غزل شمارهٔ ۲۵۸۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف حالتی روحانی و انس با عشق می‌پردازد. او از مستی ناشی از ملاقات با معشوق و تاثیر آن بر دل و جان سخن می‌گوید. اشاره می‌کند که حتی با یک جرعه شراب، دل‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرند و از خود بی‌خود می‌شوند. شاعر به این نکته اشاره دارد که عشق باعث می‌شود انسان از خود خارج شده و به یک حالت بالاتر برسد. او همچنین بر اهمیت دل و روح در این مسیر تاکید می‌کند و می‌گوید که عشق حقیقی نباید غم یابد و انسان را به خود مشغول کند. در نهایت، شاعر به نشان‌دهی عشق و پرستش می‌پردازد و آن را بالاترین مرتبه‌ی وجود انسانی می‌داند.
آمد مه ما مستی دستی فلکا دستیمن نیست شدم باری در هست یکی هستی
هوش مصنوعی: ماه ما به میدان آمده و حالتی مست دارد، چون دست من به این حال و حالتی که در افلاک وجود دارد نمیرسد. من به یکباره درک کردم که هستی و وجود یکی است.
از یک قدح و صد دل، او مست نمی‌گرددگر باده اثر کردی در دل تن از او رستی
هوش مصنوعی: اگرچه کسی ممکن است از یک فنجان نوشیدنی شاداب و سرخوش نشود، اما اگر اثر آن نوشیدنی را به دل و جسم خود وارد کنی، از آن مست خواهی شد.
بار دگر آوردی زان می که سحر خوردیپر می‌دهیم گر نی این شیشه بنشکستی
هوش مصنوعی: دوباره از آن نوشیدنی که در صبح نوشیدی، بیاور. ما برایت پر میریزیم، اگر این شیشه را نمیشکستی.
بر جام من از مستی سنگی زدی اشکستیاز جز تو گر اشکستی بودی که نپیوستی
هوش مصنوعی: بر روی جام من، به خاطر مستی، سنگی انداختی و آن را شکستی. اگر جز تو کسی آن را میشکست، نشان از پیوند و نزدیکی ما به هم بود.
زین باده چشید آدم کز خویش برون آمدگر مرده از این خوردی از گور برون جستی
هوش مصنوعی: آدم از این شراب چشید، به طوری که از خود خارج شد. اگر کسی از این نوشید، مانند مردهای است که از قبر بیرون میآید.
گر سیر نه ای از سر هین خوار و زبون منگردر ماه که از بالا آید به چه پستی
هوش مصنوعی: اگر در زندگی سیر و رشد نکردهای، به خودت احترام نگذار و خودت را خوار و ذلیل ببین. نگاهی به ماه بینداز که از آسمان بالا میآید و ببین که چقدر در مقام و مرتبه پایینتر از آن قرار داری.
ای برده نمازم را از وقت چه بی‌باکیگر رشک نبردی دل تن عشق پرستستی
هوش مصنوعی: ای بنده، چطور میتوانی بدون توجه به وقت نماز بیپروا باشی، اگر دل تو به عشق کسی حسادت نمیورزد؟
آن مست در آن مستی گر آمدی اندر صفهم قبله از او گشتی هم کعبه رخش خستی
هوش مصنوعی: اگر آن عاشق مست را ببینی، در حالتی که در عشق غرق شده است، حتی اگر به جمعیت بپیوندی، میتوانی با نگاه به او به کعبه و قبله خود راه پیدا کنی، و زیبایی چهرهاش تو را به ستیغ عشق میرساند.