شمارهٔ ۴۰۲
هوش مصنوعی: این شعر به وصف ویژگی‌های یک پادشاه عادل و با دانش می‌پردازد که بر زمین و زمان حکومت می‌کند. شاعر از جلال و شجاعت او سخن می‌گوید و بر این باور است که در زمان او، عدالت و دانش به اوج می‌رسند. این پادشاه به گونه‌ای است که همگان را جذب خود می‌کند و دشمنانش را مغلوب می‌سازد. همچنین، شاعر به تأثیر مثبت او بر مردم و سرزمین‌های مختلف اشاره می‌کند و او را به عنوان مدافع دین و آزادی معرفی می‌کند. در نهایت، انتظار دارد که دولت و دین او از ثمرات نیکو و خوب بماند و به خوبی تا روز قیامت ادامه یابد.
فزود قیمت دینار و قدر دانش و دینبه شهریار زمان و به پادشاه زمین
هوش مصنوعی: در زمانهای که معنویت و دانش در میان مردم ارزش بیشتری پیدا کرده، قدرت و اهمیت پادشاهی و ولینعمتها نیز افزایش یافته است.
شه ملوک ملک شاه دادگر ملکیکه روزگارش بنده است وکردگار معین
هوش مصنوعی: پادشاهی که عدالت و انصاف را رعایت می‌کند و تحت تأثیر زمانه نیست، زمینی را در اختیار دارد که خداوند او را راهنمایی کرده است.
پناه هفت زمین که اختران هفت سپهربه صد هزار قِرانش نیاورند قرین
هوش مصنوعی: پناهی که از هفت زمین به دست میآید، چنان است که ستارههای هفت آسمان نمیتوانند به ارزش و اندازهی آن نزدیک شوند.
نه از ستایش او خالی است هیچ مکاننه از پرستش او فارغ است هیچ مکین
هوش مصنوعی: هیچ مکانی وجود ندارد که از ستایش و پرستش او خالی باشد؛ همه جا او را ستایش میکنند و هیچ جایی نیست که از عبادت او دور باشد.
هم از جلالت او هست فر افسر و تختهم از شجاعت او هست زیب مرکب وزین
هوش مصنوعی: از عظمت و بزرگی او، هم تاج و تخت وجود دارد و هم از دلیری و شجاعت اوست که زیبایی سوارکاری و اسب به وجود آمده است.
به روزگارش اگر باز جانورگردندمبارزان هنرمند و خسروان گزین
هوش مصنوعی: اگر روزگاری دوباره قهرمانان و هنرمندان به میدان بیایند، همانند پادشاهان بزرگ و منتخب خواهند بود.
همه به دولت او بر فلک نهند قدمهمه به خدمت او بر زمین نهند جبین
هوش مصنوعی: همه به خاطر نعمت و لطف او، بر آسمان قدم میگذارند و در زمین با افتخار و احترام، سر تعظیم فرود میآورند.
ایاشهی‌که در اسباب دین و دانش و دادشدست رای تو میزان عقل را شاهین
هوش مصنوعی: حکمت و خردت در کنار دین و دانش و انصاف، نشاندهندهی آن است که تو قضاوت و تصمیمگیری را با عقل و درستی انجام میدهی.
به امن عدل تو شاهین شود مسخر کبکبه دولت تو شود کبک چیره بر شاهین
هوش مصنوعی: در سایهی عدالت تو، پرندهای بزرگ و توانمند هم تحت تسلط پرندهای کوچکتر قرار میگیرد. با اقتدار و نعمت تو، پرندهی کوچکتر بر پرندهی بزرگتر غلبه می‌کند.
شود چو روبه شیر عرین ز هیبت توز فّر بخت تو روبه شود چو شیر عرین
هوش مصنوعی: وقتی تو با قدرت و عظمت خود ظاهر میشوی، همه چیز و حتی روباهها نیز به شیران شجاع تبدیل میشوند. به عبارتی، اثر وجود تو آنچنان قوی است که حتی ضعیفترین موجودات نیز جرات میکنند و به دلیران تبدیل میشوند.
توانگر آمد و مسکین مخالفت لیکنز غم توانگر و از شادی و طرب مسکین
هوش مصنوعی: ثروتمند آمد و با فقیر مخالفت کرد، اما از غم ثروتمند و شادی و سرور فقیر خبر میدهد.
کسی که مهر تو از دل برون‌کند نفسیشود زکین تو اندیشه در دلش سکین
هوش مصنوعی: کسی که محبت تو را از دلش بیرون کند، به آرامش و سکون نمیرسد و همواره در فکر و یاد تو خواهد بود.
کسی‌که جنگ و خلاف تورا نهد سروبنبرو شود بن هر موی چون سر زوبین
هوش مصنوعی: کسی که به جنگ و نزاع تو می‌پردازد، به زودی مانند سوزنی در میخ خواهد شد و هر رشتهای که به آن مربوط میشود، دچار آسیب خواهد شد.
