بخش ۷ - بسته شدن تقریر معنی حکایت به سبب میل مستمع به استماع ظاهر صورت حکایت
هوش مصنوعی: این اشعار به بررسی تفاوت‌های ظاهری و باطنی در امور معنوی و مادی می‌پردازد. شاعر ابتدا به نور و روشنی اشاره می‌کند که نشان‌دهندهٔ حقیقت و معرفت است و بر این نکته تأکید دارد که دلتنگی مستمع باعث می‌شود به موضوعات بی‌اهمیت متوجه شود. وی همچنین به صوفی اشاره می‌کند و یادآور می‌شود که نباید تنها به ظاهر جذابات دنیا مانند جوز و مویز دل خوش کرد، بلکه باید از این امور گذر کرد و به حقیقت نائل شد. او توصیه می‌کند که به افسانه حقیقت گوش دهند و از ماهیت واقعی جدا نشوند. به طور کلی، شاعر بر لزوم درک عمیق‌تر و گذر از مادیات تاکید دارد و انسان را به تدبر در امور معنوی دعوت می‌کند.
کی گذارد آنک رشک روشنیستتا بگویم آنچ فرض و گفتنیست
هوش مصنوعی: این شخص منتظر است تا ببیند چه کسی از او به خاطر زیباییاش حسادت می‌کند، تا بتواند آنچه را که باید بگوید و در نظر دارد، بیان کند.
بحر کف پیش آرد و سدی کندجر کند وز بعد جر مدی کند
هوش مصنوعی: دریا کف را به جلو میآورد و یک سد میسازد، سپس این جریان را ادامه میدهد و در نهایت به شدت بیشتری میرسد.
این زمان بشنو چه مانع شد مگرمستمع را رفت دل جای دگر
هوش مصنوعی: این زمان گوش کن که چه چیزی مانع شده است، مگر آنکه شنونده در فکر و دلش جای دیگری است.
خاطرش شد سوی صوفی قنقاندر آن سودا فرو شد تا عنق
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به حالتی از عشق و شوریدگی دارد که شخصی به سوی یک عارف یا صوفی میرود. در این روند، او در تجلیاتی عمیق و تأملات روحانی غرق می‌شود و به نوعی از آرامش و سکون دست مییابد. به طور کلی، این تصویر، اشارهای به سفر روحانی و تلاش برای نزدیک شدن به حقیقت دارد.
لازم آمد باز رفتن زین مقالسوی آن افسانه بهر وصف حال
هوش مصنوعی: نیاز به این است که دوباره از اینجا بروم و به آن داستان برسم تا حال و احوال را توصیف کنم.
صوفی آن صورت مپندار ای عزیزهمچو طفلان تا کی از جوز و مویز
هوش مصنوعی: ای عزیز، صوفی را به همان شکلی که بچهها به خوراکیهای ساده مثل گردو و کشمش چسبیدهاند، تصور نکن. تا کی میخواهی در این فکر بمانی؟
جسم ما جوز و مویزست ای پسرگر تو مردی زین دو چیز اندر گذر
هوش مصنوعی: بدن ما مانند گردو و کشمش است، ای پسر، اگر مردی و قدرتی داری، از این دو چیز فراتر برو.
ور تو اندر نگذری اکرام حقبگذراند مر ترا از نه طبق
هوش مصنوعی: اگر تو طبق ادب و احترام را رعایت نکنی، حق تو را از این مراحل عبور نخواهد داد.
بشنو اکنون صورت افسانه رالیک هین از که جداکن دانه را
هوش مصنوعی: اکنون داستان را بشنو، اما مواظب باش که باید دانه را از چه چیزی جدا کنی.