شمارهٔ ۷۹۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان حالتی جشنواره‌ای و سرشار از شوق و شادی می‌پردازد که پس از دوران روزه‌داری (صیام) فرامی‌رسد. او از ساقی می‌خواهد که به تشنگان آب بدهد تا عطششان را برطرف کند و شعله‌های شادی در دل‌هایشان برافروخته شود. شاعر به زیبایی می‌پردازد و سوالاتی درباره درست و نادرست، حلال و حرام مطرح می‌کند، و با تکیه بر مثال غلام و خواجه، به تناقضات و ظرایف اجتماعی اشاره می‌کند. او در نهایت با بیان اینکه خودش غلامی از آن غلام‌هاست، به نوعی تسلیم و درک از وضعیت خود می‌رسد و بر عدم قضاوت دیگران تأکید می‌کند.
ماهِ نو بنمود رخ سار از غمامساقیا عید آمد آخر شد صیام
هوش مصنوعی: ماه نو جلوهگری کرد و چهرهاش از غم را نشان داد. ای ساقی، عید آمد و سرانجام روزهها به پایان رسید.
تشنگان را آب ده آبی کزوبر سر آید شعلۀ آتش ز جام
هوش مصنوعی: به تشنگان آب بده که این آب، آتش درونشان را خاموش می‌کند و زندگی را برایشان به ارمغان میآورد.
عکس می یاقوتِ رمّانی کندگرفتند بر صفحۀ سنگِ رخام
هوش مصنوعی: عکس یاقوتِ قرمز را بر روی صفحه سنگ مرمر کشیدهاند.
آبِ آتش‌گونه گر بر کف نهندباز نوشد مفتیِ صاحب‌کلام
هوش مصنوعی: اگر آب مانند آتش در دست قرار بگیرد، باز هم میتواند از سخنران بزرگ بهرهمند شود.
بس که انگشتِ پشیمانی گزدکآبِ حیوان را چرا گفتم حرام
هوش مصنوعی: بسیاری از اوقات به خاطر اشتباهات گذشته خود عذاب میکشم و به یاد میآورم که چرا در مورد حلال بودن آب حیوانات نظری دادهام.
از فقیه این جا سؤالی می‌کنمگر غلامی پخته باشد خواجه خام
هوش مصنوعی: از فرد آگاه سوالی میپرسم، اگر بردهای باهوش وجود داشته باشد، آیا صاحبش نادان است؟
بایدش گفتن ضرورت در جوابخواجه ناقص باشد و کامل غلام
هوش مصنوعی: باید به او گفت که در پاسخ به خواستهی بزرگ، نقصی وجود دارد و تنها یک خدمتگزار میتواند بهطور کامل پاسخگو باشد.
پس اگر لالایِ او می می‌خوردواونه، نزدیکِ خرد کامل کدام
هوش مصنوعی: اگر کسی که به طور مداوم در تلاش است و توجهی به قضا و قدر ندارد، در این دنیا به دردسر بیفتد، نشاندهنده آن است که عقل کامل و بیداری واقعی در دسترس او نیست.
مالِ ایتام از چه شد بر وی حلالبر غلام از چه حرام آمد مُدام
هوش مصنوعی: چرا اموال یتیمان برای او حلال شده، اما بر غلام حرام است؟ این سوال نشاندهنده تضادی است که در مسائل اخلاقی و اجتماعی وجود دارد.
بر نزاری گو ملامت می‌کنیدمن غلام آن غلامم والسلام
هوش مصنوعی: بر نزاری میگوید که شما ملامت میکنید، اما من بندهی آن بندهام و دیگر چیزی نمیخواهم بگویم.