بخش ۱۴ - انکار کردن هفتاد حکیم سخن هرمس را و هلاک شدن ایشان
هوش مصنوعی: شعر به موضوع جستجوی حقیقت و تلاش برای فهم عمیق‌تر از امور می‌پردازد. شاعر با اشاره به هرمس، فیلسوف برجسته، به ما می‌آموزد که حقایق هرگز نباید نادیده گرفته شوند، حتی اگر با انکار مواجه شوند. هرمس در کنار هفتاد فیلسوف دیگر، تلاش کردند تا حقایق را بگویند اما با انکار و مقاومت مواجه شدند. در نهایت، عدم قبول این حقایق موجب سردرگمی و انفعال آنان شد. شاعر در این شعر بر اهمیت جستجوی آگاهی و عدم هراس از چالش‌ها تأکید می‌کند و می‌گوید که فهم عمیق و هنرمندانه از واقعیت‌ها باید با شجاعت بیان شود. همچنین به ما یادآوری می‌کند که انکار و فرار از حقیقت، به هیچ وجه نمی‌تواند ما را به شناخت واقعی برساند.
مغنی بر آهنگ خود ساز گیریکی پرده ز آهنگ خود بازگیر
هوش مصنوعی: خواننده باید به نغمهی خود توجه کند و یکی از نغمهها را که از آهنگ خود منحرف شده است، دوباره به ریتم اصلی برگرداند.
که ما را سر پردهٔ تنگ نیستبجز پی فراخی در آهنگ نیست
هوش مصنوعی: ما به دلیل نداشتن فضای کافی نمیتوانیم به راحتی و آزادانه عمل کنیم و تنها هدفمان این است که به سمت گسترش و افزایش دامنهٔ کار خود حرکت کنیم.
به هر مدتی فیلسوفان رومفراهم شدندی ز هر مرز و بوم
فیلسوفان روم هر از گاهی از نقاط مختلف آن سرزمین گرد هم جمع میشدند.
بر آراستندی به فرهنگ و رایسخن‌های دل‌پرور ِ جان‌فزا‌ی
هوش مصنوعی: تو به علم و اندیشه، کلامهایی زیبا و دلنشین ترتیب دادی که روح را شاد می‌کند و دل را پر از سرزندگی میسازد.
کسی را که حجت قوی‌تر شدیبه حجت بر آن سروران سر شدی
هوش مصنوعی: اگر توانستی بر شخصی که از تو برتر است، دلیل و برهان قویتری بیاوری، خود را در مقام بالا و ارجمند آن بزرگان قرار دادهای.
در آن داوری هرمس تیز مغزبه‌حق گفتن اندیشه‌ای داشت نغز
هوش مصنوعی: در آن قضاوت، هرمس با هوش و زیرکی نظر جالبی درباره حقیقت داشت.
ز هر کس که او حجتی بیش داشتسخن‌های او پرورش بیش داشت
هوش مصنوعی: هر کسی که برتری و استدلال بیشتری دارد، کلمات و گفتههایش نیز تأثیرگذارتر و پربارتر خواهد بود.
ز بس گفتن راز روحانیانبر او رشک بردند یونانیان
هوش مصنوعی: بسیاری از روحانیان رازهای معنوی را بیان کردند و این باعث حسادت یونانیان شد.
به هم جمع گشتند هفتاد تنبه انکار او ساختند انجمن
هوش مصنوعی: هفتاد نفر دور هم جمع شدند و علیه او به یکدیگر اعتراض کردند و جلسهای برگزار کردند تا او را انکار کنند.
که هرچه او بگوید بدو نگرویمسخن گرچه زیبا بوَد نشنویم
هوش مصنوعی: اگر او چیزی بگوید، نباید به آن توجه کنیم؛ حتی اگر سخنش زیبا باشد، نباید به شنیدن آن گوش دهیم.
تغیّر دهیمش به انکار خویشبه انکار نتوان سخن برد پیش
هوش مصنوعی: ما میتوانیم او را تغییر دهیم به وسیله انکار خودمان، ولی نمیتوانیم در مورد انکار حرفی بزنیم.
