چهل و چهارم
هوش مصنوعی: این شعر به تمجید و زیبایی موجودی می‌پردازد که از آن به عنوان "عشق" یاد می‌شود. شاعر به ستاره‌های آسمان و زیبایی طبیعی اشاره می‌کند و می‌گوید که وجود این موجود، از همه زیبایی‌های جهان فراتر است. او توصیف می‌کند که این موجود چگونه دل‌ها را دگرگون می‌کند و هر بدی را به خوبی تبدیل می‌سازد. شاعر به مفهوم عشق و وابستگی عمیق به آن، و تغییر و تحولی که در کنار عشق رخ می‌دهد، می‌پردازد. او همچنین به حالت مستی ناشی از عشق اشاره می‌کند، و این که چگونه وجود انسان به وسیله عشق جان تازه‌ای می‌گیرد. در نهایت، او بر اهمیت عشق و روح در زندگی تأکید می‌کند و به حالاتی از شادی و بی‌نهایتی می‌رسد که همراه با عشق به وجود می‌آید.
گر مه و گر زهره و گر فرقدیاز همه سعدان فلک اسعدی
هوش مصنوعی: اگر ماه باشد یا زهره و یا فرقدی، از همه اینها، بهترین ستارهای که در آسمان وجود دارد، خوشبختتر است.
نیستی از چرخ و از این آسمانسخت لطیفی، ز کجا آمدی؟
هوش مصنوعی: تو از چرخ و آسمان این جهان بیرحم چه لطافت و زیبایی به دست آوردی؟ از کجا و چگونه به اینجا آمدی؟
چونک به صورت تو ممثل شویماه رخ و دل‌بر و زیبا قدی
هوش مصنوعی: وقتی که صورت تو مانند ماه می‌شود و زیباییات به دل‌بر و قد بلند تبدیل می‌شود، دلم را میبرد.
از تو پدید آمده سودای عشقوز تو بود خوبی و زیبا خدی
هوش مصنوعی: عشق و دلتنگی که در وجودم بوجود آمده، از تو نشأت گرفته است و زیبایی و خوبی هم به خاطر توست.
گم‌شدهٔ هر دل و اندیشه‌ایهر چه شود یاوه توش واجدی
هوش مصنوعی: هر دل و فکر گمشدهای، هر چیزی که به تصور بیارزش بیفتد، در تو وجود دارد.
خاتم هر ملک و ممالک تویتاج سر هر شه و هر سیدی
هوش مصنوعی: تو بهترین و باارزشترین چیز در بین همه کشورها و سرزمینها هستی و همچون تاجی بر سر هر پادشاه و هر شخص برجستهای میدرخشی.
نوبت خود بر سر گردون زدندچونک دمی خویش بر ایشان زدی
هوش مصنوعی: زمانی که نوبت آنها رسید، در چرخ گردون اقدام کردند و در این میان، لحظهای را که به خودشان مربوط میشد، بر آنها گذراندند.
هر بدیی کو به تو آورد روخوب شود، رسته شود از بدی
هوش مصنوعی: هر کسی که به تو بدی کند و تو با خوبی پاسخ دهی، او از بدی دور شده و به خوبی نزدیک می‌شود.
ای نظرت معدن هر کیمیاای خود تو مشعلهٔ هر خودی
هوش مصنوعی: ای نگاه تو گنجینهای از جواهرات است و خودت منبع نور و روشنی برای هر فردی هستی.
در خور عام‌ست چنین شرح‌هاکو صفت و معرفت ایزدی؟
هوش مصنوعی: این نوع توصیفها و توضیحات برای عموم مردم مناسب است، زیرا چقدر صفات و شناخت خداوند را میتوان بهخوبی بیان کرد؟
گر برسد برق از آن آسمانگیرد خورشید و فلک کاسدی
هوش مصنوعی: اگر آسمان به یکباره درخششی به وجود آورد، خورشید و سایر اجرام آسمانی بیفایده خواهند شد.
گرد نیایند وجود و عدمعاشقی و شرم، دو ضدند هم
هوش مصنوعی: عشق و شرم در حقیقت دو حالت متضاد از وجود و عدم هستند و هرگز نمیتوانند با هم وجود داشته باشند.
چون تلف عشق موبَد شدیگر تو یکی روح بدی صد شدی
هوش مصنوعی: وقتی که عشق تو از دست برود و از خودت بیخبر شوی، حتی اگر یک روح هم داشته باشی تأثیر زیادی نخواهی داشت و کمارزش خواهی بود.
مست و خراب و خوش و بی‌خود شودخلق، چو تو جلوه‌گر خود شدی
هوش مصنوعی: وقتی تو به نمایش میآمدی، مردم تحت تأثیر قرار میگرفتند و شاد و خراب و سرمست میشدند.
ای دل من باده بخور فاش فاشحد نزنندت، چو تو بی‌حد شدی
هوش مصنوعی: ای دل من، باده بنوش و خودت را آزادانه ابراز کن، چون دیگر هیچ حد و حدودی برای تو وجود ندارد و تو فراتر از همهی محدودیتها شدهای.
حد اگر باشد هم بگذردشاد بمان تو که مخلد شدی
هوش مصنوعی: اگر محدودیتی هم وجود داشته باشد، آن هم گذران و زودگذری است. پس شاد باش و خوشحال بمان، چرا که برای همیشه از آنچه هستی، بهرهمند خواهی بود.
ای دل پرکینه مصفا شدیوی تن دیرینه، مجدد شدی
هوش مصنوعی: ای دل که پر از کینه بودی، حالا پاک و زلال شدهای. ای بدن کهن، تو نیز دوباره جوان و نو شدهای.
مست همی باش و مَیا سوی خودچون به خود آیی، تو مقید شدی
هوش مصنوعی: همواره شاد و غرق در لذت باش و به خودت مشغول نشو. وقتی که به خودت برگردی، متوجه میشوی که تحت تاثیر و محدودیتها هستی.
روح چو آب‌ست و بدن همچو خاکآبی و از خاک مجرد شدی
هوش مصنوعی: روح مانند آب است و بدن مانند خاک. وقتی روح از خاک جدا می‌شود، به حالت آزاد و مجرد در می‌آید.
تیره بُدی در بُن خنب جهانراوقی اکنون و مصعد شدی
هوش مصنوعی: تو در دل تاریکی بودی و در عمق مشکلات، اما اکنون درخشانی و به اوج موفقیت رسیدهای.
خواست چراغت که بمیرد ولیکرو که به خورشید موید شدی
هوش مصنوعی: او میخواست که نور تو خاموش شود، اما تو به مانند خورشید درخشان و درخشانتر شدی.
جان تو خفاش بُد و باز شدچونک درین نور معود شدی
هوش مصنوعی: جان تو مانند خفاش بود، اما حالا در این نور روشن شدی.
هم نفسی آمد، لب را ببندتا بکی ای دم تو درآمد شدی
هوش مصنوعی: یک همراه نزدیک آمد، دهانت را ببند تا ببینی که این دم، چه زمانی به تو نزدیک می‌شود.
ساقی جان آمد با جام جمنوبت عشرت شد خامش کنم
هوش مصنوعی: ای ساقی، جانم سفرهای از شراب و خوشی برپا شده است، اکنون وقت خوشگذرانی و لذت بردن است. زمان آن رسیده که سکوت کنم و از این لحظه بهره ببرم.