غزل شمارهٔ ۳۱۱۷
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از عشق و حال دل بیمار خود سخن می‌گوید. او می‌گوید که دلش به خاطر عشقش خراب شده و از معشوق می‌خواهد که در این خرابی بیاید و نور افشانی کند. دلش خواهان آرامش و جرأت در ابراز احساسات است، زیرا از خطرات عشق نمی‌هراسد. او با اشاره به پرده‌ها و حجاب‌های عشق، به تردید در بیداری و خواب اشاره می‌کند و از معشوق می‌خواهد تا خود را از قید و بندها رها کند. شاعر به شدت تحت تأثیر عشق قرار دارد و با به کارگیری تشبیهات طبیعی مانند آب و آتش، عمق احساساتش را بیان می‌کند. در نهایت، از شمس تبریز نام می‌برد و او را به عنوان کلید دروازه‌های عشق و معرفت معرفی می‌کند. این متن به خوبی نشان‌دهندهٔ ویژگی‌های عاشقانه و عارفانه شعر مولاناست.
پذیرفت این دل ز عشقت خرابیدرآ در خرابی چو تو آفتابی
هوش مصنوعی: این دل به خاطر عشق تو خراب شده است، اما در این خراب شده، همچون تویی از درخشش و روشنایی یافته است.
چه گویی دلم را که از من نترسیز دریا نترسد چنین مرغ آبی
هوش مصنوعی: دل من را چه میگویی، وقتی که تو از من نمیترسی؟ آیا چنین پرندهی آبی از دریا نمیترسد؟
منم دل سپرده برانداز پردهکه عمریست ای جان که اندر حجابی
هوش مصنوعی: من دلی را سپردهام به معشوق که سالهاست، ای جان، در پردهای هستی و از من پنهانی.
چو پرده برانداخت گفتم دلا هیبه بیداریست این عجب یا به خوابی
هوش مصنوعی: زمانی که پرده از روی صحنه کنار رفت، به خودم گفتم: «عجب! آیا این واقعیت است و من بیدار هستم یا اینکه در خواب به سر میبرم؟»
بگفتم زمانی چنین باش پیدابگفتا که شاید ولی برنتابی
هوش مصنوعی: گفتم که زمانی چنین حالتی ممکن است، پاسخ داد شاید، اما تحمل نکن.
دلم صد هزاران سخن راند ز آن خوشمرا گفت بشنو گر اهل خطابی
هوش مصنوعی: دل من پر از گفتهها و احساسات است، از آنچه که زیباست و دلنشین. باشد که تو هم بشنوی و درک کنی، اگر اهل گفتگو و شنیدن هستی.
که گر او نه آبست باغ از چه خنددوگر آتشی نیست چون دل کبابی
هوش مصنوعی: اگر او در باغ باردار نیست، پس چرا میخندد؟ و اگر آتشی در کار نیست، چرا دل مثل کباب بر روی آتش است؟
از این جنس باران و برقش جهان شددر اسرار عشقش چو ابر سحابی
هوش مصنوعی: این باران و برق از نوع خود باعث شده که دنیا در اسرار عشق او مانند ابرهای بارانی شود.
بگفتم خمش کن چو تو مست عشقیمثال صراحی پر از خون نابی
هوش مصنوعی: به او گفتم که آرام باش، زیرا تو در عشق دیوانهای مانند کوزهای هستی که پر از خون گرانبهاست.
دلا چند باشی تو سرمست گفتنچو در عین آبی چه مست سرابی
هوش مصنوعی: ای دل، تو تا کی به این خوشگذرانی و خیال بافی مشغولی؟ وقتی در آب زلالی هستی، چرا به سراب دروغین دل ببندی؟
بر این و بر آن تو منه این بهانهتو خود را برون کن که خود را عذابی
هوش مصنوعی: به این و آن اشاره نکن و بهانهجویی را کنار بگذار. خود را از آن عذاب بیرون بیاور و به حقیقت وجود خود بپرداز.
من و ماست کهگل سر خم گرفتهتو بردار کهگل که خم شرابی
هوش مصنوعی: من و ماست که در خم تو شاداب شدهایم، تو این کهگل را بردار و خوشی را بچش.
دلا خون نخسپد و دانم که تو دلتو آن سیل خونی که دریا بیابی
هوش مصنوعی: ای دل، نگران نباش که میدانم درون تو چه طوفانی از احساسات و نا آرامیها وجود دارد. تو مانند سیلی هستی که میتواند حتی دریا را پر کند.
بهانه‌ست این‌ها بیا شمس تبریزکه مفتاح عرشی و فتاح بابی
هوش مصنوعی: این سخنان فقط بهانه هستند. بیا به شمس تبریز که کلید بهشت است و دروازهی این عالم را به روی ما باز می‌کند.