هشتم
هوش مصنوعی: این شعر در مورد زیبایی، عشق، و مسائلی روحانی و الهی است. شاعر به بلبل سرمست اشاره می‌کند که در مجلس گل و به منبر می‌رود و اهمیت گذراندن لحظات خوب را یادآوری می‌کند. او به عشق و دوستی‌هایی که بر پایه آشنایی قبلی بنا شده‌اند، اشاره می‌کند و بر لزوم شناخت در حشر نو تأکید می‌کند.
شاعر توصیفاتی از زیبایی معشوق و تنوع صورت‌ها را ارائه می‌دهد و از خداوند می‌خواهد تا معشوق را نشان دهد. او همچنین در مورد آب حیات و پارسایی در دو عالم سخن می‌گوید و از ضرورت غنیمت شمردن روزها و آداب روزه‌داری در رمضان سخن می‌گوید. شعر نشان‌دهنده عواطف سرشار شاعر و تلاش برای یافتن معنای عمیق عشق و وجود است.
بلبل سرمست برای خدامجلس گل بین و به منبر برآ
هوش مصنوعی: بلبل شاد و خوشحال، برای خاطر خدا، همنشینی با گلها را انتخاب کرده و به پیامبری برمیخیزد.
هین به غنیمت شمر این روز چندزانک ندارد گل رعنا وفا
هوش مصنوعی: باید این روزها را غنیمت بشماری، زیرا این گل زیبا و خوشبو وفا نمیکند و همیشه در دسترس نیست.
ای دم تو قوت عروسان باغفصل بهارست بزن الصلا
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و نشاطی اشاره دارد که در فصل بهار وجود دارد. همچنین به قدرت و نیرویی که این فصل به عروسان میبخشد نیز اشاره شده است. با این توصیف، به نظر میرسد که به نوعی شادی و جشن در این زمان اشاره شده است.
جان من و جان ترا پیش ازینسابقهٔ بود که گشت آشنا
هوش مصنوعی: جان من و جان تو از قبل به همدیگر آشنا بودند و در واقع، ارتباطی عمیق و پیشین داشتهایم.
الفت امروز ازان سابقه‌ستگرچه فراموش شد آنها ترا
هوش مصنوعی: دوستی و محبت امروز ما از تجربههای گذشته نشأت میگیرد، هرچند که ممکن است آن تجربهها به خاطر سپرده نشده باشند.
سیر ببینیم رخ همدگرناشده ما از رخ و از تن جدا
هوش مصنوعی: بیایید ببینیم چطور بدون اینکه چهره و جسممان از هم جدا شوند، با هم ارتباط برقرار کنیم.
تا بشناسیم دران حشر نوچونک چنین بوقلمونیم ما
هوش مصنوعی: تا زمانی که در آن روز برانگیخته میشویم، باید خود را بشناسیم، زیرا حالا مانند بوقلمون هستیم.
صورت یوسف به یکی جرم شدصورت گرگی بر اهل هوا
هوش مصنوعی: چهره زیبا و نیکو همچون یوسف، به عنوان یک گناه، برای کسانی که برای خواستههای نفسانی خود تلاش میکنند، تبدیل به چهرهای وحشیانه و گرگمانند میشود.
از غرضی چون پنهان شد ز چشمصورت آن خسرو شیرین لقا
هوش مصنوعی: زمانی که هدفی خاموش و پنهان شد، چهره آن پادشاه شیرینرو از دید ما دور افتاد.
پس چو مبدل شود آن صورتشچونش شناسی تو بدین چشمها
هوش مصنوعی: وقتی که آن شکلش تغییر کند، تو با این چشمها نمیتوانی او را بشناسی.
یارب بنماش چنانک ویستاز حق درخواست چنین مصطفا
هوش مصنوعی: ای پروردگار، او را به گونهای نشان بده که بتواند از حق مانند پیامبر درخواست کند.
خیز به ترجیع بگو باقیشنیک نشانش کن و خطی بکش
هوش مصنوعی: بلند شو و کار را شروع کن، به بقیهاش خوب برس، و یک خط زیبا بکش.
ای رخ تو حسرت ماه و پریپر بگشادی به کجا می‌پری
هوش مصنوعی: ای چهرهات درخشانتر از ماه و پری است، اما چرا به کجا میروی و از ما دور میشوی؟
هین گروی ده سره آنگه برورفتن تو نیست ز ما سرسری
هوش مصنوعی: به خود بیا و توجه کن، وقتی که میخواهی بروی، به سادگی ما را فراموش نکن.
زنده جهان ز آب حیات توستمست قروی تو دل لاغری
هوش مصنوعی: زندگی جهان مدیون آب حیات توست و دل لاغر من از زیبایی تو مدهوش و شیداست.
خود چه بود خاک که در چرخ تستاین فلک روشن نیلوفری
هوش مصنوعی: خاکی که تویی، چه اهمیتی دارد در برابر این آسمان روشن و زیبا که مانند نیلوفر آبی میدرخشد.
