غزل شمارهٔ ۲۸۷۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان اهمیت انسانیت و اخلاقیات در رفتارهای اجتماعی می‌پردازد. شاعر تأکید می‌کند که نباید به ظلم و ستم گروید و از نظر خود پیشرفت کرد. او به چهره‌های مختلف انسان‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که باید عدالت را در نظر داشته باشیم و به بی‌گناهی دیگران احترام بگذاریم. در نهایت، شاعر هشدار می‌دهد که نباید از مومن و خوبان ترسید و باید بر اساس عقل و انصاف عمل کرد تا به آرامش دست یافت. اگر کسی از نوعی برتری و نتیجه‌گیری به نفع خود می‌کوشد، باید به خوبی‌های واقعی و عمیق‌تر توجه کنیم و از سطحی‌نگری پرهیز کنیم.
شکنی شیشه مردم گرو از من گیریهمه شب عهد کنی روز شکستن گیری
هوش مصنوعی: اگر به شیشهی دل مردم آسیب بزنید و آن را بشکنید، شبها به من قول خواهید داد که در روزهای آینده، به همین راحتی شیشهها را نخواهید شکست.
شیری و شیرشکن کینه ز خرگوش مکشقادری که شکنی شیر و تهمتن گیری
هوش مصنوعی: شیر و شیرشکن به هیچ وجه کینهای از خرگوش به دل نگیر، زیرا تو توانا هستی که شیر را بشکنی و بر تهمتن (پهلوان بزرگ) پیروز شوی.
ای سلیمان که به فرمانت بود دیو و پریبی گنه مور چرا بر سر خرمن گیری
هوش مصنوعی: ای سلیمان، تو که دیوان و پریان به فرمانت بودند، پس چرا بر سر خرمن مور بیگناه میزنی؟
ننگری هیچ غنی را و یکی عوری راخوش گریبان کشی و گوشه دامن گیری
هوش مصنوعی: به کسی که ثروتش را نادیده بگیر و به یک فرد نیازمند کمک کن؛ چراکه ممکن است او بیشتر از دیگران به محبت و حمایت نیاز داشته باشد.
هین مترس ای دل از آن جور که مؤمن آن جاستای دل ار عاقلی آرام به مؤمن گیری
هوش مصنوعی: ای دل، نترس از سختیها و مشکلات؛ زیرا که مؤمن به آرامش و سکون دست مییابد. اگر عاقل باشی، میتوانی آرامش را از وجود مؤمن بگیری.
ترک یک قطره کنی ماهی دریا باشیترک یک حبه کنی ملکت مخزن گیری
هوش مصنوعی: اگر یک قطره از دریا را ترک کنی، میتوانی ماهی دریا باشی؛ و اگر یک تکه از خاکت را ترک کنی، ملکت به گنجینهای تبدیل میشود.
دور از آبی تو چو روغن چو همه او نشویچون شدی او پس از آن آب ز روغن گیری
هوش مصنوعی: اگر از آب تو دور باشی، مانند روغن هستی و هیچگاه به حالت اصلیات برنخواهی گشت. وقتی از آن آب دور شدی، دیگر نمیتوانی به آن حالت اولیه برگردی و از روغن چیزی نمیسازند.
ننگ مردانی اگر او به جفا نیزه کشدبه سوی او نروی و پی جوشن گیری
هوش مصنوعی: اگر مردی به ناحق به تو حمله کند، تو نباید به او نزدیک شوی و دنبال زره بروی. این نشان از ننگ و خفت است که به خاطر او خود را در معرض خطر قرار دهی.