بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیل
هوش مصنوعی: در این متن، ناصح به مردم نصیحت می‌کند که از طمع و زیاده‌خواهی بپرهیزند و به قناعت در زندگی توجه کنند. او تأکید می‌کند که نان و گیاه کافی است و نباید در پی شکار و ثروت کلانی باشند.
سپس داستان خود را با مثالی آغاز می‌کند: گروهی از انسان‌ها در موقعیتی دچار گرسنگی می‌شوند و در جستجوی غذا به یک بچه فیل می‌رسند. برخی از آنها طمع کرده و آن بچه فیل را می‌خورند، در حالیکه یکی از آنها نصیحت می‌کند و از خوردن آن جلوگیری می‌کند. پس از مدتی، فیل مادر به انتقام فرزندش به سمت آنها حمله می‌کند و همه آنها را یکی‌یکی می‌کشد.
این داستان نشان می‌دهد که اعمال ناپسند و ضعف نفس در نهایت عواقب وخیمی خواهد داشت و شخص باید از گمراهی و طمع دوری کند. در نهایت، ناصح هشدار می‌دهد که افکار و کلمات زشت به خودی خود به بی‌اقدامی و سردی در دعاها منجر می‌شود.
گفت ناصح بشنوید این پند منتا دل و جانتان نگردد ممتحن
هوش مصنوعی: بشنوید این نصیحت من را تا دل و جانتان در آزمون و امتحان قرار نگیرد.
با گیاه و برگها قانع شویددر شکار پیل‌بچگان کم روید
هوش مصنوعی: با گیاهان و برگها راضی باشید و از شکار بچه فیلها کمتر بیفتید.
من برون کردم ز گردن وام نصحجز سعادت کی بود انجام نصح
هوش مصنوعی: من وام و بدهی را از گردن خود دور کردم و تنها به سعادت و خوشبختی فکر کردم، زیرا جز این، نصیحت و راهنمایی به کجا میرسد.
من به تبلیغ رسالت آمدمتا رهانم مر شما را از ندم
هوش مصنوعی: من به پیامبری آمدهام تا شما را از بدبختی نجات دهم.
هین مبادا که طمع رهتان زندطمع برگ از بیخهاتان بر کند
هوش مصنوعی: مواظب باشید که طمع شما را در مسیرتان گمراه نکند؛ چرا که طمع میتواند شما را از ریشههای خود دور کند.
این بگفت و خیربادی کرد و رفتگشت قحط و جوعشان در راه زفت
هوش مصنوعی: او این را گفت و به خوبی باد را دعوت کرد و راهی شد. در این حین، قحط و گرسنگی مردم در راه تشدید شد.
ناگهان دیدند سوی جاده‌ایپور پیلی فربهی نو زاده‌ای
هوش مصنوعی: ناگهان دیدند که به سمت جادهای، بچه فربهای از شیر ظاهر شده است.
اندر افتادند چون گرگان مستپاک خوردندش فرو شستند دست
هوش مصنوعی: در شرایطی که به شدت تحت تأثیر قرار گرفتهاند، مانند گرگهای سرمست، به او حمله کردند و پس از خوردن چیزی، از او در امان مانده و دست از کار کشیدند.
آن یکی همره نخورد و پند دادکه حدیث آن فقیرش بود یاد
هوش مصنوعی: یکی از دوستان ناهار نخورد و نصیحت کرد که داستان آن فقیر را به یاد بیاورد.
از کبابش مانع آمد آن سخنبخت نو بخشد تو را عقل کهن
هوش مصنوعی: از کبابش، مانع شده است و آن سخن به تو خوشبختی می‌دهد، این عقل کهنه است که مانع می‌شود.
پس بیفتادند و خفتند آن همهوان گرسنه چون شبان اندر رمه
هوش مصنوعی: پس آنها به زمین افتادند و خوابشان برد، همانطور که شبانان در میان دامهای گرسنه خود استراحت میکنند.
دید پیلی سهمناکی می‌رسیداولاً آمد سوی حارس دوید
هوش مصنوعی: یک فیل بزرگ و ترسناک به سمت ما می‌آمد و ابتدا به سمت نگهبان دوید.
بوی می‌کرد آن دهانش را سه بارهیچ بویی زو نیامد ناگوار
هوش مصنوعی: بوی می از دهانش به مشام میرسید، اما سه بار که به او نزدیک شدم، هیچ بوی ناخوشایندی احساس نکردم.
چند باری گرد او گشت و برفتمر ورا نازرد آن شه‌پیل زفت
هوش مصنوعی: چند بار او را دور زد و رفت، اما آن پادشاه بزرگ و تنومند او را نادیده گرفت و به او توجه نکرد.
مر لب هر خفته‌ای را بوی کردبوی می‌آمد ورا زان خفته مرد
هوش مصنوعی: با نزدیک شدن به هر خوابیدهای، بوی خوشی استشمام کرد. بوی شراب از او می‌آمد و او در خواب به سر میبرد.
