غزل شمارهٔ ۲۵۵۶
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و عمق عشق و ارتباط عارفانه با خداوند اشاره دارد. شاعر از چشم خود به عنوان شاهدی بر «آیین خون‌ریزی» به دلیل دوری از محبوب الهی یاد می‌کند و هشدار می‌دهد که اگر با خداوند مخالفت کنی، تاریکی ابدی نصیبت خواهد شد. او به ستایش «شمس الدین تبریزی» پرداخته و به قدرت و روح لطیف او اشاره می‌کند که می‌تواند جان‌ها را از شر و خطا پاک کند.
شاعر از خویشتن می‌خواهد که به عقل و درک خود اعتماد کند و نه از روی عجز و ناتوانی. او می‌گوید تنها در سایه عشق الهی است که انسان‌ها می‌توانند به حقیقت وجودی خود پی ببرند و از درک صرف عقل محدود فراتر روند. در انتها، به اهمیت تواضع و تعظیم در برابر عشق و جمال خداوند اشاره می‌کند.
زهی چشم مرا حاصل شده آیین خون ریزیز هجران خداوندی شمس الدین تبریزی
هوش مصنوعی: چشمانم از دیدن آنچه که از جدایی خداوند شمسالدین تبریزی به وجود آمده، سرشار از شادی است و این یک دوران رنج و خون‌ریزی را به تصویر میکشد.
ایا خورشید رخشنده متاب از امر او سر راکه تاریک ابد گردی اگر با او تو بستیزی
هوش مصنوعی: ای خورشید درخشان، از فرمان او رو برنکن، زیرا اگر با او به مخالفت بپردازی، ابدی در تاریکی خواهی ماند.
ایا ای ابر گر تو یک نظر از نرگسش یابیبه جای آب آب زندگانی و گهربیزی
هوش مصنوعی: ای ابر، اگر تنها یک بار از نرگس او نگاه کنی، به جای آب، زندگی و گوهر را میسوزانی.
اگر آتش شبی در خواب لطف و حلم او دیدیگلستان‌ها شدی آتش نکردی ذره‌ای تیزی
هوش مصنوعی: اگر شبی در خواب، جمال و بزرگی او را ببینی، مانند گلستانها شاد و دلشاد خواهی شد و هیچ نشانی از تلخی و آتش در وجودت نخواهی یافت.
به هنگامی که هر جانی به جانی جفت می‌گردندبفرمودند گر جانی به جان او نیامیزی
هوش مصنوعی: در زمانی که هر دو جان به یکدیگر نزدیک میشوند، گفته شده است که اگر جان تو با جان او پیوند نخورد، چه فایدهای دارد؟
که جان او چنان صاف و لطیف آمد که جان‌ها راز روی شرم و لطف او فریضه گشت پرهیزی
هوش مصنوعی: روح او به قدری خالص و نازک بود که از روی شرم و محبتش، دیگران به انجام واجبات و کارهای نیکو روی آوردند.
هر آنچ از روح او آید به وهم روح‌ها نایدکه خشتک کی تواند کرد اندر جامه تیریزی
هوش مصنوعی: هر آنچه از روح او به ذهنها میرسد، نمیتواند به درک روحهای دیگر بیفتد. چگونه ممکن است که فردی بتواند در لباس کسی دیگر قرار گیرد؟
کسی کاندر جهان از بوش انا لا غیر می گفته‌ستگر از جاهش ببردی بو ز حسرت کرده خون ریزی
هوش مصنوعی: کسی که در دنیا فقط از بوی خود صحبت می‌کند، اگر از موقعیتش خارج شود، به خاطر حسرتش خونش به زمین خواهد ریخت.
بیا ای عقل کل با من که بردابرد او بینیورای بحر روحانی بدان شرطی که نگریزی
هوش مصنوعی: ای عقل برتر، با من بیایید، تا در کنار هم به عمقهای بیپایان روحانی برسیم، به شرطی که از آنجا دور نشوید.
از آن بحری گذشته‌ست او که دل‌ها دل از او یابندو جان‌ها جان از او گیرند و هر چیزی از او چیزی
هوش مصنوعی: او از مرحلهای فراتر رفته است که دل‌ها از او محبت میگیرند و جان‌ها از او روح و زندگی مییابند، و هر چیزی در عالم به نوعی از او تأثیر و نشانهای دارد.
اگر انکار خواهی کرد از عجزی است اندر توچه داند قوت حیدر مزاج حیز از حیزی
هوش مصنوعی: اگر بخواهی منکر باشی، آن نشان از ناتوانی توست. چه کسی میداند که قدرت و شجاعت علی (حیدر) از چه منشأیی به وجود آمده است؟
علی الله خانه کعبه و فی الله بیت معموراگهی که بشنوی تبریز از تعظیم برخیزی
هوش مصنوعی: خانه کعبه در نزد خداوند قرار دارد و مکانی آباد و پررونق است. گاهی اوقات اگر صدای تبریز را بشنوی، برمیخیزید و به احترام آن تعظیم میکنید.
ایا ای عقل و تمییزی که لاف دیدنش داریوآنگه باخودی بالله که بی‌الهام و تمییزی
هوش مصنوعی: ای عقل و درک، که در مورد تواناییهای خود ادعا میکنی، ولی در واقع بدون الهام و درک واقعی هستی.