چنان عهد بستند با یکدگرکه چون هرمس از کان برآرد گهر
هوش مصنوعی: آنها به قدری جدی و محکم به یکدیگر قول و عهد دادهاند که همچون هرمس که دانههای گوهری را از دل زمین بیرون میآورد، هیچ چیز نمی‌تواند آنها را از پیمانشان جدا کند.
ز دریای او آب‌ریزی کنندبرآن گنجدان خاک‌بیزی کنند
هوش مصنوعی: از دریا او آب میریزند و بر آن دیگدیگانی از خاک میزنند.
به حق گفتنش درنیارند هوشبگیرند از انکار گوینده گوش
هوش مصنوعی: به راستی، زمان به خودی خود به حقیقت این موضوع پی نمیبرد؛ بلکه باید از سخنان کسی که آن را انکار می‌کند، درس گرفت و هوش به کار برد.
چو هرمس سخن گفتن آغاز کرددر دانش ایزدی باز کرد
هوش مصنوعی: وقتی هرمس شروع به سخن گفتن کرد، به علم الهی و دانایی عمیق دست یافت.
به هر نکته‌ای حجتی باز بستکه چون نور در دیده و دل نشست
هوش مصنوعی: به هر موضوعی دلیلی آورد که همچون نوری در چشم و قلب قرار گرفت.
ندید آن سخن را بر ایشان پسندجز انکار کردن به بانگ بلند
هوش مصنوعی: آن سخن را هیچکس جز با صدای بلند انکار نکرد.
دگر باره گنجینهٔ نو گشاداساسی دگرگونه از نو نهاد
هوش مصنوعی: دوباره گنجینهای جدید باز میشود و اصول تازهای از نو بنا میشود.
بیانی چنان روشن و دلپذیرکه در دل نه، در سنگ شد جایگیر
سخنانی چنان روشن و دلپذیر گفت که حتی در سنگ اثر کرد چه رسد به دل.
دگر ره ندید آن سخن را شکوهبه انکار خود دیدشان هم‌گروه
هوش مصنوعی: دیگر نتوانست آن سخن را ببیند و به خاطر انکار خود، دیگران را هم در این مسیر نادیده گرفت.
سوم باره از رای مشکل گشاینمود آنچه باشد حقیقت نمای
هوش مصنوعی: سومین بار، از خرد و اندیشه به حل مشکل پرداخته و آنچه را حقیقت است، نشان داده است.
سخن‌های زیبندهٔ دلنوازبر ایشان فرو خواند فصلی دراز
هوش مصنوعی: او سخنانی دلنشین و زیبا را برایشان خواند و زمانی طولانی را به این کار اختصاص داد.
ز جنباندن بانگ چندان جرسسری در سماعش نجنباند کس
هوش مصنوعی: از صدای جرس که برمیخیزد، هیچ کس در حالت سماع و نوازش آن حرکت نمیکند.
چو گوینده عاجز شد از گفت خویشزبان گشته حیران، گلو گشته ریش
هوش مصنوعی: وقتی سخنران از بیان کلمات ناتوان میشود و نمی‌تواند آنچه را در دل دارد بگوید، زبانش گیج میشود و گلویش نیز سوخته و آسیبدیده میشود.
خبر داشت کز راه نابخردیستیزند با حجت ایزدی
هوش مصنوعی: او میدانست که از روی نادانی و بیخردی، کسانی با دلایل و برهانهای الهی مبارزه میکنند.
چو در کس ز جنبش نشانی نیافتبجنبید و روی از رقیبان بتافت
هوش مصنوعی: وقتی در کسی اثری از جنب و جوش ندیدی، خودت به حرکت بیفت و از رقبایت دوری کن.
بر ایشان یکی بانگ برزد که «هایمجنبید کس تا قیامت ز جای»
هوش مصنوعی: یک نفر صدایی بلند کرد و گفت: «هی! حرکت نکنید، هیچ کس تا قیامت از اینجا نرود.»
