شمارهٔ ۴۹۳
هوش مصنوعی: این شعر از نزار می‌گوید که در مذهب ما کعبه و بت‌خانه وجود ندارد و تنها اندیشه‌ها و غم‌های شخصی اهمیت دارند. هر کس روش و مرام خود را دارد و ما را جز غم جانانه در دنیا چیزی نمی‌سازد. در خلوتگاه سیمرغ، آرامش بیشتری از میخانه‌ها نمی‌توان یافت. نوشیدنی حرام است، اما با اهل صفا نباید به حرام فکر کرد. در اینجا صحبت از موسیقی و لذت‌هاست و نه وعظ و نصیحت. افراد راستین، ظاهر مذهبی ندارند و باطنشان از فضیلت خالی نیست. شاعر اشاره می‌کند که عشق و دیوانگی او ناشی از عشق عمیق است و حتی نگاه به شمع، بر کشتن بی‌نتیجه پروانه نمی‌ارزد.
در مذهبِ ما کعبه و بت خانه نباشداندیشۀ خویش و غمِ بیگانه نباشد
هوش مصنوعی: در دین ما، نه کعبه وجود دارد و نه بت‌خانه، بلکه تنها باید به فکر خود و اندیشهی خویش باشیم و غم و مشکلات دیگران را فراموش نکنیم.
هر کس روشی دارد و رایی و مرادیما را به جهان جز غمِ جانانه نباشد
هوش مصنوعی: هر کسی نظر و راه خاص خود را دارد، اما برای ما در این دنیا هیچ چیزی جز غم عاشقانه وجود ندارد.
آخر برِ ما آی که خلوت گهِ سیمرغآسوده تر از گوشۀ می خانه نباشد
هوش مصنوعی: در نهایت، بر سر ما آید که مکان آرام و دلپذیر سیمرغ از گوشه میخانه راحتتر نباشد.
می بر تنِ ناپاک حرام است بلی توبا اهلِ صفا خور که حرامانه نباشد
هوش مصنوعی: نوشیدن شراب بر کسی که پاک نیست، ممنوع است. اما تو میتوانی با افرادی که اهل صفا و پاکیزگی هستند، بنوشی و این عمل حرام نخواهد بود.
با ما سخن از چنگ و دف و مطرب و می گوینه وعظ که ما را سرِ افسانه نباشد
هوش مصنوعی: با ما دربارهی ساز و آواز و خوشگذرانی صحبت کن، نه دربارهی موعظه و نصیحت، چون ما به داستانهای خیالی و غیرواقعی علاقهای نداریم.
ظاهر همه در مسجد و باطن به خراباتمردان نپسندند که مردانه نباشد
هوش مصنوعی: ظاهر برخی افراد در مسجد و نمازخانه خوب و مذهبی است، اما در باطن از زندگی معنوی دورند و به کارهای ناپسند روی میآورند. آنها کسانی را که در زندگی واقعی خود راستگو و صادق نباشند، نمیپسندند.
گویند که دیوانه ببوده ست نزاریاین راز کسی داند و دیوانه نباشد
هوش مصنوعی: میگویند که دیوانهای وجود دارد که رازهایی را میداند و هیچکس دیگری این رازها را نمیشناسد؛ اما کسی که این رازها را میداند، واقعا دیوانه نیست.
از غایتِ [حبّ است] وگرنه نظرِ شمعبر کشتنِ بی حاصلِ پروانه نباشد
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که عشق و محبت شمع به پروانه آنقدر زیاد است که اجازه نمیدهد ببیند پروانه در نهایت به خاطر این عشق خود را به خطر میاندازد. در واقع، این رابطه به خاطر عشق عمیق بین آنهاست و نه به خاطر نیازی که شمع به کشتن پروانه دارد.