غزل شمارهٔ ۲۷۹۶
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حضور و مقام بلند یک شخصیت معنوی یا الهی می‌پردازد. شاعر از ویژگی‌های این شخصیت می‌گوید که فراتر از دو عالم است و با چشمی خاص به هستی نگاه می‌کند. او را به عنوان منبع عشق و روشنی معرفی می‌کند که همه موجودات به او نیاز دارند. همچنین، اشاره شده که او چنان مقام بالایی دارد که حتی دنیای ماده و طبیعت نیز تحت تأثیر او قرار می‌گیرد. شعر به وحدت و ارتباط عمیق این شخصیت با همه موجودات و اقوام اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که او مرهمی بر دردها و مشکلات تمامی انسان‌هاست. در نهایت، به نوعی شگفتی از قربانی شدن در برابر این نور مطلق اشاره می‌شود.
ای که جان‌ها خاک پایت صورت اندیش آمدیدست بر در نه درآ در خانه خویش آمدی
هوش مصنوعی: ای کسی که جان‌ها به پای تو افتادهاند و به تو فکر میکنند، چرا فقط در درب خانهام ایستادهای؟ حالا زمان آن رسیده که به خانه خودت وارد شوی.
نیست بر هستی شکستی گرد چون انگیختیچون تو پس کردی جهان چونی چو واپیش آمدی
هوش مصنوعی: در این دنیا هیچ چیزی نمیتواند وجود را تحت تاثیر قرار دهد. وقتی تو خود را از آنچه که هستی دور میکنی و به گذشته برمیگردی، دنیا چگونه خواهد بود؟
در دو عالم قاعده نیش است وآنگه ذوق نوشتو ورای هر دو عالم نوش بی‌نیش آمدی
هوش مصنوعی: در هر دو دنیا، اصل و قاعده بر اساس تلخی و آسیب است، اما لذت و شادی تو فراتر از این دو جهان وجود دارد و به گونهای است که از بیدرد و بی‌نیش آمدهای.
خویش را ذوقی بود بیگانه را ذوق نویهم قدیمی هم نوی بیگانه و خویش آمدی
هوش مصنوعی: خودت نسبت به زیباییها و لذتها احساس خاصی داری، اما دیگران هم به چیزهای تازه و قدیمی توجه دارند. وقتی که به جمع ما میآیی، هم خودی و هم بیگانه درک خاصی از زیباییها دارند.
بر دل و جان قلندر ریش و مرهم هر دو توفقر را ای نور مطلق مرهم و ریش آمدی
هوش مصنوعی: ای نور مطلق، تو برای دل و جان قلندر به مانند مرهم و زخم میباشی. فقر و تهیدستی در وجود او آشکار است و تو به او آرامش و درمان میبخشی.
کیش هفتاد و دو ملت جمله قربان تواندتا تو شاهنشاه باقربان و باکیش آمدی
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به عظمت و ارزشمندی وجود کسی اشاره می‌کند که به مقام و منزلتی بالاتر از تمامی ملتها و قومها میرسد. او می‌گوید که همه اقوام و ملل آماده فدای او و خدمت به او هستند، چرا که او همانطور که در مقام شاهنشاهی است، ویژگیها و صفات بارز دیگری نیز دارد که او را از دیگران متمایز می‌کند.
ای که بر خوان فلک با ماه همکاسه شدیماه را یک لقمه کردی کآفتابیش آمدی
هوش مصنوعی: ای کسی که در سفره آسمان با ماه همدوش و همنوشی، تو ماه را به لقمهای تبدیل کردی و با تابش نور خورشید به آن جلوهای دیگر بخشیدی.
عقل و حس مهتاب را کی گز تواند کرد لیکداندی خورشید بی‌گز کز مهان بیش آمدی
هوش مصنوعی: عقل و درک انسانی نمیتواند به خوبی زیبایی مهتاب را درک کند، اما خورشید خود میداند که از همه چیز بزرگتر و قویتر است و درخششاش از همه چیز بیشتر است.
عشق شمس الدین تبریزی که عید اکبر استکی تو را قربان کند چون لاغری میش آمدی
هوش مصنوعی: عشق شمس الدین تبریزی که بزرگترین و مهمترین لحظه زندگی است، چگونه میتواند کسی را قربانی کند در حالی که تو مانند میشی لاغر و ضعیف به او نزدیک شدهای؟