غزل شمارهٔ ۲۸۳۵
هوش مصنوعی: این شعر به تمجید از محبوب و عشق آسمانی می‌پردازد. شاعر به قدرت و زیبایی عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که می و شراب الهی از شراب‌های دنیوی برترند. او نسبت به دلبستگی و دل‌باختگی خود به این محبوب سخن می‌گوید و بر این باور است که دنیا فانی است و عشق همیشه باقی می‌ماند. همچنین، به حال ناامیدی و بی‌قراری خود اشاره کرده و از محبوبش می‌خواهد که به او کمک کند. او با تشبیه عشق به آتشی که دل را شعله‌ور می‌کند، به جستجوی حقیقت و معنویات پرداخته و به اهمیت عشق و سر مستی از آن اشاره می‌کند. در نهایت، او به وجود محبوبی اشاره می‌کند که زیباتر از گفتار اوست و اینکه عشق او بر همه چیز سایه افکنده است.
ز گزاف ریز باده که تو شاه ساقیانیتو نه‌ای ز جنس خلقان تو ز خلق آسمانی
هوش مصنوعی: از روی بیتوجهی نریزی شراب، زیرا تو شاه نوشندگان هستی؛ تو از جنس انسانها نیستی، بلکه از مخلوقاتی آسمانی هستی.
دو هزار خنب باده نرسد به جرعه توز کجا شراب خاکی ز کجا شراب جانی
هوش مصنوعی: شراب خاکی به اندازهای نیست که با جرعهای از تو مقایسه شود. بادهای که تو به همراه داری، به کلی فراتر از آن است، و ارزش و کیفیتش غیرقابل قیاس است.
می و نقل این جهانی چو جهان وفا نداردمی و ساغر خدایی چو خداست جاودانی
هوش مصنوعی: این بیت به دنبال بیثباتی و ناپایدار بودن دنیا دارد. در زندگی روزمره، نوشیدنیها و خوراکیهای دنیایی نمیتوانند پایدار باشند، زیرا خود دنیا نیز وفادار و ماندگار نیست. اما می و ساغر با روح الهی و جاودانی میتوانند به تجربهای عمیق و ماندگار در انسان تبدیل شوند، چرا که ذات خداوند همیشه پایدار و ابدی است.
دل و جان و صد دل و جان به فدای آن ملاحتجز صورتی که داری تو به خاکیان چه مانی
هوش مصنوعی: دل و جان من و حتی صد بار جانم به خاطر زیباییات فدای تو میشود. اما با وجود خوشگلیات، تو برای انسانهای معمولی چه ارزشی داری؟
بزن آتشی که داری به جهان بی‌قراریبشکاف ز آتش خود دل قبه دخانی
هوش مصنوعی: آتشی را که در درونت داری شعله‌ور کن تا بتوانی جهان پر از بی‌قراری را تغییر دهی و از این آتش، دلهای مملو از غم و تنگنای روح را روشن کن.
پر و بال بخش جان را که بسی شکسته پر شدپر و بال جان شکستی پی حکمتی که دانی
هوش مصنوعی: جانی که پر و بالش شکسته است، دوباره با حکمت و دانش خود پرواز می‌کند و به زندگی تازهای دست مییابد. انسانی که روح و جانش آسیب دیده، میتواند به واسطه آگاهی و درک صحیح، به سمت تعالی و رشد حرکت کند.
سخنم به هوشیاری نمکی ندارد ای جانقدحی دو موهبت کن چو ز من سخن ستانی
هوش مصنوعی: سخنان من وقتی که به هوشیاری باشد، ارزش خاصی ندارد. ای عزیز، میخواهم دو نعمت به من ببخشی، به این شرط که از من سخن میگویی.
که هر آنچ مست گوید همه باده گفته باشدنکند به کشتی جان جز باده بادبانی
هوش مصنوعی: هر چه مست می‌گوید، همهاش نتیجهٔ نوشیدن باده است. هیچ چیزی جز نوشیدنی نمیتواند به زندگی جان بخشد.
مددی که نیم مستم بده آن قدح به دستمکه به دولت تو رستم ز ملولی و گرانی
هوش مصنوعی: کمکی کن که در حال مستی، آن جام را به دستانم بدهی تا از حال غم و ناراحتی رها شوم.
هله ای بلای توبه بدران قبای توبهبر تو چه جای توبه که قضای ناگهانی
هوش مصنوعی: ای کسی که به توبه افتخار میکنی، بدان که در اینجا جایی برای توبه نیست، زیرا قضا و قدر به ناگاه و به طور غیرمنتظرهای رخ میدهد.
تو خراب هر دکانی تو بلای خان و مانیزه کوه قاف گیری چو شتر همی‌کشانی
هوش مصنوعی: تو باعث و بانی هر خرابکاری هستی و مشکلات بسیاری را به خانهها و زندگیها میآوری. همانطور که شتر بار سنگینی را از کوه قاف به دوش میکشد، تو هم مسئولیتهای سنگینی را بر دوش دیگران میگذاری.
عجب آن دگر بگویم که به گفت می‌نیایدتو بگو که از تو خوشتر که شه شکربیانی
هوش مصنوعی: عجب است که من به تو بگویم چیزی که در گفتن نمیگنجد، تو بگو که چه کسی از تو زیباتر و دلنشینتر است که تو را میشناسد.