بخش ۶۰ - تمثیل تلقین شیخ مریدان را و پیغامبر امت را کی ایشان طاقت تلقین حق ندارند و با حق‌الف ندارند چنانک طوطی با صورت آدمی الف ندارد کی ازو تلقین تواند گرفت حق تعالی شیخ را چون آیینه‌ای پیش مرید هم‌چو طوطی دارد و از پس آینه تلقین می‌کند لا تحرک به لسانک ان هو الا وحی یوحی اینست ابتدای مسلهٔ بی‌منتهی چنانک منقار جنبانیدن طوطی اندرون آینه کی خیالش می‌خوانی بی‌اختیار و تصرف اوست عکس خواندن طوطی برونی کی متعلمست نه عکس آن معلم کی پس آینه است و لیکن خواندن طوطی برونی تصرف آن معلم است پس این مثال آمد نه مثل
هوش مصنوعی: این قطعه شعری درباره‌ی طوطی‌ای است که تصویر خود را در آینه می‌بیند و فکر می‌کند که با آن صحبت می‌کند. طوطی از آینه سخن گفتن را می‌آموزد، اما او کاملاً بی‌خبر از این است که توهماتش ناشی از فریب و مکر است. طوطی، در واقع، تنها کلماتی را از دیگران تقلید می‌کند و هیچ درکی از معنا و مفاهیم عمیق آنها ندارد. او فکر می‌کند که توانایی بیان دارد، در حالی که فقط در حال تقلید است و نمی‌تواند درکی از مقاصد و حقیقت داشته باشد. در نهایت، این شعر به عمق و حقیقت نگری می‌پردازد و به تفاوت بین تقلید و درک واقعی اشاره می‌کند.
طوطیی در آینه می‌بیند اوعکس خود را پیش او آورده رو
هوش مصنوعی: طوطی در آینه، تصویر خودش را می‌بیند که جلوش آمده است.
در پس آیینه آن استا نهانحرف می‌گوید ادیب خوش‌زبان
هوش مصنوعی: در پشت آینه، آن استاد پنهان است و حرفهایی را به زیبایی و با نیکویی بیان می‌کند.
طوطیک پنداشته کین گفت پستگفتن طوطیست که اندر آینه‌ست
هوش مصنوعی: طوطی فکر کرده که وقتی چیزی را با صدای بلند می‌گوید، این نشاندهندهی پایین بودن آن سخن است، در حالی که در واقع این صدا فقط انعکاسی از چیزی است که در آینه نمایان میشود.
پس ز جنس خویش آموزد سخنبی‌خبر از مکر آن گرگ کهن
هوش مصنوعی: از همان نوع خودش سخن می‌گوید، در حالی که از فریب و نیرنگ آن گرگ قدیمی بی‌خبر است.
از پس آیینه می‌آموزدشورنه ناموزد جز از جنس خودش
هوش مصنوعی: انسان از فردی که شبیه خودش است، یاد نمیگیرد، بلکه تنها از کسی که در آینه خود می‌بیند، میتواند آموختههای جدیدی کسب کند.
گفت را آموخت زان مرد هنرلیک از معنی و سرش بی‌خبر
هوش مصنوعی: او از آن مرد هنر را آموخت، اما از معنا و اصل موضوع بی‌خبر بود.
از بشر بگرفت منطق یک به یکاز بشر جز این چه داند طوطیک
هوش مصنوعی: من از انسانها یک به یک منطق و استدلال را آموختم، اما از انسانها جز این چه چیزی میداند که شبیه طوطی باشد؟
هم‌چنان در آینهٔ جسم ولیخویش را بیند مردی ممتلی
هوش مصنوعی: مردی که در آینهٔ جسمش نگاه می‌کند، میتواند خود را ببیند و حس وجودش را در خود احساس کند.
از پس آیینه عقل کل راکی ببیند وقت گفت و ماجرا
هوش مصنوعی: کسی که به عقل کامل دست پیدا کند، در لحظه صحبت و رخدادها نمی‌تواند آن را ببیند.
او گمان دارد که می‌گوید بشروان اگر سرست و او زان بی‌خبر
هوش مصنوعی: او فکر می‌کند که دارد حقیقتی را بیان می‌کند، در حالی که خود از واقعیتهایی که در اطرافش وجود دارد بی‌خبر است.
حرف آموزد ولی سر قدیماو نداند طوطی است او نی ندیم
هوش مصنوعی: کسی که فقط حرف یاد میگیرد اما به ریشه و اصل خود آگاه نیست، همچون طوطی‌ای است که فقط سخن می‌گوید و چیزی از معانی درونش نمیداند.
هم صفیر مرغ آموزند خلقکین سخن کار دهان افتاد و حلق
هوش مصنوعی: مردم یاد میگیرند که چطور آواز پرندگان را تقلید کنند، زیرا سخن گفتن و بیان نظرات به دوش زبان و گلو است.
لیک از معنی مرغان بی‌خبرجز سلیمان قرانی خوش‌نظر
هوش مصنوعی: اما از معنا و مفهوم پرندگان کسی جز سلیمان که قرآن را به زیبایی تلاوت می‌کند، آگاه نیست.
حرف درویشان بسی آموختندمنبر و محفل بدان افروختند
هوش مصنوعی: در وجود درویشان، دانش و wisdom زیادی نهفته است که بر روی منبرها و در مجالس به اشتراک گذاشته میشود و این فضاها را روشن و پرشور میسازد.
یا به جز آن حرفشان روزی نبودیا در آخر رحمت آمد ره نمود
هوش مصنوعی: یا آنکه هیچگاه حرفی از آنها در روزی نبود، یا اینکه در نهایت، رحمت به آنها راهی نشان داد.