همان لحظه بر‌جای هفتاد مردز جنبش فتادند و گشتند سرد
هوش مصنوعی: در آن لحظه، به اندازهی هفتاد مرد، از حرکت ایستادند و از شدتی که داشتند، به سکون و خاموشی تبدیل شدند.
چو در پردهٔ راست کج باختنداز این پرده‌شان رخت پرداختند
هوش مصنوعی: وقتی که حقایق و واقعیت‌ها در مسیری نادرست و کج پیش میروند، از آن وضعیت خارج میشوند و چهرهای دیگر به خود میگیرند.
سرافکنده چون آب در پای خویشز سردی فسردند بر جای خویش
هوش مصنوعی: آب در پای خود ایستاده و به خاطر سرما، دیگر نمی‌تواند حرکت کند و سرافکنده به نظر میرسد.
سکندر چو زین حالت آگاه گشتچو انجم بر آن انجمن بر گذشت
هوش مصنوعی: وقتی سکندر از این وضعیت آگاه شد، مانند چهرههای درخشان ستارهها بر آن جمع حضور یافت.
از آن بیشه سرو با بوی مشکیکی سرو تَر مانده، هفتاد خشک
هوش مصنوعی: در جنگل سرو خوشبو، یکی از سروها تازه و سرزنده مانده، در حالی که هفتاد درخت دیگر خشک و بیحالت شدهاند.
بپرسید و هرمس بدو گفت رازکه همّت در ِ آسمان کرد باز
هوش مصنوعی: پرسیدند و هرمس به او گفت که اراده و نیروی او به آسمان بازگشته است.
سکندر بر او آفرین‌ساز گشتوز آنجا به درگاه خود بازگشت
هوش مصنوعی: اسکندر به او ارادت نشان داد و سپس به درگاه خود بازگشت.
به خلوت چو بنشست با هر کسیازان داستان داستان زد بسی
هوش مصنوعی: وقتی که به تنهایی نشسته باشد، با هر کس که صحبت می‌کند، از آن داستان زیاد می‌گوید.
که هرمس به طوفان هفتاد کسبه موجی همی‌ماند و هفتاد خس
هوش مصنوعی: هرمس در مقابل طوفانی به حدی مقاوم است که میتواند با هفتاد نفر و هفتاد خس به راحتی مقابل موج ایستادگی کند.
گروهیش کز حق گرفتند گوشبمردند چون یافه کردند هوش
هوش مصنوعی: گروهی که از حق شنیدند، به خواب رفتند و وقتی به حقیقت رسیدند، بیدار شدند.
ز پوشیدن درس آموزگارکفن بین که پوشیدشان روزگار
هوش مصنوعی: درسی را که معلم به ما می‌آموزد، میتوان از سرنوشت کسانی که زمان به آنها لباس مرگ پوشانید، دریافت کرد.
بیانی که باشد به حجت قویز نافرخی باشد ار نشنوی
هوش مصنوعی: هرگاه بیانی قاطع و مستدل وجود داشته باشد، اگر به آن توجه نکنی، نشاندهنده بیاحترامی و نافرمانیات خواهد بود.
دری را که او تاج تارک بودزدن بر زمین نامبارک بود
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده است که ضربه زدن به درب یا جایی که شخص خاصی در آنجا قرار دارد، کار ناپسند و نامطلوبی است. به عبارتی، این عمل نشاندهنده بیاحترامی به مقام و جایگاه کسی است که آنجا حضور دارد.
هنر نیست روی از هنر تافتنشقایق دریدن خشن بافتن
هوش مصنوعی: سختیها و آسیبها بر زندگی تأثیر میگذارند و نمیتوان به سادگی زیباییها را از میان مشکلات خلق کرد.
خردمند را چون مدارا کنیهنرهای خویش آشکارا کنی
هوش مصنوعی: اگر با خردمند به مدارا و رفتاری ملایم برخورد کنی، استعدادها و تواناییهای او را به راحتی مشاهده خواهی کرد.