شمارهٔ ۴۳۳
هوش مصنوعی: این شعر دربارهی وزیر بزرگی به نام عبیدالله است که در خدمت شاهنشاه قرار دارد و به خاطر دانش و عدالتش مورد احترام و ستایش قرار گرفته است. او به عنوان ستون حکومت و نمادی از فضیلت و صلاحیت برتری در عرصه دین و سیاست شناخته میشود. در دوران سختی که کشور در آن قرار دارد، وزیر با تدبیر خود نور امید را به ارمغان میآورد و به همه نشان میدهد که با اراده و تلاش میتوان بر مشکلات غلبه کرد. همچنین، این شعر به ارتباط طبیعی و ناگسستنی میان سرنوشت و تدبیر اشاره دارد و بر این نکته تأکید میکند که حمایت الهی و عنایت دو پیامبر بزرگ، محمد (ص)، او را در این مسیر یاری میکند. در نهایت، شاعر به آرزو میرسد که روزی بر او مبارک باشد و عدالت و خیرخواهیاش در جامعه ادامه یابد.
گرفت صدر وزارت جمال و حشمت و جاهبه دین و دانش و داد وزیر شاهنشاه
هوش مصنوعی: وزیر بزرگ و پرمعنا، با دانش، دین و عدالت خود، مقام بلند و زیبایی را در دربار شاه به دست آورد.
نظام دولت و صدر جهان موید ملکعماد دین خداوند حق عبیدالله
هوش مصنوعی: دولت و نظام حاکمیتی که در رأس جهان قرار دارد، به حمایت و تایید ملک عماد دین خداوند، عبیدالله، وابسته است.
بلند همت و کوتاه دست دستوریکه قدر چرخ بلند است پیش او کوتاه
هوش مصنوعی: کسانی که اهداف بزرگ دارند و اراده قوی دارند، باید بدانند که در برابر چرخ روزگار و مشکلات زندگی، توانایی و قدرت آنها محدود است. در واقع، هرچقدر هم که همت و تلاش آنها بالا باشد، در برابر واقعیتهای زندگی نمیتوانند همهچیز را به دلخواه خود تغییر دهند.
مقدم است و منزه زعار و عیب چنانکپیمبران ز دروغ و فرشتگان ز گناه
هوش مصنوعی: او پیشوایی است خالی از نقص و عیب، همانطور که پیامبران از دروغ و فرشتگان از گناه دور هستند.
صحیفهٔ هنرش بیکرانه دریایی استکه وهم از او نتواند گذشت جز به شناه
هوش مصنوعی: آثار هنری او مانند دریایی بیانتهاست که فقط با تلاش و کوشش میتوان از آن عبور کرد و فهمید.
به خط عدل و سیاست بروی عالم پیرنوشت همت او: «میتاً فاحییناه»
هوش مصنوعی: بر روی دنیای کهنسال، با قلم عدالت و تدبیر، نوشته شده است که تلاش او این بوده است: «مردگان را زنده کردیم».
میان بادیهٔ قهر در شب بِدْعتزمانه بود سراسیمه و فتاده ز راه
هوش مصنوعی: در دل بیابان و در اوج خشم و ناامیدی، در زمانی که ناملایمات آغاز شده بود، فردی پریشان و گمراه به چشم میخورد.
چو ماه دولت او زاسمان ملک بتافتزمانه با ز ره آمد به روشنایی ماه
هوش مصنوعی: زمانی که ماه دولت او از آسمان پادشاهی تابید، زمانه با راهیابی به روشنایی ماه، درخشید.
جباه ناموران را همی ببوسد چرخکه پیش او به زمین بر همی نهند جباه
هوش مصنوعی: چرخ گردش روزگار سرهای معروف را میبوسد، چون در برابر او بر زمین سر به خاک میگذارند.
ایاکفایت تو بر هدایت تو دلیلو یا شمایل تو بر فضیلت تو گواه
هوش مصنوعی: آیا وجود تو به عنوان نشانهای بر هدایت و فضیلت کافی نیست؟
رکاب و رایت شاه از ظفر بشارت یافتچو گشت رای تو جفت رکاب و رایت شاه
هوش مصنوعی: زمانی که فکر و تصمیم تو با هم هماهنگ شد، پیروزی و موفقیت شاه نیز به اثبات رسید و نشانههایی از پیروزی به وجود آمد.
