غزل شمارهٔ ۲۷۲۶
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ احساسات عمیق و شدید انسانی است که به خاطر فراق و دوری از عشق، دچار درد و رنج شده است. شاعر به تقلید از عواطف قلبی و عقلانی خود می‌پردازد و از عدم توانایی در ابراز احساسات و درک عمیق‌تر سخن می‌گوید. او به شکایت از دلش می‌پردازد که با وجود ناله‌ها و دردها، نتوانسته است درک بهتری از عشق و دوستی پیدا کند. در نهایت، شاعر به نوعی توصیه می‌کند که انسان‌ها باید بیشتر به درک و شناخت از خود و دیگران بپردازند و از تجربیات زندگی بیاموزند. به نوعی، این شعر یک فراخوان به بیداری روحی و خودشناسی در میان دشواری‌های زندگی و عاشقانه‌هاست.
ای دیده ز نم زبون نگشتیوی دل ز فراق خون نگشتی
هوش مصنوعی: ای چشمانم، چرا از اشک زبانم نمودی؟ و ای دل، چرا از درد جدایی خون نمیگریی؟
وی عقل مگر تو سنگ جانیچون مایه صد جنون نگشتی
هوش مصنوعی: ای عقل، آیا تو مانند سنگی بیروح هستی که به اندازهی صد نوع جنون در وجودت وجود ندارد؟
این یک هنرت هزار ارزدکز عشق به هر فسون نگشتی
هوش مصنوعی: این یک هنر باارزش است که به خاطر عشق، هیچ گاه به فریب و فریبی رو نیاوردی.
لیک از تو شکایت است دل راکز ناله چو ارغنون نگشتی
هوش مصنوعی: اما دل از تو گلهمند است، چونکه از نالهام مانند صدای عود نشدی.
ز اندیشه دوست بو نبردیز اندیشه خود فزون نگشتی
هوش مصنوعی: از تفکر دربارهٔ دوست بهرهای نبردی و از تفکر دربارهٔ خود بیشتر نشدی.
زان گرم نگشته‌ای ز خورشیدکز خانه تن برون نگشتی
هوش مصنوعی: از آنجا که تو از گرمای خورشید بهرهمند نشدهای، هنوز هم از خانهی تن خود بیرون نیامدهای.
چون گردش آفتاب دیدیماننده ذره چون نگشتی
هوش مصنوعی: وقتی که میبینی آفتاب در حال چرخش است، چرا مانند ذرهای کوچک در این گردش بزرگ نیستی؟
چون آب حیات خضر دیدیچون صافی و آبگون نگشتی
هوش مصنوعی: وقتی که آب حیات خضر را دیدی، چرا صاف و زلال نشدی؟
مرغ زیرک به پای آویختشکر است که ذوفنون نگشتی
هوش مصنوعی: مرغ زیرک با استفاده از مهارتهای خود، به طرز هوشمندانهای از چالشها عبور می‌کند و در واقع به این نتیجه رسیده است که نباید به دامهای بیهوده بیفتد.
زان درس جماد علم آموختتو مردم یعلمون نگشتی
هوش مصنوعی: از سرما و سکوت زمین، درسهای زیادی آموختهای، اما تو هنوز به جای اینکه از علم و دانش بهرهمند شوی، در حال نابودی هستی.
شمس تبریز جان جان‌هاز اول بده ای کنون نگشتی
هوش مصنوعی: ای شمس تبریز، ای جان جانها! از همان ابتدا به من جان بده که هنوز به حقیقت نرسیدهام.