غزل شمارهٔ ۳۰۶۹
هوش مصنوعی: این ابیات شعر از غزل‌هایی است که در آن شاعر به مضامین عاشقانه و عاطفی پرداخته است. در این شعر به چشم‌ها و نگاه‌ها به عنوان نمادهای دلدادگی و عشق اشاره شده و شاعر از خطرات و چالش‌های عشق و علاقه سخن می‌گوید. او هشدار می‌دهد که مراقب نگاه‌های دیگران باشد و از احساساتش که ممکن است به دردسر بینجامد، پرهیز کند. همچنین به زیبایی‌های معشوق و جذابیتش پرداخته و این که عشق او می‌تواند حس حسادت را برانگیزد. شاعر همچنین بر این نکته تأکید دارد که با وجود تمام مشکلات و چالش‌ها، داشتن یاری چون شمس دین، دل را آسوده می‌کند و نباید نگران بدی‌ها و نیکویی‌ها بود.
نگاهبان دو دیده‌ست چشم دلدارینگاه دار نظر از رخ دگر یاری
هوش مصنوعی: چشمان یک دلداده باید نگهدار باشند و مراقب باشند که به چهرهی کسی جز محبوب نگاه نکنند.
وگر به سینه درآید به غیر آن دلبربگو برو که همی‌ترسم از جگرخواری
هوش مصنوعی: اگر با محبوبم نباشی، بهتر است بروی، چون میترسم دلی که جز عشق تو را میخواهد، آسیب بزند و به من آسیب برساند.
هلا مباد که چشمش به چشم تو نگرددرون چشم تو بیند خیال اغیاری
هوش مصنوعی: مواظب باش که چشمانش به چشمان تو نیفتد، زیرا در چشمان تو تصویری از فردی فریبنده را خواهد دید.
به من نگر که مرا یار امتحان‌ها کردبه حیله برد مرا کشکشان به گلزاری
هوش مصنوعی: به من نگاه کن که محبوبم در آزمایشها مرا فریب داد و با نَفَسهایش به دنیای زیبایی کشاند.
گلی نمود که گل‌ها ز رشک او می‌ریختبتی که جمله بتان پیش او گرفتاری
هوش مصنوعی: گلی به نمایش گذاشته شد که زیباییاش باعث میشد دیگر گل‌ها به خاطر او حسادت کنند. همچنین، بتی هست که همه بتها در برابر او عاجز و ناخودآگاه هستند.
چنین چنین به تعجب سری بجنبانیدکه نادرست و غریبست درنگر باری
هوش مصنوعی: اینگونه با تعجب سرتان را تکان دهید که این وضعیت نادرست و عجیب است. توجه کنید به این موضوع.
چنانک گفت طراریم دزد در پی توستچو من سپس نگریدم ربود دستاری
هوش مصنوعی: به گونهای که دزد دنبالهرو توست و به من گفت، وقتی که من نگاه کردم، دستان این دزد چیزی را ربود.
ز آب دیده داوود سبزه‌ها بررستبه عذر آنک به نقشی بکرد نظاری
هوش مصنوعی: به خاطر اشکهای داوود، سبزه‌ها رشد کردند، زیرا او به خاطر تماشای نقش و زیبایی، چنین کرد.
براند مر پدرت را کشان کشان ز بهشتنظر به سنبله تر یکی ستمکاری
هوش مصنوعی: پدر تو را از بهشت بیرون کن، و به سختی به این دنیا بیاور، تا بر یکی از سرنوشتهای ناعادلانه دلالت کند.
حذر ز سنبل ابرو که چشم شه بر توستهلا که می‌نگرد سوی تو خریداری
هوش مصنوعی: از ابروی سنبلمانند پرهیز کن، زیرا چشم پادشاه به تو دوخته شده است. بترس که او به سوی تو نگاه می‌کند و تمایل به خرید تو دارد.
چو مشتری دو چشم تو حی قیومستبه چنگ زاغ مده چشم را چو مرداری
هوش مصنوعی: چشمهای تو همچون مایه حیات و سرپرستیاند، پس نباید آنها را به دست زغالی بدهی، چرا که زغال نماد نابودی و بیکیفیتی است.
دهی تو کاله فانی بری عوض باقیلطیف مشتریی سودمند بازاری
هوش مصنوعی: در اینجا به ما می‌گوید که اگر کالای ناچیزی را در دنیای فانی بدهی، در عوض میتوانی چیزی ارزشمند و پایدار به دست آوری. او به خوبی تجارت و سودمندی را تشبیه می‌کند که به دست آوردن لذایذ معنوی و جاودانه را ممکن میسازد.
خمش خمش که اگر چه تو چشم را بستیریای خلق کشیدت به نظم و اشعاری
هوش مصنوعی: سکوت و آرامش کن، زیرا حتی اگر چشمانت را بستهای، مکارانهها و تظاهرهای مردم باعث شدند که تو به شعر و نظم تمایل پیدا کنی.
ولیک مفخر تبریز شمس دین با توستچه غم خوری ز بد و نیک با چنین یاری
هوش مصنوعی: شمس دین، که مایه افتخار تبریز است، در کنار توست؛ پس چرا نگران خوبیها و بدی‌ها باشی با داشتن چنین همراهی؟