غزل شمارهٔ ۲۶۳۵
هوش مصنوعی: این شعر به مهمانی و شادمانی اشاره دارد که در آن سماع و نوشیدن شراب به عنوان نمادی از وصل و اتحاد مطرح شده است. شاعر از جماعت می‌خواهد که از نوشیدنی الهی بنوشند و به وحدت با دنیای معنوی دست یابند. او همچنین به زیبایی و باروری روزگار اشاره می‌کند و از مردم می‌خواهد که از خواب غفلت بیدار شوند. با نداهای آسمانی و زمینی که به گوش می‌رسد، شاعر به بیداری و زنده شدن روح فراخوانده و بر اهمیت تجربه‌های معنوی تأکید می‌کند. در نهایت، او به نوعی یادآور می‌شود که زندگی فراتر از ظاهر و هستی مادی است و باید به عمق معانی و واقعیات پنهان توجه کرد.
امروز سماع است و مدام است و سقاییگردان شده بر جمع قدح‌های عطایی
هوش مصنوعی: امروز روز شادمانی و شور و شادی است و مانند بادهافشان، کسی در میان جمع نشسته و به همه جایزههای ارزشمند میدهد.
فرمان سقی الله رسیده‌ست بنوشیدای تن همه جان شو نه که ز اخوان صفایی
هوش مصنوعی: پیامی رسیده است که میگوید: ای تن، زندگی را به طور کامل تجربه کنید و از آن لذت ببرید، زیرا دوستی و رفاقت میتواند به انسان آرامش و شادی بدهد.
ای دور چه دوری تو و ای روز چه روزیوی گلشن اقبال چه بابرگ و نوایی
هوش مصنوعی: ای دور! چه فاصلهای از من داری و ای روز! چه روز زیبایی است. ای باغ خوشبختی، تو چه پر از شاخ و برگ و نغمهای هستی.
از خاک برویند در این دور خلایقکاین نفخه صور است که کرده‌ست صدایی
هوش مصنوعی: مخلوقاتی که از خاک پدید میآیند، در این دوران به دلیل نفخهی صور (دمیدن روح) به زندگی و صدایی مشخص دست پیدا کردهاند.
از کوه شنو نعره صد ناقه صالحوز چرخ شنو بانگ سرافیل صلایی
هوش مصنوعی: از کوه، صدای نعرهی شتر صالح را بشنو و از آسمان، صدای شیپور سرافیل را بشتاب.
هین رخت فروگیر و بخوابان شتران راآخر بگشا چشم که در دست رضایی
هوش مصنوعی: ای دوست، لباس خود را بپوش و شتران را به خواب برسان، زیرا که وقتی بیدار شوی، در دستان مهر و محبت توست.
ای مرده بشو زنده و ای پیر جوان شووی منکر محشر هله تا ژاژ نخایی
هوش مصنوعی: ای مرده، زنده شو و ای پیر، جوان شو. ای کسی که معاد را انکار میکنی، بیا و از این حرفهای بیمعنا دوری کن.
خواهم سخنی گفت دهانم بمبندیدکامروز حلال است ورا رازگشایی
هوش مصنوعی: بهتر است امروز چیزی نگویید و دهانتان را ببندید، زیرا امروز چیزهایی که میخواهم بگویم مجاز است و ممکن است رازهایی را فاش کند.
ور ز آنک ز غیرت ره این گفت ببندیدره باز کنم سوی خیالات هوایی
هوش مصنوعی: اگر به خاطر غیرت و حسادت این راه را ببندید، من باز هم راهی به سوی خیالهای آسمانی پیدا میکنم.
ما نیز خیالات بدستیم و از این دمهستی پذرفتیم ز دم‌های خدایی
هوش مصنوعی: ما نیز مانند دیگران در دنیای خیال زندگی میکنیم و وجود خود را از نفس پروردگار دریافت کردهایم.
صد هستی دیگر به جز این هست بگیریکاین را تو فراموش کنی خواجه کجایی
هوش مصنوعی: این بیت به ما میگوید که اگر میخواهی از وجود و هستی حاضر خود فرار کنی و آن را فراموش کنی، باید بدانید که هیچ چیز دیگری نمیتواند جای آن را بگیرد. در واقع، این اشاره به این دارد که همیشه به دنبال حقیقت و واقعیت هستی خود باشیم و در جستجوی چیزهای دیگری نباشیم. پرسش از "خواجه" نیز به نوعی بیانگر عدم حضور یا گمشدن یک شخص مهم و تاثیرگذار در زندگی است.