غزل شمارهٔ ۲۸۶۶
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به بیان احساسات و درگیری‌های درونی خود می‌پردازد. او می‌گوید اگر از عشق و محبت او ملول هستی و گریزی، دست از آن بکش و بازگرد. او به زیبایی‌های دنیا و عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که دنیا به ظاهر زیباست اما درونی پر از رسوایی دارد. شاعر با تأکید بر اهمیت صبر و تفکر در مواجهه با مشکلات، به خواننده هشدار می‌دهد که فریب ظواهر را نخورد و از فراموشی مراقب باشد. او در نهایت به وجود شمس تبریز، نماد عشق و روشنی، اشاره می‌کند و می‌گوید که او هرگز غایب نیست و باید از لحظه‌های حال استفاده کرد و منتظر فردا نماند.
گر گریزی به ملولی ز من سوداییروکشان دست گزان جانب جان بازآیی
هوش مصنوعی: اگر از دست من به تنگ آمدهای و خستهای، با این حال دستانت را به سوی من دراز کن و به زندگی بازگرد.
زین خیالی که کشان کرد تو را دست بکشدست از او گر نکشی دست پشیمان خایی
هوش مصنوعی: اگر به این فکر ادامه دهی که تو را به خود مشغول کرده، بهتر است از آن دست بکشی. چون اگر نتوانی این فکر را رها کنی، بعدها احساس پشیمانی خواهی کرد.
رو بدو آر و بگو خواجه کجا می‌کشی امکآسمان ماه ندیده‌ست بدین زیبایی
هوش مصنوعی: به او نزدیک شو و بپرس که ای آقا، کجا میرویم که آسمان چنین زیبایی را با این همه جذابیت هنوز ندیده است؟
رایگان روی نموده‌ست غلط افتادیباش تا در طلب و پویه جهان پیمایی
هوش مصنوعی: بهطور رایگان و بدون هیچ زحمتی، به چیزی روی آوردهای که در آن اشتباه کردهای. بهتر است صبر کنی و در جستجوی حقیقت و کسب تجربه در دنیای خود بکوشی.
گنده پیر است جهان چادر نو پوشیدهاز برون شیوه و غنج و ز درون رسوایی
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک پیرمرد است که به ظاهری تازه و زیبا پوشیده شده است، اما در درون خود زشتی و رسوایی دارد.
چو بدان پیر روی بخت جوانت گویدسرخر معده سگ رو که همان را شایی
هوش مصنوعی: وقتی که به سن و سال پیران برسی، سرنوشت جوانیات به تو می‌گوید که از عیش و خوشیها فاصله بگیر، زیرا همان چیزی که به نظر خوشایند میرسد، در واقع ممکن است چندان دلپذیر نباشد.
لا یغرنک سد هوس عن راییکم قصور هدمت من عوج الآ رایی
هوش مصنوعی: تو را فریب ندهد ظاهری که بر اساس هوسها میسازند؛ بسیاری از بناها به خاطر نواقص و انحرافات، ویران شدهاند.
اشتهی انصح لکن لسانی قفلتاننی انصح بالصمت علی الاخفایی
هوش مصنوعی: من میخواهم برای شما نصیحت کنم، اما زبانم بازمیماند و نمیتواند به خویشتن بگوید که در خاموشی، نصیحت به پنهانکاران بهتر است.
این همه ترس و نفاق و دودلی باری چیستنه که در سایه و در دولت این مولایی
هوش مصنوعی: این همه ترس، تردید و دورویی به چه دلیل است، مگر نه اینکه در زیر سایه و در نیروی این بزرگمنش قرار داریم؟
بیم از آن می‌کندت تا برود بیم از تویار از آن می‌گزدت تا همه شکر خایی
هوش مصنوعی: نگرانی تو باعث میشود که سایرین از تو فاصله بگیرند و این ترس موجب میشود که محبوبات از تو دور شود، در حالی که تو هنوز به او عشق میورزی و شکرگزار او هستی.
شمس تبریز نه شمعی است که غایب گرددشب چو شد روز چرا منتظر فردایی
هوش مصنوعی: شمس تبریز مثل شمعی نیست که در شب خاموش شود و با آمدن روز ناپدید گردد، چرا باید در انتظار فردا باشیم؟