از کباب پیل‌زاده خورده بودبر درانید و بکشتش پیل زود
هوش مصنوعی: او از کباب نوزاد فیل خورده بود و باعث شد که فیل به سرعت او را بزند و بکشد.
در زمان او یک به یک را زان گروهمی‌درانید و نبودش زان شکوه
هوش مصنوعی: در آن زمان، افرادی که به گروه تعلق داشتند، یکی یکی برتریهای خود را به رخ میکشیدند و به خاطر نداشتن او، آن شکوه و عظمت را احساس نمیکردند.
بر هوا انداخت هر یک را گزافتا همی‌زد بر زمین می‌شد شکاف
هوش مصنوعی: هر یک از آنها به سادگی و بیدلیل به هوا پرتاب میشدند و هنگامی که به زمین میافتادند، زمین را میشکافتند.
ای خورندهٔ خون خلق از راه بردتا نه آرد خون ایشانت نبرد
هوش مصنوعی: ای کسی که از خون مردم تغذیه میکنی، تا زمانی که خون آنها را نگیری، هیچ چیز از تو نخواهد ماند.
مال ایشان خون ایشان دان یقینزانک مال از زور آید در یمین
هوش مصنوعی: دارایی و ثروت آنها با جانشان مرتبط است، زیرا مال و ثروت واژهای است که از قدرت و زور به دست میآید.
مادر آن پیل‌بچگان کین کَشدپیل بچه‌خواره را کیفر کُشد
هوش مصنوعی: مادر بچه فیلها که بچه فیلها را می‌کشد، به چه کسی کیفر می‌دهد؟
پیل‌بچه می‌خوری ای پاره‌خوارهم بر آرد خصم پیل از تو دمار
هوش مصنوعی: ای کسی که خوراک خود را از دیگران میگیری، بدان که دشمن نیز از تو آسیب خواهد دید و تو را ویران می‌کند.
بوی رسوا کرد مکر اندیش راپیل داند بوی طفل خویش را
هوش مصنوعی: بوی نابجا و ناپسند، نقشههای توطئهگر را فاش می‌کند. مانند اینکه فیل بوی بچه خود را تشخیص می‌دهد.
آنک یابد بوی حق را از یمنچون نیابد بوی باطل را ز من
هوش مصنوعی: آن شخص بوی حقیقت را از جانب خدا درک می‌کند، اما نتواند بوی دروغ را از من بشنود.
مصطفی چون برد بوی از راه دورچون نیابد از دهان ما بخور
هوش مصنوعی: وقتی مصطفی بوی خوشی را از دور حس کند، نیازی نیست که از ما چیزی بخورد.
هم بیابد لیک پوشاند ز مابوی نیک و بد بر آید بر سما
هوش مصنوعی: هر چند که چیزی را مییابد، اما آن را از ما پنهان می‌کند؛ بوی خوب و بد از او به آسمان میرسد.
تو همی‌خسپی و بوی آن حراممی‌زند بر آسمانِ سبزفام
هوش مصنوعی: تو هم در حال خوابیدن و بوی خواب تو بر آسمانی به رنگ سبز میپیچد که صلاح نیست.
همره انفاس زشتت می‌شودتا به بوگیران گردون می‌رود
هوش مصنوعی: همراه با نفسهای زشت تو، بویی به آسمان میرسد که باعث آزار می‌شود.
بوی کبر و بوی حرص و بوی آزدر سخن گفتن بیاید چون پیاز
هوش مصنوعی: وقتی که انسان در صحبت کردن دچار غرور، طمع و حسادت باشد، این صفات منفی به وضوح در کلامش حس می‌شود و مانند بوی پیاز، به اطراف منتقل میگردد.
گر خوری سوگند من کی خورده‌اماز پیاز و سیر تقوی کرده‌ام
هوش مصنوعی: اگر تو قسم مرا بخوری، من تا به حال از پیاز و سیر خوردهام و برای خودم تقوی و پرهیزکاری ساختهام.
آن دمِ سوگند، غمازی کندبر دماغ همنشینان بر زند
هوش مصنوعی: در آن لحظهی قسم، خبری از ناراحتیها به دوستان میرسد و باعث می‌شود که آنها از حال یکدیگر آگاه شوند.
پس دعاها رد شود از بوی آنآن دل کژ می‌نماید در زبان
هوش مصنوعی: دعاها به دلیل بوی خاصی رد می‌شود و دل آدمی در این حالت ناهنجار و مختل به نظر میرسد.
اخسؤا آید جواب آن دعاچوب رد باشد جزای هر دغا
هوش مصنوعی: پاسخ آن دعا، چگونه ایست که جزای هر نیرنگی مانند ضربه چوب است.
گر حدیثت کژ بود معنیت راستآن کژی لفظ مقبول خداست
هوش مصنوعی: اگر سخنت نادرست باشد، معنایت درست است؛ زیرا نادرستی کلام در نزد خداوند پذیرفته شده است.