بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازم
هوش مصنوعی: این متن به تذکر و هشدار درباره خطرات و تدبیرهای احتیاطی می‌پردازد. نویسنده از اولین و آخرین افراد عبرت می‌گیرد و تأکید می‌کند که حزم و احتیاط در تصمیم‌گیری‌های زندگی ضروری است. او می‌گوید که باید از تجربیات دیگران استفاده کرد و در مواجهه با مشکلات و راه‌های ناآشنا، احتیاط لازم را به خرج داد.
نویسنده به سرنوشت کسانی که در برابر دشمنان بی‌احتیاطی کردند اشاره می‌کند و داستانی از گذشته را مطرح می‌کند که چگونه دشمنان پدران آنها را به سختی در زندان انداختند. او ضمن هشدار درباره خطرات کمین، بر اهمیت هوشیاری و تفکر قبل از عمل تأکید می‌کند و به افرادی که قصد فریب و دام‌گذاری دارند، اشاره می‌کند. در نهایت، نویسنده به این نتیجه‌گیری می‌رسد که باید به خاطر احتیاط و آگاهی از خطرات، همیشه در موضع دفاعی بود.
یا به حال اولینان بنگریدیا سوی آخر بحزمی در پرید
هوش مصنوعی: به گذشته نگاه کنید و به سرنوشت کسانی که در پایان راه هستند توجه کنید.
حزم چه بود در دو تدبیر احتیاطاز دو آن گیری که دورست از خباط
هوش مصنوعی: احتیاط و دوراندیشی در دو تدبیر مهم است، زیرا این تدابیر میتوانند ما را از مشکلات و خطرات دور نگه دارند.
آن یکی گوید درین ره هفت روزنیست آب و هست ریگ پای‌سوز
هوش مصنوعی: یکی می‌گوید در این مسیر هفت روز نه آبی هست و نه آبپاشی، فقط شن و سنگهای داغ زیر پا وجود دارد.
آن دگر گوید دروغست این برانکه بهر شب چشمه‌ای بینی روان
هوش مصنوعی: دیگری می‌گوید که این ادعا درست نیست، چرا که هر شب چشمه‌ای را جاری میبیند.
حزم آن باشد که بر گیری تو آبتا رهی از ترس و باشی بر صواب
هوش مصنوعی: حزم به این معناست که باید در هنگام ترس و ناامنی، خود را کنترل کنی و آرامش داشته باشی تا راه درست را پیدا کنی.
گر بود در راه آب این را بریزور نباشد وای بر مرد ستیز
هوش مصنوعی: اگر در مسیر آب این را بریزی، اگر نه، بر مردی که مبارزه می‌کند، افسوس!
ای خلیفه‌زادگان دادی کنیدحزم بهر روز میعادی کنید
هوش مصنوعی: ای فرزندان خلیفه، برای روز حساب و پاسخگویی آماده باشید و تدبیر کنید.
آن عدوی کز پدرتان کین کشیدسوی زندانش ز علیین کشید
هوش مصنوعی: دشمنی که از پدرتان دشمنی ورزید، به سوی زندان رفت و از عرش پایین کشیده شد.
آن شه شطرنج دل را مات کرداز بهشتش سخرهٔ آفات کرد
هوش مصنوعی: آن پادشاه که دلها را تحت تاثیر قرار داده بود، با جاذبههای خود باعث شد که آسیبها و مشکلات زندگی را به فراموشی بسپاریم.
چند جا بندش گرفت اندر نبردتا بکشتی در فکندش روی‌زرد
هوش مصنوعی: در چندین مکان، دشمن او را در جنگ به دام انداخت، تا آنکه او را بر زمین انداخت و چهرهاش را بیرنگ و زرد کرد.
اینچنین کردست با آن پهلوانسست سستش منگرید ای دیگران
هوش مصنوعی: او با آن پهلوان چنین کرد که شما دیگران به او نگاه نکنید و دقت نکنید.
مادر و بابای ما را آن حسودتاج و پیرایه بچالاکی ربود
هوش مصنوعی: حسود توانست تا با نیرنگ و فریب، مادر و پدر ما را از ما بگیرد.
کردشان آنجا برهنه و زار و خوارسالها بگریست آدم زار زار
هوش مصنوعی: آنها را در آن مکان در حالی که برهنه و آشفته بودند، مدتها به حال زار و نزار گریسته است آدم.
که ز اشک چشم او رویید نبتکه چرا اندر جریدهٔ لاست ثبت
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اشکهای او مانند گیاهی رشد کرده و از عمق احساسات او بیرون آمدهاند. حالا سوال اینجاست که چرا درد و اندوه او در کاغذ و نوشتهها ثبت نشده است؟
تو قیاسی گیر طراریش راکه چنان سرور کند زو ریش را
هوش مصنوعی: شما میتوانید شکلی را بیابید که وجود او به اندازهای خوشحالی و شادابی ایجاد کند که دیگران از وجود او لذت ببرند.
الحذر ای گل‌پرستان از شرشتیغ لا حولی زنید اندر سرش
هوش مصنوعی: ای دوستداران گل، مواظب باشید که او شاخ تیزی دارد، پس بر سر او تندی نکنید.
کو همی‌بیند شما را از کمینکه شما او را نمی‌بینید هین
هوش مصنوعی: او شما را از دور میبیند، در حالی که شما او را نمی‌بینید. پس هوشیار باشید.
دایما صیاد ریزد دانه‌هادانه پیدا باشد و پنهان دغا
هوش مصنوعی: صیاد همیشه دانهها را میریزد. بعضی از دانهها به راحتی قابل دیدن هستند و برخی دیگر در زیر زمین و پنهان قرار دارند.
هر کجا دانه بدیدی الحذرتا نبندد دام بر تو بال و پر
هوش مصنوعی: هر جا دانهای دیدی، مواظب باش تا دام نتواند بر تو گیر بیندازد و آزادیات را بگیرد.
زانک مرغی کو بترک دانه کرددانه از صحرای بی تزویر خورد
هوش مصنوعی: پرندهای که به دانه دست پیدا کرد، دانه را از سرزمین خالص و بیریا برداشت.
هم بدان قانع شد و از دام جستهیچ دامی پر و بالش را نبست
هوش مصنوعی: او به همین نکته راضی شد و از خطرات دوری گزید، هیچ چیزی نتوانست او را محدود کند.