غزل شمارهٔ ۳۱۸۲
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف عشق، زیبایی و حقیقت وجودی می‌پردازد. شاعر بغداد را به عنوان شهری آشنا توصیف کرده که دلبر نوجوی آن در بند است. او به لذت‌های زندگی و عشق اشاره می‌کند و بیان می‌کند که حقیقت و وجود معنوی در همه جا حاضر است. شاعر به قضا و قدر اشاره کرده و می‌گوید که هیچ چیزی نمی‌تواند او را از عشق و تقدیر الهی دور کند. او در تلاش است تا از ناز و خودخواهی خارج شده و به روشنی و عشق بپیوندد. در نهایت، شاعر به اهمیت تواضع و خدمت به دیگران اشاره می‌کند و می‌خواهد که دیگران نیز در این مسیر عشق و عرفان او را همراهی کنند.
بغداد همانست که دیدی و شنیدیرو دلبر نوجوی، چو دربند قدیدی؟!
هوش مصنوعی: بغداد همان شهری است که تو قبلاً دیدی و دربارهاش شنیدی. آیا تو هنوز به دنبال عشق جدیدی هستی، در حالی که در گذشتهای کهنه و پر از خاطرات قرار داری؟
زین دیک جهان یک دو سه کفگیر بخوردیباقی، همه دیک آن مزه دارد که چشیدی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که از هر چیزی که تجربه کردهای، تنها بخشی از آن را چشیدهای و بقیه همچنین طعمی مشابه دارد. در واقع، اگر یک بار از چیزی لذت ببری، میتوانی انتظار داشته باشی که دیگر بخشهای آن هم طعم و مزهی مشابهی خواهند داشت.
الله مراد لی والله مریدیفرقت علی الله عتیقی و جدیدی
هوش مصنوعی: خداوند خواسته من است و من نیز خواهان او هستم؛ جدایی از او به من آزادی میدهد و همزمان تجدیدی در زندگیام بهوجود میآورد.
من فرش شدم زیر قدم‌های قضاهاشخود را نکشد فرش ز پاکی و پلیدی
هوش مصنوعی: من به پای سرنوشت و حوادث زندگی، به عنوان فرشی زیر پاهای آن قرار گرفتم. نمیخواهم که فرش به خاطر پاکی یا ناپاکی من از زیر پا کشیده شود.
لا خیر ولا میر، سوی الله تعالیفالغیبة عنه نفسا غیر سدید
هوش مصنوعی: هیچ خیری وجود ندارد و مرگ نیز نیفتاده، تنها به سوی خداوند تعالی برو که غیبت از او نیازی نیست و روحی ناپسند نیست.
از راحت و دردش نکشم خویش، و ندزدمقفلی دهدم حکم حق، و گاه کلیدی
هوش مصنوعی: من نه از راحت او و نه از دردش خود را جدا میکنم و نگذاشتهام که قفل زندانش را بشکنم؛ زیرا به او دستور حق دادهام و هر زمان که لازم باشد، کلیدی برای رهایی او فراهم خواهد شد.
لا ارفع عنه بصری طرفة عینلا امنع عن رب ظریقی و تلیدی
هوش مصنوعی: من هرگز چشم از او بر نمیدارم و هرگز نمیتوانم از خالق خود صرفنظر کنم.
مرا هو العین و بالعین تطریروحی، و عمادی، و عتادی، و عتیدی
هوش مصنوعی: تو چشمی و چشمانت روح من را نوازش می‌کند، و تو پایه و اساس من هستی، و قدرت و توان من نیز به تو وابسته است.
رو خویش درانداز چو گوی، ارچه زنندتشه را تو به میدان نه که بازیچهٔ عیدی؟!
هوش مصنوعی: به خودت بپرداز و مانند یک توپ بیندیش، حتی اگر دیگران تو را به چالش بکشند. تو در میدان نبرد نباید مثل یک وسیله بازی برای تفریح و سرگرمی دیگران باشی.
این خلق چو چوگان و، زننده ملک و بسفاعل همه او دان، به قریبی و بعیدی
هوش مصنوعی: این مردم مانند تکههای چوبی در بازی شطرنج هستند که تحت تاثیر حرکتهای یک حاکم (یا فرمانروای) قرار دارند. همه کارها و اعمالشان به او مربوط میشود، چه نزدیک باشند و چه دور.
از ناز برون آی، کزین ناز به ارزیتو روشنی چشم حسینی، نه یزیدی
هوش مصنوعی: از ناز و لجبازی دست بردار و به سوی حقیقت و واقعیت بیای، زیرا ناز و فخر تو هیچ ارزشی ندارد. تو باید روشنایی و نور را که به تو نسبت داده شده، پیدا کنی و بدان که این نور متعلق به حسینی است، نه به یزیدی.
صالحت و بایعت مع‌العشق علی انیاتینی محیاه نصیری و شهیدی
هوش مصنوعی: من به عشق و محبت تو پایبند و وفادارم، بر این قرار که اگر در زندگیام نوری و نجاتی بیابی، من نیز جانم را در راهت فدا کنم.
لا اقسم بالوعد و بالصادق فیهان قد ملاء العشق مرادی بمریدی
هوش مصنوعی: من به وعده و به کسی که در آن راستگوست قسم میخورم که عشق تمام وجودم را پر کرده و آرزوی من به عشقام وابسته است.
هرجای که خشکیست درین بحر در آریدتا تر شود و تازه و غرقاب مجیدی
هوش مصنوعی: در هر نقطهای که خشکی وجود دارد، در این دریا بگذارید تا تر و تازه شود و در مایع غرق گردد.
الغصة والصحو جزاء لشحیحوالقهوة والسکر وفاق لسعید
هوش مصنوعی: افسوس و شوق نتیجه حسرت است و قهوه و مستی هماهنگی برای خوشبختی است.
العزةلله تعالی، فتعالوافالعز من الله نثار لعبید
هوش مصنوعی: عزت و بزرگواری تنها از آنِ خداوند است، پس بیایید که عزت در دست خداوند میباشد و او آن را به بندگانش عطا می‌کند.
یا خامد یا جامد یا منکر سکرییا قایم فی‌الصورة، یا شر حسیدی
هوش مصنوعی: این جمله به توصیف حالتها یا ویژگیهای مختلف وجودی اشاره دارد. میتوان آن را به گونهای بیان کرد که شخص یا چیزی ممکن است در حالتی ساکن یا بیحرکت باشد، یا وجودش در گنگی و انکار خودش باشد، یا به شکل ظاهری و ظاهریاش ادامه دهد، یا از نظر اخلاقی و علمی دچار چالش و مشکل باشد. هر یک از این حالات نمایانگر وضعیتی خاص در بین افراد یا اشیاء است.
ارواح درین گلشن چون سرو روانندتو همچو بنفشه به جوانی چه خمیدی؟!
هوش مصنوعی: در این باغ، ارواح مانند درختان سرو پرشکوه و سرزندهاند، اما تو که مانند گل بنفشه هستی، چرا در جوانی اینقدر خمیده و پژمردهای؟
لا حول ولا قوة الا بملیکیجعلک ملیکا وسنا کل ولید
هوش مصنوعی: هیچ نیرویی نیست مگر آنکه به فرمان پادشاهی باشد که تو را به مقام بزرگترین در میآورد و منزلت هر کودکی را بالا میبرد.
ای آهوی خوش ناف بران ناف عبر، بافکز سوسن و از سنبل آن پار چریدی
هوش مصنوعی: ای آهوی خوش اندام که از عطر و زیبایی گلها به اینجا آمدهای، تو از میان سوسن و سنبل اینجا چریدهای.