ضمیر و طبع تو گویی فلک شدست و صدفکه نور پاک در آن است و درّ باک دراین
هوش مصنوعی: ضمیر و درون تو به گونه‌ای است که مانند آسمان و صدف میدرخشد و درونش نور پاک و گوهری گرانبها وجود دارد.
چو فیلسوفان وصف نگین جم شنوندگمان برندکه نام تو بود نقش نگین
هوش مصنوعی: وقتی فیلسوفان دربارهی نگین جم و ویژگی‌های آن صحبت میکنند، تصور میکنند که نام تو بر روی آن نقش بسته است.
اگرچه هست به عمر اندرون تو را تأ‌خیرمُقَدّم همه شاهان تویی به داد و به دین
هوش مصنوعی: هرچند ممکن است عمر تو با تاخیر همراه باشد، اما در میان تمام شاهان، تویی که در عدالت و دین بهترین هستی.
مقدم همه پیغمبران محمد بوداگرچه بود به ظاهر رسول باز پسین
هوش مصنوعی: همه پیامبران پیش از محمد بودند، اما او آخرین پیامبری است که به دنیا آمده و رسالتش از دیگران غالبتر است.
همانکه پار ز عدلت به روم رفت و به شامرود ز رأی تو سال دگر به هند و به چین
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر انصاف و عدالت تو به سرزمین‌های دور سفر کرده، حالا ممکن است سال آینده به کشورهای دیگر مثل هند و چین هم برود.
فرو شود سر اعدا چو بر زند علمتسر از حصار سمرقند و قلعهٔ غزنین
هوش مصنوعی: وقتی که دشمنان سر تسلیم فرود میآورند، پرچم تو از دیوارهای سمرقند و قلعهٔ غزنین بالا میرود.
اگر خبر شود از رزم تو به چرخ بلندوگر نشان رسد از بزم تو به خلد برین
هوش مصنوعی: اگر خبر پیروزیهای تو به آسمان برسد و یا نشانهای از جشنهای تو به بهشت برسد،
به رزمگاه تو بازی کنند سیاراتبه بزمگاه تو شادی کنند حورالعین
هوش مصنوعی: در میدان نبرد تو، ستارهها به بازی مشغولند و در عرصه فرح و شادی تو، حورالعین به جشن و شادی میپردازند.
مُسَخَّرند تو را باد و آب و آتش و خاکز هر یکی اثری تا کنی علی‌التّعیین
هوش مصنوعی: باد و آب و آتش و خاک قدرت دارند که تو را تحت تأثیر قرار دهند و هر کدام از این عناصر اثر خاصی بر تو میگذارند تا بتوانی به طور خاص و منحصر به فرد عمل کنی.
به روز رزم برافشان به‌بادْ خرمنِ خصمبه روز بزم کن اجزای خاک را زرین
هوش مصنوعی: در روز جنگ، خرمن دشمن را به باد بده و در روز جشن، اجزای خاک را زرین و باارزش کن.
به آب مهر همه کار دوستانت بسازبسوز جان همه دشمنان به آتش کین
هوش مصنوعی: با محبت و دوستی، همه چیز را برای دوستان خود فراهم کن و به خاطر کینه و دشمنی، جان دشمنان را بسوزان.
کجا ثنای تو دولت مرا کند تعلیمکجا دعای تو گردون مرا کند تلقین
هوش مصنوعی: کجا ثنای تو میتواند خوشبختی من را به من آموزش دهد و کجا دعا و نیایش تو میتواند بر من تأثیر بگذارد؟
همی کنند ثنا را ستارگان احسنتهمی کنند دعا را فرشتگان آمین
هوش مصنوعی: ستارگان همواره بر ستایش و تمجید میافزایند و فرشتگان هم از خود دعا و نیایش میکنند.
همیشه تا بود آثار نیک اصل قویهمیشه تا بود ایین خوب قطب متین
هوش مصنوعی: همیشه که آثار نیک وجود دارد، اصل و بنیاد قوی هم حضور دارد. در ادامه، اصول خوب همیشه ثابت و پایدار هستند.
هزار سال بزی نیک بخت و نیک آثارهزار سال بمان خوب رسم و خوب ایین
هوش مصنوعی: هزار سال با خوش شانسی و نیکویی زندگی کن و هزار سال در راه و روش خوب و آداب نیک باقی بمان.
وجود همت و جود تو تا به یوم‌الْحَشْربقای دولت و دین تو تا به یَومُ‌الدّین
هوش مصنوعی: همت و بخشش تو تا روز قیامت همچنان باعث بقای حکومت و دین تو خواهد بود.
موافقا‌نت رسیده ز گرد بر گردونمخالفانت خزیده ز سجن در سجین
هوش مصنوعی: دوستداران تو به محبت و دوستی سرودند و از هر سو به تو نزدیک شدند، اما دشمنان تو از زندان نفاق و کینه به دوری روی آوردهاند.