غزل شمارهٔ ۲۹۷۲
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و اشتیاق سخن می‌گوید. شاعر از محبوبش می‌خواهد که درد و رنجی که در فراق او متحمل شده را درک کند. او به توصیف حال و وضع خود در فراق محبوب می‌پردازد و بیان می‌کند که همه‌چیز را به خاطر او احساس کرده است. شاعر به زیبایی محبوب اشاره می‌کند و از او می‌خواهد که راز زیبایی‌اش و همچنین سرنوشتش را بگوید. کل شعر پر از احساست عمیق و اندوه ناشی از جدایی و امید به وصال است.
ای آن که مر مرا تو به از جان و دیده‌ایدر جان من هر آنچ ندیدم تو دیده‌ای
هوش مصنوعی: ای کسی که برای من از جان و چشم عزیزتری، در وجود من هر چیزی را که من ندیدهام، تو دیده‌ای.
بگزیده‌ام ز هجر تو تابوت آتشینآری به حق آنک مرا تو گزیده‌ای
هوش مصنوعی: من به خاطر دوریات، درد و رنجی را انتخاب کردهام که مانند تابوتی از آتش است. یقیناً تو نیز من را انتخاب کردهای.
گر از بریده خون چکد اینک ز چشم منخون می‌چکد که بی‌سبب از من بریده‌ای
هوش مصنوعی: اگر از بریده (نزدیکان) خون بریزد، اکنون از چشمان من هم خون میریزد، زیرا بدون دلیل از من جدا شدهای.
از چشم من بپرس چرا چشمه گشته‌ایوز قد من بپرس که از کی خمیده‌ای
هوش مصنوعی: از چشمان من بپرس که چرا دچار عشق شدهام و از قامت من سوال کن که چه زمانی به خاطر آن خمیده و افسرده شدهام.
از جان من بپرس که با کفش آهنیناندر ره فراق کجاها رسیده‌ای
هوش مصنوعی: از من بپرس در مورد دردهای عمیق و سختیهایی که در مسیر جدایی کشیدهام.
این هم بپرس از او که تو در حسن و در جمالمانند او ز هیچ زبانی شنیده‌ای
هوش مصنوعی: از او بپرس که آیا تو در زیبایی و جذابیت، مانند او را از هیچ زبانی شنیده‌ای؟
این هم بگو که گر رخ او آفتاب نیستچون ابر پاره پاره ز هم چون دریده‌ای
هوش مصنوعی: بگو که اگر چهرهاش مانند آفتاب نیست، پس چرا مثل ابر پارهپاره و درهم، دلم را دچار پریشانی کرده است؟
پیداست در دم تو که از ناف مشک خاستکاندر کدام سبزه و صحرا چریده‌ای
هوش مصنوعی: این بیت به وضوح نشان میدهد که تو از جایی باشکوه و خاص آمدهای. اینکه از کجا و در کدام گیاه یا دشت رشد کردهای، سوالی است که نوعی جستجو در پسزمینهی زیبا و باارزش تو را مطرح می‌کند.
آنی که دیده‌ای تو دلا آسمانییزیرا ز دلبران زمینی رمیده‌ای
هوش مصنوعی: در لحظهای که تو به آسمانها نظر داری، دل را از دلبستگیهای earthly و مادی جدا کردهای.
دانم که دیده‌ای تو بدین چشم یوسفیتا تو ترنج و دست ز مستی بریده‌ای
هوش مصنوعی: میدانم که تو با چشمان زیبا، مانند چشمان یوسف، مرا نگاه میکنی و به همین خاطر است که زیبایی تو را درک کردهام؛ زیرا در این حالت از شوق و مستی، خود را از خود بیخود کردهای.
تبریز و شمس دین و دگرها بهانه‌هاستکز وی دو کون را تو خطی درکشیده‌ای
هوش مصنوعی: تبریز و شمس دین و سایر چیزها فقط پیشزمینههایی هستند که تو به وسیله آنها دو جهان را به تصویر کشیدهای.