهآنجا بروی میپرسی «چراغ یا مهتاب کجاست؟»
بلک بنیادش ز نوری کز شعاع جان تونور گیرد جمله عالم لیک جان را تاب کو
آن کعبه‌ای که روشناییاش، نوری از پرتو جان توست و همه عالم را روشن می‌کند؛ لیک جان را تاب کو؟
خانقاهش جمله از نور است فرشش علم و عقلصوفیانش بی‌سر و پا غلبه قبقاب کو
هوش مصنوعی: خانقاه او مکانی پر از روشنایی است و فرش آن علم و عقل است. صوفیان در این مکان بدون سر و پا وجود دارند و برتری آنها مانند صدای طبل است.
تاج و تختی کاندرون داری نهان ای نیکبختدر گمان کیقباد و سنجر و سهراب کو
هوش مصنوعی: ای نیکبخت، در قلبت تاج و تختی نهفته است. در گمان تو از کیقباد و سنجر و سهراب خبری نیست.
در میان باغ حسنش می‌پر ای مرغ ضمیرکایمن آباد است آن جا دام یا مضراب کو
ای پرنده روح، در میان باغ زیبایی و حسن او پرواز کن که جایی امن و خوش است و بیدام و تله.
در درون عاریت‌های تن تو بخششی استدر میان جان طلب کان بخشش وهاب کو
هوش مصنوعی: در وجود تو، چیزی ارزشمند و بخشنده وجود دارد که به روح تو کمک می‌کند. این بخشش و عطا، با هدایت و فیضی از جانب خداوند به تو داده شده است.
در صفت کردن ز دور اطناب شد گفت زمانچون رسیدم در طناب خود کنون اطناب کو
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف حالتی از دوری و زمان می‌پردازد. گویا شخصی در حال انتظار است و به این فکر می‌کند که وقتی به مقصدش برسد، باید نزد خود انتظار و وعدهها را به شکلی زیبا و طولانی بیان کند. اما در حال حاضر، احساس می‌کند که این وعدهها و آرزوها، تنها در دوردستها باقی مانده و هنوز به او نمیرسند.
چون برون رفتی ز گل زود آمدی در باغ دلپس از آن سو جز سماع و جز شراب ناب کو
هوش مصنوعی: زمانی که از دنیای زیباییها و گلها خارج شدی، خیلی زود به باغ دل من وارد شدی. اما بعد از آن، جز حال خوش و نوشیدن شراب پاک، چیز دیگری نمیبینم.
چون ز شورستان تن رفتی سوی بستان جانجز گل و ریحان و لاله و چشمه‌های آب کو
هوش مصنوعی: وقتی از زمین شلوغ و پرهیاهو به سوی باغ آرامی رفتی، بگو ببینم، آیا چیزی جز گلها، ریحان، لاله و چشمه‌های آب را پیدا کردی؟
چون هزاران حسن دیدی کان نبد از کالبدپس چرا گویی جمال فاتح الابواب کو
هوش مصنوعی: وقتی که زیبایی‌های بیشماری را مشاهده کردی که از جسم و ظاهر نیستند، پس چرا هنوز درباره زیبایی کسی که در دلها را میگشاید، سخن میگویی؟
ای فقیه از بهر لله علم عشق آموز توز آنک بعد از مرگ حل و حرمت و ایجاب کو
هوش مصنوعی: ای فقیه، برای خدا علم عشق را یاد بده، زیرا پس از مرگ هیچ عذری نیست و نجات و حلالیت به عشق بستگی دارد.
چون به وقت رنج و محنت زود می‌یابی درشبازگویی او کجا درگاه او را باب کو
هوش مصنوعی: زمانی که در مواجهه با درد و سختی قرار بگیری، متوجه میشوی که کجا باید به درگاه او پناه ببری و درخواستی را به او ارائه کنی.
باش تا موج وصالش دررباید مر تو راغیب گردی پس بگویی عالم اسباب کو
هوش مصنوعی: صبر کن تا امواج وصالش تو را در خود غرق کند، آنگاه غایب خواهی شد و از خودخواهی میپرسی رابطهٔ عالم و اسباب کجاست؟
ار چه خط ابن بوابت هوس شد در رقاعرقعه عشقش بخوان بنمایدت بواب کو
هوش مصنوعی: اگرچه این خطی که بر دروازه تو نوشته شده، هوس آور است، اما در نوشته عشقش بخوان تا تو را به دروازهای نشان دهد.
هر کسی را نایب حق تا نگویی زینهاردر بساط قاضی آ آنگه ببین نواب کو
هوش مصنوعی: هر فردی در دنیا نمایندهای از حق دارد، اما زمانی که در مقابل قاضی قرار میگیری، اگر به او نگویی که مراقب باش، پس باید ببینی که آن نماینده کیست.
تا نمالی گوش خود را خلق بینی کار و بارچون بمالی چشم خود را گویی آن را تاب کو
هوش مصنوعی: تا زمانی که گوش خود را نمالی، نمیتوانی ببینی که دیگران چه کارهایی انجام میدهند و وضعیت آنها چگونه است. اما وقتی که چشمانت را بمالی، گویی که آنها به وجود آمدهاند و همه چیز برایت روشن میشود.
در خرابات حقیقت پیش مستان خرابدر چنان صافی نبینی درد و خس و انساب کو
هوش مصنوعی: در میان مستان در مکانهای ناب و واقعی، در چنین جایی نمیتوانی درد و رنج و مشکلات را ببینی، زیرا همه چیز پاک و صادقانه است.
در حساب فانیی عمرت تلف شد بی‌حسابدر صفای یار بنگر شبهت حساب کو
هوش مصنوعی: در محاسبهی عمر کوتاهمدتت، متوجه میشوی که وقتت بهطور بیحساب برای عشق و محبت یارت، صرف شده است. به یاد داشته باش که در شباهت با یارت، محاسبهای وجود ندارد.
چون میت پردل کند در بحر دل غوطی خوریاین ترانه می‌زنی کاین بحر را پایاب کو
هوش مصنوعی: زمانی که کسی با دل شجاع وارد عمق محبت و احساسات میشود، در این بین تو نیز باید احساسات خود را ابراز کنی و شادابی را در زندگیات بیاوری. اما باید از خود پرسید که مقصد این سفر عاطفی کجاست و آیا پایانی برای آن وجود دارد؟