بخش ۱۷۵ - تشنیع زدن امرا بر ایاز کی چرا شکستش و جواب دادن ایاز ایشان را
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به گفتگو درباره ارزش و جایگاه مهر و محبت در مقابل ثروت و جواهرات می‌پردازد. او نسبت به مهتران و بزرگان اشاره می‌کند و می‌گوید که نظارت بر زیبایی و ثروت نباید بر ارادت به خداوند و حقیقت غلبه پیدا کند. او تأکید می‌کند که دل‌باختگی به دنیا و زیبایی‌های ظاهری مانع از درک حقیقت و دین می‌شود. همچنین شاعر از سلطان می‌خواهد که به مردمان فاسد اجازه ندهد که مقام و ارزش او را پایین بیاورند، زیرا ارزش واقعی در ایمان و دیانت نهفته است و نه در جواهرات و زیبایی‌های دنیوی. در نهایت، او بر لزوم دوری از خودپرستی و فساد تأکید می‌کند.
گفت ایاز ای مهتران نامورامر شه بهتر به قیمت یا گهر
هوش مصنوعی: ایاز، ای بزرگ مردان نامدار، به شما میگویم که دستور شاه بهتر از هر قیمت و جواهر ارزش دارد.
امر سلطان به بود پیش شمایا که این نیکو گهر بهر خدا
هوش مصنوعی: فرمان سلطان برای شما بهتر است یا این گوهر نیکو برای خدا؟
ای نظرتان بر گهر بر شاه نهقبله‌تان غولست و جادهٔ راه نه
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی به زیبایی و ارزش گوهر یا سنگ قیمتی اشاره دارد که میتواند به تشبیه به شاه یا شخص مهمی در نظر گرفته شود. در حقیقت، زیبایی و اهمیت این گوهر تنها به خاطر خود آن نیست، بلکه به دلیل نگاهی است که به آن می‌شود. به عبارت دیگر، این بیت بیان می‌کند که ارزش و توجه به چیزی، به نگرش و دیدگاه ما نسبت به آن بستگی دارد. درواقع، این بیت به اهمیت نگاه و جایگاه رابطه ما با زیباییها و ارزشها اشاره دارد.
من ز شه بر می‌نگردانم بصرمن چو مشرک روی نارم با حجر
هوش مصنوعی: من از دیدن جمال شاه باز میگردم، و چشمانم مانند کسی که به آتش روی میآورد، به سنگ مینگرد.
بی‌گهر جانی که رنگین سنگ رابرگزیند پس نهد شاه مرا
هوش مصنوعی: کسی که جان بی‌گهر دارد و سنگهای رنگین را انتخاب می‌کند، نمیتواند مرا به عنوان پادشاهم بپذیرد.
پشت سوی لعبت گل‌رنگ کنعقل در رنگ‌آورنده دنگ کن
هوش مصنوعی: به پشت آن معشوقهی زیبا نگاه کن و عقل را در آمیختن رنگها به کار بند.
اندر آ در جو سبو بر سنگ زنآتش اندر بو و اندر رنگ زن
هوش مصنوعی: به درون آ که در ظرف، بر سنگ بزن و آتش را در بو و رنگ بیفکن.
گر نه‌ای در راه دین از ره‌زنانرنگ و بو مپرست مانند زنان
هوش مصنوعی: اگر در مسیر دین قرار نداری، از دغلکاران و فریبکاران چیزی نخواهی داشت، پس مانند زنان به زیبایی و ظاهر اهمیت نده.
سر فرود انداختند آن مهترانعذرجویان گشته زان نسیان به جان
هوش مصنوعی: شاهزادگان و بزرگان به خاطر فراموشی که برایشان پیش آمده است، سر خود را پایین انداختند و از آن حالت عذرخواهی کردند.
از دل هر یک دو صد آه آن زمانهم‌چو دودی می‌شدی تا آسمان
هوش مصنوعی: از دل هر یک، دو صد آه برمیخاست و تو مانند دودی به آسمان میرفتی.
کرد اشارت شه به جلاد کهنکه ز صدرم این خسان را دور کن
هوش مصنوعی: شاه به جلاد قدیمی اشاره کرد که این افراد ناپاک را از نزد من دور کن.
این خسان چه لایق صدر من‌اندکز پی سنگ امر ما را بشکنند
هوش مصنوعی: این افراد نالایق چه خصوصیتی دارند که باید در جایگاه من قرار بگیرند، در حالی که برای رسیدن به خواستههای خود به سنگ و سختیها ضربه میزنند و به راحتی از کنار مشکلات نمیگذرند.
امر ما پیش چنین اهل فسادبهر رنگین سنگ شد خوار و کساد
هوش مصنوعی: ما در مقابل این افراد فاسد، کارهایمان به خاطر زرق و برق و ظاهربازی بیارزش و پست شده است و دیگر خرید و فروشی ندارد.