زین بگذشتم به خدا راست گورخت ازین خانه کجا می‌بری
هوش مصنوعی: از اینجا گذشتم و به خدا، راست بگو که این لباس را از این خانه کجا می‌بری؟
در دو جهان کار تو داری و بسراست بگو تا بچه کار اندری
هوش مصنوعی: تو در این دنیا و آن دنیا تنها مشغول کار خود هستی، بنابراین راست و صادقانه بگو تا بتوانم کارهایم را درست انجام دهم.
ور بنگویی تو گواهی دهدچشم تو آن فتنه گر عبهری
هوش مصنوعی: اگر تو به کسی بگویی، چشمان تو میتوانند گواهی دهند که او چه شخص فریبندهای است.
جان چو دریای تو تنگ آمدستزین وطن مختصر ششدری
هوش مصنوعی: زمانی که جان آدمی به شدت تحت فشار و محدودیتهای این سرزمین قرار گیرد، مانند دریا که تنگ میشود، احساس خستگی و نارضایتی نسبت به این وضعیت پیدا می‌کند.
چون نشوی سیر ازین آب شورچونک امیر آب دو صد کوثری
هوش مصنوعی: وقتی که از این آب شور سیر نشوی، مانند امیر آبی که دوصد کوثر دارد، نخواهی بود.
رست ز پای تو به فضل خدابهر ره چرخ پر جعفری
هوش مصنوعی: به لطف خدا، از پای تو آزاد شدم و اکنون میتوانم در مسیرهای مختلفی حرکت کنم.
شاعر تو دست دهان برنهادتا که کند شاه به خود شاعری
هوش مصنوعی: شاعر دست خود را به سوی دهان برد تا بتواند شاه را به شاعری بگمارد.
شاه همی گوید ترجیع راتا سه تمامش کن و باقی ترا
هوش مصنوعی: شاه می‌گوید که این ترجیع را تا سه بار تکرار کن و بعد بقیه را برای خودت بگذار.
ای که ملک طوطی آن قندهاتکوزه‌گرم کوزه کنم از نبات
هوش مصنوعی: ای کسی که در قندهار، ملک طوطی هستی، من میخواهم از شکر، کوزهای بسازم.
لیک فقیرم تو ز یاقوت خویشوقت زکاتست مرا ده زکات
هوش مصنوعی: اما من فقیرم، تو که از یاقوت خود داری، اکنون که زمان زکات فرا رسیده، به من زکات بده.
سابق خیری تو و خاصه کنونموسم خیرست و اوان صلات
هوش مصنوعی: زمانی که تو در کار نیکو و خیر پیشگام بودهای، اکنون نیز زمان مناسبی برای انجام کارهای نیک و برگزاری عبادت است.
نک رمضان آمد و قدرست و عیدوز تو رسیدست در آن شب برات
هوش مصنوعی: ماه رمضان فرارسیده و شب قدر و عید در پیش است و برکت از جانب تو در این شب به ما رسیده است.
در هوس بحر تو دارم لبیکان نشود تر ز هزاران فرات
هوش مصنوعی: من در آرزوی دریای تو هستم، که هیچ چیز نمیتواند لب من را از هزاران فرات تر کند.
حبس دلم چاه زنخدان تستکی طلبم زین چه و زندان نجات
هوش مصنوعی: دل من در چاه گودی قسمتهای صورتت گرفتار است. از چه چیزی میتوانم به دنبال آزادی باشم در حالی که تو خود، عامل این حبس هستی؟
عرض فلک دارد این قعر چاهعرصهٔ او تیز نظر را کفات
هوش مصنوعی: عرض آسمان در این عمق چاه مشاهده میشود و این مکان برای نگاه تیزبین، وسیع و باز است.
صورت عشقی تو و بی‌صورتیاین عدد اندر صفت آمد نه ذات
هوش مصنوعی: عشق تو دارای جلوهای زیباست و این عدد در توصیف به شکل بیچهرهای است که نشان‌دهنده واقعی نیست.
هم تو بگو زانک سخنهای خلقپیش کلام توبود ترهات
هوش مصنوعی: تو بگو که سخنان مردم در مقایسه با کلمات تو چه اندازه بیمعنا و بیارزش است.
هم تو بگو ای شه نطع وجودای همه شاهان ز تو در بیت مات
هوش مصنوعی: ای شاهی که وجود تو مانند نطقی است، تو را میخوانم؛ تو بزرگترین سلطانی هستی که تمامی شاهان در این خانه برای تو تسلیم هستند.
چونک سه ترجیع بگفتم بدهتا عربی گویم یا سعد هات
هوش مصنوعی: وقتی سه بار شعر را با رایحهای شیرین گفتم، انتظار دارم که به من اجازه دهی تا به زبان عربی سخن بگویم یا اینکه از زیباییهای سعدی بهرهبرداری کنم.
یا قمرالحسن مزیل‌الظلامجد بطلوع مع کاس المدام
هوش مصنوعی: ای ماه زیبا، نور این تاریکی را از بین ببر و با طلوع خود، نوشیدنی را در دستم قرار بده.