بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آن
هوش مصنوعی: این شعر درباره اختیار و آزادی انسان در عمل و عبادت است. شاعر به این موضوع اشاره می‌کند که انسان دارای اختیار است و باید از این اختیار به درستی استفاده کند. اعمال انسان نتیجه انتخاب‌های اوست و قدرت و اختیار به او اجازه می‌دهد که میان خیر و شر انتخاب کند.
شاعر به تضاد بین مومنان و کافران نیز اشاره می‌کند و می‌گوید که مومنان از نعمت اختیار برای انتخاب راه درست بهره‌مند می‌شوند، در حالی که کافران به تلخی و زهر اعمال خود می‌رسند. در ادامه، به اهمیت درک و نگه‌داری از این قدرت اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که انسان باید از اختیار خود به درستی استفاده کند، چرا که در غیر این صورت، اعمال و زندگی‌اش بی‌ثمر خواهد بود.
در نهایت، شاعر با نقل پندهایی از موسی علیه‌السلام به اهمیت پرهیز از وسوسه‌ها و مکرها تأکید می‌کند و هشدار می‌دهد که انسان باید همواره هوشیار باشد.
گفت یزدان تو بده بایست اوبرگشا در اختیار آن دست او
هوش مصنوعی: خداوند فرمود: تو صبر کن و او نیز به آرامی دستش را برای کمک خواهد گشود.
اختیار آمد عبادت را نمکورنه می‌گردد بناخواه این فلک
هوش مصنوعی: اگر اختیار به دست انسان باشد، عبادت به شیرینی و جذابیت میرسد، وگرنه این دنیا بر اساس خواست خود به گردش درمیآید.
گردش او را نه اجر و نه عقابکه اختیار آمد هنر وقت حساب
هوش مصنوعی: گردش و تغییرات او نه پاداش دارد و نه کیفر، بلکه این اختیار است که در زمان محاسبه و سنجش هنر و عمل خود را نشان می‌دهد.
جمله عالم خود مسبح آمدندنیست آن تسبیح جبری مزدمند
هوش مصنوعی: تمام موجودات عالم، به نوعی در حال تسبیح و ستایش خداوند هستند، اما این تسبیح یک نوع اجبار نیست و برآمده از آگاهی و اراده آنهاست.
تیغ در دستش نه از عجزش بکنتا که غازی گردد او یا راه‌زن
هوش مصنوعی: تیغ در دست او به خاطر ناتوانیاش نیست، بلکه هدفش این است که یا مانند یک جنگجو قهرمان شود یا به عنوان دزد شناخته شود.
زانک کرمنا شد آدم ز اختیارنیم زنبور عسل شد نیم مار
هوش مصنوعی: آدمی به دلیل لطف و رحمت الهی به وجود آمده است، اما در وجودش هم جنبههای خوب و هم جنبههای بد وجود دارد؛ مانند زنبور عسل که شیرینی تولید می‌کند و مار که خطرناک است.
مومنان کان عسل زنبوروارکافران خود کان زهری همچو مار
هوش مصنوعی: مؤمنان مانند زنبورانی هستند که عسل میسازند، در حالی که کافران مانند ماری هستند که زهر میریزد.
زانک مؤمن خورد بگزیده نباتتا چو نحلی گشت ریق او حیات
هوش مصنوعی: زیرا مؤمن از خوراکیهای خوشمزه و پاک بهره میبرد، به گونهای که همچون درختی بارور و زنده میشود.
باز کافر خورد شربت از صدیدهم ز قوتش زهر شد در وی پدید
هوش مصنوعی: پرندگان کافر از شهد شیرین مینوشند، اما به دلیل قوت و قدرتشان، زهرش در وجودشان آشکار میشود.
اهل الهام خدا عین الحیاتاهل تسویل هوا سم الممات
هوش مصنوعی: افراد الهام گرفته از خداوند، زندگی واقعی را تجربه میکنند، در حالی که کسانی که تحت تأثیر خواستههای نفس خود قرار دارند، به مرگ و نابودی نزدیک می‌شوند.
در جهان این مدح و شاباش و زهیز اختیارست و حفاظ آگهی
هوش مصنوعی: در این دنیا، ستایش و تبریکات نتیجهی انتخاب‌های ما و آگاهی ما از موقعیتهاست.
جمله رندان چونک در زندان بوندمتقی و زاهد و حق‌خوان شوند
هوش مصنوعی: همه انسانهای فریبکار و حقهباز، وقتی در تنگنا و محبوس می‌شوند، خود را اهل تقوا و زهد نشان میدهند و ادعای حقگویی میکنند.
چونک قدرت رفت کاسد شد عملهین که تا سرمایه نستاند اجل
هوش مصنوعی: وقتی که توانایی و قدرت از دست برود، عمل و کار بیفایده میشود. پس باید مراقب باشی که زمان به تو مهلت ندهد و فرصتها را از دست ندهی.
قدرتت سرمایهٔ سودست هینوقت قدرت را نگه دار و ببین
هوش مصنوعی: تواناییهایت به عنوان یک منبع با ارزش است، پس حواست را جمع کن و این قدرت را حفظ کن و نتیجهاش را ببین.
آدمی بر خنگ کرمنا سواردر کف درکش عنان اختیار
هوش مصنوعی: انسانی که نادان و بیخبر است، در دستش اختیاری ندارد و مانند کسی است که بر روی اسبی بیتوجه نشسته باشد.
باز موسی داد پند او را بمهرکه مرادت زرد خواهد کرد چهر
هوش مصنوعی: موسی دوباره به او نصیحت کرد و گفت که خواستهات باعث میشود چهرهات غمگین و پژمرده شود.
ترک این سودا بگو وز حق بترسدیو دادستت برای مکر درس
هوش مصنوعی: از این خیال بیفک و از خدا بترس که شیطان در کمین توست تا تو را فریب دهد.