غزل شمارهٔ ۲۵۱۷
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و سرمستی ناشی از وصال محبوب است. شاعر با زبانی عاطفی و پر از تصاویر زیبا، احساسات خود را بیان می‌کند و به جذابیت و قدرت تأثیرگذاری عشق اشاره می‌کند. او از شراب وصل گوینده‌یی می‌گوید که به او آرامش و سرمستی می‌بخشد و در عین حال، به تنهایی و تلخی‌های جدایی از محبوب نیز اشاره می‌کند. از مقایسه‌های بزرگ و خیالی استفاده می‌کند تا اهمیت و تأثیر عشق را نشان دهد و در نهایت به تلاطم روح و شوق بی‌پایان خود برای وصال محبوب می‌پردازد.
ز رنگ روی شمس الدین گرم خود بو و رنگستیمرا از روی این خورشید عارستی و ننگستی
هوش مصنوعی: به دلیل زیبایی و درخشندگی چهره شمس الدین، به من بویی و رنگی دست داده است که مرا تحت تاثیر قرار داده است، اما تو از این روشنایی به حیا و شرم خودداری کردهای.
قرابه دل ز اشکستن شدی ایمن اگر از لطفشراب وصل آن شه را دمی در وی درنگستی
هوش مصنوعی: اگر از لطف محبوب، لحظهای در کنار او نایستی، دل تو از شکستن و آسیبدیدن در امان نخواهد بود.
به بزمش جان‌های ما ندانستی سر از پایاناگر نه هجر بدمستش به بدمستی و جنگستی
هوش مصنوعی: در محفل او، ما هیچگاه نمیدانستیم که چه بر سرمان خواهد آمد. اگر به خاطر جدایی او نبود، این بیقراری و درگیریهای دلانگیز وجود نداشت.
الا ای ساقی بزمش بگردان جام باقی راچرا بر من دلت رحمی نیارد گویی سنگستی
هوش مصنوعی: ای ساقی، لطفاً جام بقیه را به دور بگردان و به من توجه کن. چرا بر من رحم نمیکنی؟ گویی دل تو سنگین و بیحس است.
از آن می کو ز بهر شه دهان خویش بگشادیهمه هستی فروبردی تو پنداری نهنگستی
هوش مصنوعی: به خاطر آن شرابی که نوشیدی، دهانت را برای صحبت باز کردی و تمام وجودت را در این راه صرف کردی. فکر میکنی که قدرت و عظمت داری، اما در واقع به اندازه یک نهنگ هستی که در دریا غرق شده است.
ز بانگ رعد آن دریا تو بنگر چون به جوش آیدولیک آن بحر می‌بودی و رعدش بانگ چنگستی
هوش مصنوعی: به صدای رعد و برق توجه کن و ببین که چگونه دریا به جوش میآید. اما بدان که دریا همیشه وجود داشته و آن صدا ناشی از نواختن یک ساز است.
روان گشته میش چون خون درون دل به هر سوییتو گویی دل چو قدسستی و می همچون فرنگستی
هوش مصنوعی: دل همچون میریزد و بیتاب است، گویی که دل مانند چیزی مقدس و پاک است و می نیز شبیه به چیزهایی با زیبایی فرنگی.
که لشکرهای اسلام شه ما را درون قدسز نصرت‌های یزدانی بر آن افرنگ هنگستی
هوش مصنوعی: لشکرهای اسلام در کنار ما در قدس هستند و به یاری خداوند، بر دشمنان پیروز خواهیم شد.
به یک ساغر نگردم مست تو ساقی بیشتر گردانخرابی گشتمی گر می ز جام شاه شنگستی
هوش مصنوعی: من به خاطر تو دیگر به یک جام هم نگاه نمیکنم، ای ساقی. چرا که بیشتر در عشق تو غرق شدهام و اگر می از جام پادشاهانه بیاوری، راز دلم را میشکنی.
ایا تبریز عقلم را خیال تو بشوراندتو گویی باده صافی خیالت گویی بنگستی
هوش مصنوعی: آیا خیال تو در تبریز باعث شده که عقل من به هم بریزد؟ گویا باده پاک خیالت مرا مست کرده است.
ترنگ چنگ وصل او بپراندهمی جان راتو گویی عیسی خوش دم درون آن ترنگستی
هوش مصنوعی: صدای دلنشین او چنان جان را سرشار از زندگی می‌کند که گویی عیسی خود در آن آواز موجود است و جان را زنده میسازد.
پیاپی گردد از وصلش قدح‌ها بر مثال آنکه اندر جنگ سلطانی قدح تیر خدنگستی
هوش مصنوعی: به طور مکرر، جامها از وصال او پر میشوند، مانند کسی که در میدان نبرد، تیرهایش را به سمت حریف رها می‌کند.
چنین عقلی که از تزویر مو در موی می‌بیندشمار موی عقل آن جا تو بینی گویی دنگستی
هوش مصنوعی: عقلی که قادر است تزویر و فریب را به دقت ببیند و حتی در کوچکترین جزئیات مانند مو، آن را شناسایی کند، میتواند به همان اندازه شمارش عقل را نیز انجام دهد. در واقع، این عقل در جایی خاص و با دقت فراوان قابل مشاهده است.
ز تیزی‌های آن جامش که برق از وی فغان آیدقدح در رو همی‌آید بریزش گویی لنگستی
هوش مصنوعی: از تیزی‌های آن جام، که به درخشش خودش فریاد میزند، وقتی که لیوان را میچرخاند، انگار که بگوید به خاطر سنگینی خود، به راحتی نمیتوانی بریزی.
چه بالایی همی‌جوید می اندر مغز مستانشچو گردند شیرگیر از وی مگر گویی پلنگستی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در عقل و تفکر افرادی که مست و شاداب هستند، چه چیزهای بزرگ و مهمی جستجو میشود. وقتی این افراد از حالت طبیعی خارج میشوند و به نوعی به وجد میآیند، شاید احساس کنند که قدرت و توانایی خاصی دارند، مانند پلنگی قوی و چابک.
فراوان ریز در جانم از آن می‌های ربانیز بحر صدر شمس الدین که کان خمر تنگستی
هوش مصنوعی: بسیاری از آن می‌های الهی در وجودم جاری است که از دریای دل شمس الدین میآید و همچون شراب خوشگوار است.