بخش ۸۸ - بیان آنک عهد کردن احمق وقت گرفتاری و ندم هیچ وفایی ندارد کی لو ردوالعادوا لما نهوا عنه و انهم لکاذبون صبح کاذب وفا ندارد
هوش مصنوعی: این متن درباره تضاد عقل و حماقت صحبت می‌کند. راوی می‌گوید عقل به حماقت هشدار می‌دهد که در نهایت حماقت باعث شکست عقل می‌شود. عقل باید به عهدها وفادار باشد، اما حماقت این وفاداری را ندارد. همچنین اشاره می‌شود که نسیان و فراموشی از خصائص حماقت است و عقل باید در حفظ و یادآوری اطلاعات باشد. در پایان، اگرچه گاهی انسان دچار ندامت و پشیمانی می‌شود، این احساسات به دلیل رنج و تبعات اشتباهات اوست و نه به خاطر روشن‌فکری و عقل. نتیجه‌گیری این است که حماقت نتیجه‌اش رنج و پشیمانی است و نمی‌تواند درک درستی از شرایط داشته باشد.
عقل می‌گفتش حماقت با توستبا حماقت عقل را آید شکست
هوش مصنوعی: عقل به او میگفت که حماقت با توست و با وجود حماقت، عقل نیز شکست خواهد خورد.
عقل را باشد وفای عهدهاتو نداری عقل رو ای خربها
هوش مصنوعی: اگر عقل با وفای به عهدها خصوصیات خاصی داشته باشد، تو که این ویژگی را نداری، پس از عقل هم به دور هستی.
عقل را یاد آید از پیمان خودپردهٔ نسیان بدراند خرد
هوش مصنوعی: عقل به یاد میآورد که از عهد و پیمان خود غافل شده و در این حالت، آگاهی و هوشیاری خود را از دست می‌دهد.
چونک عقلت نیست نسیان میر تستدشمن و باطل کن تدبیر تست
هوش مصنوعی: زمانی که تو فکر و عقل درستی نداری، فراموشی و نادانی به عنوان دشمن تو عمل می‌کند و هر نوع برنامهریزی و تدبیر تو را باطل میسازد.
از کمی عقل پروانهٔ خسیسیاد نارد ز آتش و سوز و حسیس
هوش مصنوعی: به خاطر کمعقلیاش، پروانهای بخیل نمی‌تواند از آتش و سوز خود یاد بگیرد.
چونک پرش سوخت توبه می‌کندآز و نسیانش بر آتش می‌زند
هوش مصنوعی: زمانی که جوانی و شادابیاش از بین میرود، به خاطر اعمال گذشتهاش پشیمان می‌شود و فراموشیاش را مانند آتش به جان خودش می‌زند.
ضبط و درک و حافظی و یادداشتعقل را باشد که عقل آن را فراشت
هوش مصنوعی: ذهن انسان قادر است اطلاعات را ضبط و ذخیره کند، ولی این کار به عهده عقل است که تمام این یادداشتها و اطلاعات را به درستی درک و تحلیل کند.
چونک گوهر نیست تابش چون بودچون مذکر نیست ایابش چون بود
هوش مصنوعی: اگر گوهر وجود نداشته باشد، تابش و روشنایی آن هم چگونه خواهد بود؟ و اگر چیزی مردانه نباشد، بازگشت و ایاب و ذهابش چگونه ممکن است؟
این تمنی هم ز بی‌عقلی اوستکه نبیند کان حماقت را چه خوست
هوش مصنوعی: این آرزو هم از نادانی اوست که نتواند ببیند که این حماقت چه نتیجهای خواهد داشت.
آن ندامت از نتیجهٔ رنج بودنه ز عقل روشن چون گنج بود
هوش مصنوعی: آن پشیمانی که پیدا شد، به خاطر پیامدهای زحمات و رنجهای گذشته بود، نه به دلیل فهم و عقل روشنی که مانند گنج ارزشمند است.
چونک شد رنج آن ندامت شد عدممی‌نیرزد خاک آن توبه و ندم
هوش مصنوعی: وقتی که به خاطر رنج و سختی ناشی از ندامت، انسان به عدم و نیستی میرسد، خاک و ذرات آن توبه و پشیمانی ارزشی ندارد.
آن ندم از ظلمت غم بست بارپس کلام اللیل یمحوه النهار
هوش مصنوعی: شبانگاه از غم و اندوه خود شکایت نکردم، زیرا روز به زودی میتواند تاریکی شب را از بین ببرد.
چون برفت آن ظلمت غم گشت خوشهم رود از دل نتیجه و زاده‌اش
هوش مصنوعی: وقتی که تاریکی غم از بین برود، شادی در دل پیدا می‌شود و روح و احساسات خوب دوباره زنده میشوند.
می‌کند او توبه و پیر خردبانگ لو ردوا لعادوا می‌زند
هوش مصنوعی: او توبه می‌کند و پیر با خرد به او می‌گوید که برگرد؛ اما او دوباره به گناهان خود بازمیگردد.