زگنجه چون به سعادت نهاد روی بهریفلک سپرد بدو گنج و ملک و افسر و گاه
هوش مصنوعی: هنگامی که چیزی را در گنجینه نهادند و به سمت خوشبختی روی آورد، آسمان (فلک) به او ثروت، ملک، تاج و مقام بخشید.
عنایت ابدی بر میانْشْ بست کمرسعادت ازلی بر سرش نهاد کلاه
هوش مصنوعی: برکات همیشگی بر او فرود آمد و برای او نشانهای از خوشبختی جاودانه قرار داد.
خجسته رایت منصور دور بود هنوزکه نصرت و ظفر افتاده بود در اَفْواه
هوش مصنوعی: پرچم خوشبختی منصور هنوز دور و دستنیافتنی بود، در حالی که پیروزی و موفقیت در دهانها زمزمه میشد.
چو وقت نصرت و گاه ظفر فرا رسیدبیامدند قضا و قدر ز پیش سپاه
هوش مصنوعی: وقتی زمان پیروزی و موفقیت فرا رسید، تقدیر و سرنوشت به پیشاپیش سپاه آمدند.
به حیله بازنگردد قضا چو آمد وقتبه چاره باز نگردد قدر چو آمد گاه
هوش مصنوعی: زمانی که تقدیر به سراغ انسان میآید، هیچ تلاشی برای دور زدن آن نتیجه نمیدهد و هرگاه که سرنوشت در حال وقوع است، راه چارهای برای تغییر آن وجود ندارد.
ز دستبرد قضا روزگار گشت دگرز گوشمال قدر بدسگال گشت تباه
هوش مصنوعی: به خاطر تأثیرات سرنوشت و زمان، هر چیز به شکل دیگری درآمد و از عذاب و تنبیه ناپسند دچار فساد و نابودی شد.
همه جهان به زمانی بدل شد ای عجبیاکه کس ندید و ندیدست این چنین مولاه
هوش مصنوعی: همهی جهان در یک لحظه تغییر یافت و این واقعیت برای هیچکس قابل مشاهده نبود و کسی تا به حال چنین چیزی را ندیده است.
همان که دام همی ساخت بسته گشت به دامهمان که چاه همیکند در فتاد به چاه
هوش مصنوعی: کسی که برای دیگران تله و دام میسازد، خود گرفتار آن دام میشود. همچنین کسی که برای دیگران چاه میکند، خود در چاه میافتد. این به این معناست که هر کسی که نقشهای برای آسیب رساندن به دیگران میکشد، ممکن است همان آسیب به خودش برگردد.
چگونه باشد حال کسی که گاه حیاتبه چشم طنز و تَهاون کند به خلق نگاه
هوش مصنوعی: حال کسی که زندگی را با تمسخر و بیتوجهی ببیند و به دیگران نگاهی سرسری و سطحی داشته باشد، چگونه میتواند باشد؟
به عاقبت چو نکالی شود میانهٔ خلقدریغ او نخورد یک تن و نگوید آه
هوش مصنوعی: زمانی که فردی از جمع مردم خارج شود، پس از آن از او هیچ کس قدر و ارزش او را نمیداند و هیچ کس افسوسش را نمیخورد یا آه و نالهای نمیکند.
سموم خشم تو و زمهریر کینهٔ توبر آن زمین که رود روز رزم و بادافراه
هوش مصنوعی: خشم و کینهٔ تو مانند بادهای سوزان و سرد بر سرزمینی که در روز جنگ و نبرد میوزد، تأثیر میگذارد.
معاندان را در استخوان بسوزد مغزمخالفان را در پشت بفسراند باه
هوش مصنوعی: دشمنان را باید به شدت مجازات کرد و کسانی که با ما مخالفاند، باید به شدت تحت فشار قرار گیرند.
زبهر جامهٔ خصمان و نیکخواهانتهمی کنند شب و روز صنعت جولاه
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که برای تهیه و دوختن لباسهای مناسب برای دشمنان و نیکوکاران، روز و شب تلاش و کوشش میشود.
به دست قدرت بر کارگاه ظلمت و نوریکی گلیم همی بافد و یکی دیباه
هوش مصنوعی: در دستان قدرت، تاریکی و روشنی هر دو با هم در حال بافته شدن هستند، یکی گلیمی میبافد و دیگری پارچهای زیبا.
