غزل شمارهٔ ۲۷۷۸
هوش مصنوعی: این متن در قالب اشعار عرفانی، به توصیف و ستایش خداوند می‌پردازد. شاعر خدا را مفرح‌بخش رنجوران و پنهان در لطافت و رحمت معرفی می‌کند. او به این نکته اشاره می‌کند که خداوند بندگان را خسته کرده تا به او زاری کنند و درمانطلبی آنها به خداوند مربوط است. شاعر بر این باور است که هر درد و رنجی از جانب خداست و هر کمکی که می‌شود، از او ناشی می‌گردد. او می‌گوید روح انسان‌ها در قالب بدنی ساکن است و خداوند حقیقتی است که در درد و رنج انسان‌ها حس می‌شود. در نهایت، شاعر به وحدت و اتحاد همه چیز در خداوند اشاره می‌کند و به این نتیجه می‌رسد که هر چیزی به نوعی به او وابسته است و در این ایوان بزرگ خداوند، همه سلاطین و بزرگان نیز تنها بازتابی از خداوند هستند.
ای خدایی که مفرح بخش رنجوران تویدر میان لطف و رحمت همچو جان پنهان توی
هوش مصنوعی: ای خداوندی که درد و رنج را برطرف میکنی، تو در دل رحمت و لطف، همچون جان پنهان و نادیدهای هستی.
خسته کردی بندگان را تا تو را زاری کنندچون خریدار نفیر و لابه و افغان توی
هوش مصنوعی: تو بندگان را از شدت ستم و سختی به زاری واداشتی، همانطور که یک خریدار به صدای نالیدن و التماس کردن توجه می‌کند.
جمله درمان خواه و آن درمانشان خواهان توستآنک درد و دارو از وی خاست بی‌شک آن توی
هوش مصنوعی: همه کسانی که به درمان نیاز دارند، در واقع درمان آنها به خاطر توست. درد و دارو از وجود تو نشأت میگیرد، بدون شک تو همان درمان هستی.
دردهایی کآدمی را بر در خلقان بردآن حجاب از اول است و آخر و پایان توی
هوش مصنوعی: دردهایی که انسان را به درگاه مردم میبرد، همان حجابهایی است که از ابتدا تا انتها وجود دارد.
هر کجا کاری فروبندد تو باشی چشم بندهر کجا روشن شود آن شعله تابان توی
هوش مصنوعی: هر جا که کار و تلاش متوقف می‌شود، تو باید آرامش و صبر داشته باشی، و هر جا که نور و روشنایی پیدا شود، آن درخشش از وجود توست.
ناله بخشی خستگان را تا بدان ساکن شوندچون حقیقت بنگرم در درد ما نالان توی
هوش مصنوعی: ناله و فریاد بخشی از خستگان را میشنوم تا به آرامش برسند. وقتی به حقیقت نگاه میکنم، میبینم که درد ما باعث ناله و گلهگذاری توست.
هم توی آن کس که می‌گوید توی والله تویگوی و چوگان و نظاره گر در این میدان توی
هوش مصنوعی: تو در واقع همان کسی هستی که در اینجا می‌گوید تو هستی. تو در تمام موقعیتها و رقابتها، چه در بازی گوی و چوگان چه در تماشای این میدان، حضور داری.
و آنک منکر می‌شود این را و علت می‌نهددر میان وسوسه او نفس علت خوان توی
هوش مصنوعی: شخصی این مطلب را انکار می‌کند و دلیل آن را به وسوسههای درونی خود نسبت میدهد و برای تو دلایل مختلفی را مطرح می‌کند.
و آنک می‌گوید توی زین گفت ترسان می‌شوددر میان جان او در پرده ترسان توی
هوش مصنوعی: آن شخص می‌گوید که وقتی زین را برمیدارد و صحبت می‌کند، روح او در درونش به شدت میترسد و از این وضعیت هراسان می‌شود.
کنج زندان را به یک اندیشه بستان می‌کنیرنج هر زندان ز توست و ذوق هر بستان توی
هوش مصنوعی: با یک اندیشه میتوانی غم و درد زندان را به شادی و سرسبزی تبدیل کنی. این به خود تو بستگی دارد که رنجهای زندان را احساس کنی یا لذتهای یک بستان را.
در یکی کار آن یکی راغب و آن دیگر نفورتو مخالف کرده‌ای شان فتنه ایشان توی
هوش مصنوعی: یکی از آنها را به کاری گرایش دادهای و آن دیگری را از آن کار به دور کرده‌ای؛ تو باعث تفرقه و اختلاف آنها شدهای.
