بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهت
هوش مصنوعی: این متن به مفهوم نفی و اثبات در مورد وجود اشیاء و شخصیت‌ها می‌پردازد. نویسنده توضیح می‌دهد که گاهی نفی یک چیز و اثبات آن مجاز است و این به نسبت‌ها و دیدگاه‌های مختلف برمی‌گردد. ریشه‌ی این مسأله در نحوه‌ی درک ما از دنیا و وجود افراد، به ویژه انبیا، نهفته است. انبیا از نظر مردم ممکن است شناخته‌شده یا ناشناخته باشند، اما در حقیقت آن‌ها دارای جایگاهی ویژه هستند که تنها خداوند از جزئیات آن آگاه است. در نهایت، متن به این نتیجه‌گیری می‌رسد که شناخت و نادانی در مورد برخی از شخصیت‌ها و مفاهیم، تحت تأثیر احساسات و دیدگاه‌های شخصی افراد قرار دارد.
نفی آن یک چیز و اثباتش رواستچون جهت شد مختلف نسبت دوتاست
هوش مصنوعی: نفی یک چیز و تایید آن اشکالی ندارد، زیرا اگر جهتها متفاوت باشند، نسبت دو حالت به هم تغییر میکند.
ما رمیت اذ رمیت از نسبتستنفی و اثباتست و هر دو مثبتست
هوش مصنوعی: تو هنگام پرتاب تیر، خودت را دخیل نکن؛ این کار تنها به نسبت و ارتباطی که با تیر داری مربوط میشود. در واقع، هم نفی میشود و هم اثبات، و هر دو حالت در وجود دارند.
آن تو افکندی چو بر دست تو بودتو نه افکندی که قوت حق نمود
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که آنچه را که به دیگران دادید، از روی اراده و اختیارتان نبوده، بلکه به واسطه نیروی الهی و قدرت حق اتفاق افتاده است. شما مسئولیتی در این کار نداشتهاید، زیرا تمامی این امور تحت تأثیر ارادهای بزرگتر قرار داشته است.
زور آدم‌زاد را حدی بودمشت خاک اشکست لشکر کی شود
هوش مصنوعی: قدرت و توانایی انسان دارای محدودیتی است، او نمیتواند همیشه بر همه چیز غلبه کند یا نقشهای بزرگ را به تنهایی ایفا کند. وقتی انسان در برابر دشواریها قرار میگیرد، نباید انتظار داشته باشد که تنها و بدون کمک دیگران بتواند بر مشکلات فائق آید.
مشت مشت تست و افکندن ز ماستزین دو نسبت نفی و اثباتش رواست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که آنچه که ما به دست میآوریم و تجربه میکنیم، به نوعی از خود ما نشأت میگیرد. بنابراین میتوانیم وجود یا عدم وجود این تجربیات را تأیید یا رد کنیم. در واقع، هر چیزی که ما داریم به نوعی در ارتباط با خود ماست و میتوان به آن نگاه کرد.
یعرفون الانبیا اضدادهممثل ما لا یشتبه اولادهم
هوش مصنوعی: آنان پیامبران را به خوبی میشناسند، همانطور که فرزندانشان را هیچگاه با هم اشتباه نمیکنند.
همچو فرزندان خود دانندشانمنکران با صد دلیل و صد نشان
هوش مصنوعی: منکران با دلایل و نشانههای فراوان، این افراد را مثل فرزندان خود میشناسند.
لیک از رشک و حسد پنهان کنندخویشتن را بر ندانم می‌زنند
هوش مصنوعی: اما از روی حسد و حسادت، خود را پنهان میکنند و به گونهای رفتار میکنند که نمیتوانم بفهمم.
پس چو یعرف گفت چون جای دگرگفت لایعرفهم غیری فذر
هوش مصنوعی: وقتی او به خوبی شناخته شد، از جای دیگر گفت که نمیتوانند مرا بشناسند، پس رهایشان کن.
انهم تحت قبابی کامنونجز که یزدانشان نداند ز آزمون
هوش مصنوعی: آن‌ها در زیر پوششی پنهان هستند که تنها خداوند از آزمایشهایشان خبر دارد.
هم بنسبت گیر این مفتوح راکه بدانی و ندانی نوح را
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که درک و شناخت بعضی مسائل میتواند دشوار باشد. به نوعی میگوید اگر چیزی را خوب بشناسی یا حتی اگر هیچ نمیدانی، باز هم به نوعی متوجه آن خواهی شد. در واقع، مفهومش این است که برخی موضوعات، چه از روی آگاهی و چه از روی ناآگاهی، در درون ما وجود دارند و ما به شکلی به آن‌ها ارتباط داریم.