بخش ۱۸ - بقیهٔ قصهٔ بنای مسجد اقصی
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ بنا کردن مسجد توسط سلیمان است. شاعر با تشبیه این بنا به کعبه، آن را پاک و باشکوه توصیف می‌کند. در شعر، به زنده بودن و فعال بودن دیوارها و ساختارهای مسجد اشاره می‌شود و بر تفاوت این بنا با سایر بناهای بی‌روح تأکید می‌شود. شاعر می‌گوید که بهشت نیز مانند این بنا زنده است و از اعمال و نیت انسان‌ها شکل می‌گیرد. در نهایت، پندهای سلیمان به عبادت‌کنندگان نشان‌دهندهٔ تأثیر معنوی و عملی نماز بر زندگی انسان‌هاست و دعوت به توجه به این امر دارد.
چون سلیمان کرد آغاز بناپاک چون کعبه همایون چون منی
هوش مصنوعی: هنگامی که سلیمان ساخت بنای خود را آغاز کرد، آن بنا پاک و با شکوه بود، مانند کعبه که جایگاه مقدسی است؛ من نیز شایسته این مقام و ارزش هستم.
در بنااش دیده می‌شد کر و فرنی فسرده چون بناهای دگر
هوش مصنوعی: در چشمانداز، تماشایی از شگفتی و زیبایی به چشم میخورد که به همین دلیل، مانند سایر بناهای دیگر کسالتبار و بی‌روح به نظر نمیرسد.
در بنا هر سنگ کز که می‌سکستفاش سیروا بی‌همی گفت از نخست
هوش مصنوعی: در ساخت هر بنا، هر سنگی که میشکست به روشنی از اول ماجرا حکایت میکرد.
هم‌چو از آب و گل آدم‌کدهنور ز آهک پاره‌ها تابان شده
هوش مصنوعی: انسان به گونهای از آب و گل ساخته شده است و مانند نور که از تکههای آهک میتابد، در زندگی و وجودش نیز درخشندگی و روشنی دارد.
سنگ بی‌حمال آینده شدهوان در و دیوارها زنده شده
هوش مصنوعی: سنگی که بارش را کسی به دوش نمیکشد، در آینده معنا پیدا می‌کند و دیوارها و اطراف آن جان میگیرند.
حق همی‌گوید که دیوار بهشتنیست چون دیوارها بی‌جان و زشت
هوش مصنوعی: خداوند میفرماید که دیوارهای بهشت مانند دیوارهای دنیا نیستند؛ زیرا آنها بی‌جان و نازیبا هستند. دیوارهای بهشت ویژگیهای خاص و زیبایی دارند که با دیوارهای عادی قابل مقایسه نیست.
چون در و دیوار تن با آگهیستزنده باشد خانه چون شاهنشهیست
هوش مصنوعی: وقتی که دیوار و سقف بدن از آگاهی پر است، خانه مانند یک پادشاه زنده و با شکوه خواهد بود.
هم درخت و میوه هم آب زلالبا بهشتی در حدیث و در مقال
هوش مصنوعی: درخت و میوه و آب زلال همگی نمادهایی از زیبایی و نعمتهای بهشتی هستند که در گفتار و نوشتار به آنها اشاره شده است.
زانک جنت را نه ز آلت بسته‌اندبلک از اعمال و نیت بسته‌اند
هوش مصنوعی: زیرا بهشت را به خاطر اعمال و نیتها میسازند، نه به خاطر چیزهای ظاهری و مادی.
این بنا ز آب و گل مرده بدستوان بنا از طاعت زنده شدست
هوش مصنوعی: این سازه از ترکیب خاک و آب ساخته شده و به همین دلیل بی‌جان است، اما آن سازهای که بر پایه اطاعت و فرمانبرداری بنا شده، زندگی و جان دارد.
این به اصل خویش ماند پرخللوان به اصل خود که علمست و عمل
هوش مصنوعی: یکی از دو موضوع به طبیعت واقعی خود بیشتر نزدیک است و دیگری به ویژگی خود که دانایی و عمل است.
هم سریر و قصر و هم تاج و ثیاببا بهشتی در سؤال و در جواب
هوش مصنوعی: در اینجا به مقامات و زیباییهای دنیوی مانند تخت و قصر، تاج و لباسهای فاخری اشاره شده است. افرادی که دارای این نعمتها هستند، در روز حساب و پرسش و پاسخ خداوند، همانند دیگران در معرض سوال و جواب قرار میگیرند و هیچ یک از این ظواهر دنیوی نمیتواند از پیامدهای اعمالشان جلوگیری کند.
فرش بی‌فراش پیچیده شودخانه بی‌مکناس روبیده شود
هوش مصنوعی: وقتی که فرش بدون زیرانداز جمع شود، یعنی چیزی به طور نامناسب جمعآوری شده است، و همچنین زمانی که خانه بدون در و دیوار خالی شود، نشاندهندهی بینظمی و بیسرپناهی است.
خانهٔ دل بین ز غم ژولیده شدبی‌کناس از توبه‌ای روبیده شد
هوش مصنوعی: دل به حالتی خراب و آشفته درآمده است و از اثر غم به فراموشی سپرده شده است. دیگر نمیتوان به آن امیدی داشت، چرا که از توبه و بازگشت به وضعیت گذشته دور شده است.
تخت او سیار بی‌حمال شدحلقه و در مطرب و قوال شد
هوش مصنوعی: تخت او بهطور ناگهانی و بدون زحمتی به حرکت درآمد و دورش پر از نوازندگان و خوانندگان شد.
هست در دل زندگی دارالخلوددر زبانم چون نمی‌آید چه سود
هوش مصنوعی: در دل من زندگی جاودان است، اما وقتی نمیتوانم آن را بیان کنم، چه فایدهای دارد؟
چون سلیمان در شدی هر بامدادمسجد اندر بهر ارشاد عباد
هوش مصنوعی: هر روز صبح مانند سلیمان در مسجد حاضر میشوی تا هدایت و راهنمایی بندگان را انجام دهی.
پند دادی گه بگفت و لحن و سازگه به فعل اعنی رکوعی یا نماز
هوش مصنوعی: تو نصیحت کردی که در گفتار و لحن و ساز، گهگاهی باید در عمل نیز نشان دهی که به چه چیزی اهمیت میدهی، مانند حرکت به رکوع یا انجام نماز.
پند فعلی خلق را جذاب‌ترکه رسد در جان هر باگوش و کر
هوش مصنوعی: رفتار و عمل مردم در زندگی باید جذابتر باشد تا بتواند به عمق جان هر کسی، حتی آنهایی که گوش شنوا ندارند، نفوذ کند.
اندر آن وهم امیری کم بوددر حشم تاثیر آن محکم بود
هوش مصنوعی: در آن خیال، قدرت امیری کم بود، اما تأثیر آن بر جمعیت او بسیار قوی و محکم بود.