غزل شمارهٔ ۲۴۸۰
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف دل‌تنگی و جستجوی حقیقت می‌پردازد. شاعر از دل بی‌قرار خود می‌پرسد که چه ماهیتی دارد و به چه دلیلی به این دنیا آمده است. او به شور و شوق زندگی اشاره می‌کند و نسبت به دنیا و فنا و عدم سوالاتی مطرح می‌کند. همچنین، اشاره می‌کند که چگونه گرچه انسان‌ها از عدم می‌آیند، اما او به طور خاص به سمتِ حقیقت و بودن می‌زید. این شعر به یک نوع عرفان و جستجوی معنای عمیق زندگی می‌پردازد، و احساساتی از عشق، و شور و شوق برای رسیدن به مقام بالاتر را به تصویر می‌کشد.
ای دل بی‌قرار من راست بگو چه گوهریآتشیی تو آبیی آدمیی تو یا پری
هوش مصنوعی: ای دل بی‌قرار من، به راست بگو که تو چه گوهری داری؛ آیا همچون آتش هستی، یا آبی؟ آیا انسانی، یا مانند پری؟
از چه طرف رسیده‌ای وز چه غذا چریده‌ایسوی فنا چه دیده‌ای سوی فنا چه می‌پری
هوش مصنوعی: از چه راهی آمدهای و از چه غذایی استفاده کردهای؟ به سمت فنا چه تجربهای داری و چرا اینگونه به پرواز درآمدهای؟
بیخ مرا چه می‌کنی قصد فنا چه می‌کنیراه خرد چه می‌زنی پرده خود چه می‌دری
هوش مصنوعی: به من چه اثری می‌زنی و چرا میخواهی مرا از بین ببری؟ چرا راه خرد و عقل را مسدود می‌کنی و چه چیزی از باطن خود میدانی؟
هر حیوان و جانور از عدمند بر حذرجز تو که رخت خویش را سوی عدم همی‌بری
هوش مصنوعی: هر موجود زندهای از هیچ به وجود آمده و باید از آن دوری کند، مگر تو که به سمت نیستی می‌روی و لباس وجودت را کنار می‌زنی.
گرم و شتاب می‌روی مست و خراب می‌رویگوش به پند کی نهی عشوه خلق کی خوری
هوش مصنوعی: با شتاب و حرارت در حال حرکت هستی، در حالی که به حالت مستی و خرابی قرار داری. به سخن اخطاردهنده گوش نمیدهی و به زیباییهای دنیا توجه نمیکنی.
از سر کوه این جهان سیل توی روان روانجانب بحر لامکان از دم من روانتری
هوش مصنوعی: از بالای کوه، آبهای این دنیا به سمت دریاهای ناشناخته در حال حرکت است، و جریان من حتی از این آبها هم بیشتر است.
باغ و بهار خیره سر کز چه نسیم می‌وزیسوسن و سرو مست تو تا چه گلی چه عبهری
هوش مصنوعی: باغ و بهار شگفتانگیز هستند و دلانگیزیشان به خاطر نسیمی است که میوزد. سوسن و سرو تحت تأثیر این نسیم به شوق و مستی درآمدهاند و این زیباییها به خاطر گلی خاص و شکلی جذاب است.
بانک دفی که صنج او نیست حریف چنبرشدرنرود به گوش ما چون هذیان کافری
هوش مصنوعی: صدای زنگی که طنین آن دلنشین نیست، نمیتواند از دور و بر ما عبور کند، مانند حرفهای نامعقول یک کافر.
موسی عشق تو مرا گفت که لامساس شوچون نگریزم از همه چون نرمم ز سامری
هوش مصنوعی: من شنیدم که عشق تو به من گفت مانند موسی، وقتی که میخواهم از همه چیز جدا شوم، باید از هر گونه تماس دوری کنم، زیرا در این حالت من مثل نرمم از سامری میشوم.
از همه من گریختم گرچه میان مردممچون به میان خاک کان نقده زر جعفری
هوش مصنوعی: من از همهای که دور و برم است فرار کردهام، هرچند در بین مردم قرار دارم؛ مانند طلا که در میان خاک پنهان است و نمایان نیست.
گر دو هزار بار زر نعره زند که من زرمتا نرود ز کان برون نیست کسیش مشتری
هوش مصنوعی: اگر او بارها و بارها فخر کند که من ثروتمند هستم، هیچکس نیست که بتواند او را از گنجینهاش جدا کند یا به او دسترسی داشته باشد.