آن یکی محبوب این و باز او مکروه آنچشم بندی چشم و دل را قبله و سامان توی
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف رابطهای میان محبوب و معشوق می‌پردازد. در آن، محبوب به عنوان شخصی زیبا و دلربا معرفی می‌شود که توجه و دل را به خود جلب می‌کند، در حالی که طرف مقابل به عنوان شخصی ناپسند و نامطلوب توصیف می‌شود. در اینجا اشارهای به تأثیر چشم و دل بر روی افراد و جهتی که به سوی محبوب مینگرند، وجود دارد.
صد هزاران نقش را تو بنده نقشی کنیگویی سلطان است آن دام است خود سلطان توی
هوش مصنوعی: تو با مهارت و زیبایی زیادی میتوانی بسیاری از نقشها را طراحی کنی، به گونهای که گویی صاحبامتیاز آنها هستی، در حالی که خودت در واقع به دام آن نقشها افتادی و آنها هستند که تو را در خود گرفتهاند.
بندگی و خواجگی و سلطنت خط‌های توستخط کژ و خط راست این دبیرستان توی
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی از تأثیرات و مراتب مختلف زندگی اشاره دارد، جایی که دلالت می‌کند بر این که همه چیز به نوعی از نوشتهها و سرنوشتهای مقدر شده ناشی می‌شود. همچنین میتواند به ارتباط بین انسان‌ها و نقشهایی که در جامعه ایفا میکنند اشاره کند؛ چه به عنوان بنده، خدمتگزار یا حاکم. در واقع، زندگی و تجارب انسان‌ها به عنوان خطکشهای مختلفی تعریف می‌شود که بر اساس آنها میتوان مسیر زندگی را ترسیم کرد.
صورت ما خانه‌ها و روح ما مهمان در آننقش و جان‌ها سایه تو جان آن مهمان توی
هوش مصنوعی: چهره ما مانند خانهای است که روح ما مهمان در آن است و جان‌ها مانند سایهی تو هستند که روح آن مهمان در درون توست.
دست در طاعت زنیم و چشم در ایمان نهیمبر امید آنک بنمایی که خود ایمان توی
هوش مصنوعی: دستهای ما را در پی انجام طاعت دراز میکنیم و چشمانمان را در انتظار ایمان قرار میدهیم، به امید اینکه تو خود ایمانداری و میتوانی آن را به ما نشان دهی.
دست احسان بر سر ما نه ز احسانی که ماچشم روشن در تو آویزیم کان احسان توی
هوش مصنوعی: دست لطف و محبتت را بر سر ما بگذار، نه به خاطر این که ما از تو طلب داریم، بلکه به این دلیل که ما به وجود تو افتخار میکنیم و به تو وابستهایم.
غفلت و بیداری ما در، توی بر کار و بسغفلت ما بی‌فضولی بر، چو خود یقظان توی
هوش مصنوعی: در حالت غفلت و بیداری ما، تو در حال انجام کار هستی و ما غافل هستیم. اما بیآنکه بخواهیم فضولی کنیم، تو همیشه هوشیار و آگاه هستی.
توبه با تو خود فضول است و شکستن خود بترنقش پیمان گر شکست ارواح آن پیمان توی
هوش مصنوعی: توبه کردن در حضور تو بیهوده است و شکستن عهد و پیمان، خود آسیب بیشتر به روح‌ها میزند. این عهد و پیمانی که با تو بسته شده، ارزشی بسیار دارد.
روح‌ها می‌پروری همچون زر و مس و عقیقچون مخالف شد جواهر ای عجب چون کان توی
هوش مصنوعی: تو روح‌ها را مانند طلا و مس و عقیق پرورش میدهی، اما وقتی که جواهرات با هم مخالف شوند، شگفتانگیز است که چطور تو معدن آنها هستی.
روز درپیچد صفت در ما و تابد تا به شبشب صفات از ما به تو آید صفاتستان توی
هوش مصنوعی: روز به ما صفات و ویژگیهای خود را میدهد و تا شب که می‌رسد، این صفات از ما به تو منتقل می‌شود. تو هم از مواهب و ویژگیهای ما بهرهمند میشوی.
روز تا شب ما چنین بر همدگر رحمت کنیمشب همه رحمت رود سوی تو چون رحمان توی
هوش مصنوعی: از صبح تا شب به یکدیگر محبت و رحمت میورزیم و در شب، تمام رحمتها به سوی تو به عنوان خیرخواه و رحمان میجوشد.
کو سلاطین جهان گر شاه ایوان بوده‌اندپس بدانستیم بی‌شک کاندر این ایوان توی
هوش مصنوعی: کجا هستند پادشاهان دنیا اگر تو در این ایوان هستی؟ پس به یقین میدانیم که تو در اینجا وجود داری.