سپاس و شکر خداوند را که کار جهانبه تو سپرد و جهان کرد خالی از بدخواه
هوش مصنوعی: سپاسگزار خداوند هستیم که اداره امور عالم را به تو سپرد و باعث شد تا دنیا از دشمنان خالی شود.
کجا وزیر تو باشی ملک سزد خورشیدستاره لشکر و چرخ بلند لشکرگاه
هوش مصنوعی: کجا تو به مقام وزیری برسی، در حالی که خورشید و ستارهها در لشکرگاه و آسمان حضور دارند؟
تو راست همت حشمت فروز بدعتتو را ست دولت نعمت فزای دشمن کاه
هوش مصنوعی: تو با اراده و عزم خود، درخشندگی و افتخار را به دست آوردهای، زیرا تو با سختکوشی و تلاش، توانستهای نعمت و موفقیت را به زندگیات وارد کنی، حتی اگر دشمنان همواره در تلاش برای کاهش ارزش تو باشند.
عنایت دو محمد بس است در دو جهانکه داشتی به هنر دین و ملک هر دو نگاه
هوش مصنوعی: محبت و توجه محمد (ص) در این دنیا و آن دنیا کافی است، زیرا او با هنر و علم خود به دین و حکومت هر دو اهمیت داده است.
تو را به روز شمار آن محمد است شفیعتورا به روز نبرد این محمدست پناه
هوش مصنوعی: شما را به روزهای مشخصی در زندگی اشاره میکند که پیامبر محمد، شفیع و نجاتدهنده شماست، و در روزهای سخت و دشوار، این محمد است که به شما پناه میدهد.
رواستگر بکنم حال خویش را تقریرکه هست رای تو از حال من رهی آگاه
هوش مصنوعی: اگر بخواهم وضعیت خود را توصیف کنم، مشکلی نیست؛ چون نظر تو درباره حال من، برای من روشن است.
کنون که با دل یکتاه پیشت آمدهامچه غم خورم که قدم شد زحادثات دوتاه
هوش مصنوعی: حالا که با دل یکدلی به پیش تو آمدهام، چه نگرانی باید داشته باشم از اینکه قدمهایم تحت تاثیر حوادث دچار لغزش شدهاند.
چو پشت باز نهادم به کوه دولت توچه باک دارم اگر باد بُرد خرمن کاه
هوش مصنوعی: وقتی که به طرف کوه قدرت تو تکیه کردهام، دیگر اهمیتی ندارد اگر باد خرمن کاه را ببرد.
همیکنم به ری آن خواب را کنون تعبیرکه در مه رمضان پار دیدهام بهراه
هوش مصنوعی: من در پی آن هستم که خوابم را که در ماه رمضان دیدهام، اکنون به واقعیت برسانم و تعبیر کنم.
ز بهر مجلس عالیت کرده بودم جمعمدایح و غزل خوش زیاده از پنجاه
هوش مصنوعی: برای این که در محضرتان باشم، بیش از پنجاه شعر و مدح جمعآوری کرده بودم.
شد آن ز دستم و اشباه آن به دستم نیستچگونه باشد درّ یتیم را اشباه
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است که من چیزی را که از دست دادهام، دوباره به دست آورم، در حالی که مانند آن را نیز در اختیار ندارم؟ بندرت پیدا میشود که به یتیم، چیزی شبیه به در گرانبها بدهند.
همیشه تا که بلرزد به روزگار بهاردرخت را ز نسیم و گیاه را ز میاه
هوش مصنوعی: هرگاه که در بهار، درخت به خاطر نسیم میلرزد و گیاه تحت تأثیر آب و هوا حرکت میکند، نشاندهنده تأثیرات گذران زندگی و تغییرات طبیعی است.
ز دور دانش تو تازه باد دولت و دینچو از نسیم درخت و چو از میاه گیاه
هوش مصنوعی: از دوری دانش تو، دولت و دین تازه و شکوفا میشود، مانند این که درخت از نسیم لطیف و گیاه از آبیاری تازه سرسبز و زنده میشود.
خجسته بادت روز و خجسته بادت شبخجسته بادت سال و خجسته بادت ماه
هوش مصنوعی: برای تو روزها، شبها، سالها و ماهها خوش و مبارک باشد.
ز جاه تو همه آزادگان رسیده به مالز مال تو همه فرزانگان رسیده به جاه
هوش مصنوعی: از مقام و منزلت تو، همه آزادگان به ثروت دست یافتهاند و از دارایی تو، همه فرزانهها به مقام و نفوذ رسیدهاند.