بخش ۱۷ - سه اندزر
هوش مصنوعی: این متن شامل سه بخش است که نکات مهمی را درباره رفتار و اخلاق در جمع‌ها و محافل دوستانه مطرح می‌کند.
بخش اول به آداب معاشرت در حضور بزرگان و ملوک اشاره دارد. بر حفظ ادب و دوری از خوی بد تاکید می‌شود و خاطرنشان می‌کند که فرد نباید به طرز بی‌توجه به جایگاه اجتماعی‌اش بی‌اعتنا باشد. همچنین توصیه می‌شود که در محافل مستی، مراقب رفتار خود باشد و از بی‌احترامی به دیگران پرهیز کند.
بخش دوم درباره هم‌نشینان و دوستان خوب صحبت می‌کند و تاکید می‌کند که باید در جمع افراد با ادب و هنرمند قرار گرفت. بر نگه‌داشتن حد و حرمت در روابط تاکید می‌شود و به اهمیت پذیرایی و احترام به رسوم هر قوم اشاره می‌شود.
بخش سوم بر اهمیت سرگرمی و تفریح در جمع‌های دوستانه تاکید می‌کند و می‌گوید که خنده و شوخی به شرطی که به جا باشد، مناسب است. در نهایت، توصیه می‌شود که در همه حال خوشباشید و به دیگران خوش‌رفتاری کنید.
به طور کلی، متن به اهمیت اخلاق و رفتار درست در جمع‌های اجتماعی اشاره دارد و بر لزوم نگه‌داشتن آداب و احترام نسبت به دیگران تاکید می‌کند.
سه باب است هر سه مبیّن کنمبه عین الحقایق معیّن کنم
هوش مصنوعی: سه موضوع وجود دارد که هر یک را به حقیقت روشن و مشخص بیان خواهم کرد.
نخستین بدان ای عزیز پدرکه از خوی بد کرد باید حذر
هوش مصنوعی: ای عزیز پدر، نخستین چیزی که باید بدان توجه کنی این است که از رفتارهای ناپسند باید دوری کنی.
تغافل مکن لااُبالی مباشاز الحمدلله خالی مباش
هوش مصنوعی: بیتوجهی نکن، بیخیال نباش و همیشه شکرگزار باش.
به صدرِ جهان با بزرگان نشستز اخلاق پاکیزه دادست دست
هوش مصنوعی: در جایگاه بالای دنیا با بزرگان نشسته و به دلیل اخلاق نیک و پاک خود، دست یاری به دیگران داده است.
خصوصا به بزم نشاط شرابکه معموریش هست در، در خراب
هوش مصنوعی: خصوصاً در مجلس خوشی و شادابی که در آنجا شراب به وفور یافت می‌شود و فضا پر از نشاط است.
بدصدِر ملوک و سلاطین مخواهکه خود را در اندازی از هر پگاه
هوش مصنوعی: نباید انتظار داشته باشی که پادشاهان و سلاطین به خوبی عمل کنند، زیرا آنها خود را در هر صبح از مشکلات دور میکنند.
ندامت بود حاصل آن ندیمکه در صدر خلوت بود مستقیم
هوش مصنوعی: سزاوار است که نتیجهٔ پشیمانی از شخصی باشد که در بالای مجالس نشسته و به طور مستقیم با مسایل مواجه بوده است.
خطرناک‌تر زان مقامی مخواهکه باشی یکی از ندیمان شاه
هوش مصنوعی: از جایگاه خطرناکتری سخن نگو که در آن، تنها یکی از دوستان نزدیک پادشاه باشی.
ولی چون در افتادی و چاره نیستبه بی‌چاره در چاره بی‌غاره نیست
هوش مصنوعی: هرگاه که در وضعیتی دشوار قرار بگیری و هیچ راه فراری نباشد، باید به کسی که در مشکل مشابهی است کمک کنی، چرا که او نیز دچار مشکل است و نیاز به یاری دارد.
به سر در بیفتی به پای علوباسفل مکن در تراجع غلو
هوش مصنوعی: اگر به اوج ترقی دست یابی، از افتادن به زیر دست نزن و در پسرفت زیادهروی نکن.
گشاده جبین باش و بسته میانکه شاگرد خدمت نبیند زیان
هوش مصنوعی: آغازگر باش و در دل خود نگرانی نداشته باش، زیرا کسی که در خدمت به دیگران است، متضرر نخواهد شد.
به غمزه مکن سوی مطرب نگاهمعاذ الله از تهمت پادشاه
هوش مصنوعی: به طرز خاصی به معشوق نگاه نکن، چون ممکن است به دلایل نادرستی مورد اتهام قرار بگیری، مانند اتهامات پادشاه.
به حرمت سر خدمت افگنده پیشبه عزت نگه داشته حَدِّ خویش
هوش مصنوعی: از روی احترام و ارادت، سر تعظیم به خدمت فرود آورده و به خاطر بزرگی مقام خود، مرز و حدود خویش را محفوظ نگه داشتهام.
روانیست بسیار برخواستندگر مجلسی هر دم آراستن
هوش مصنوعی: هر روز برپا کردن یک مجلس جدید و شادمانی، موضوعی است که نباید از آن غافل شد.
مکن سردهی تا توانی قبولکه زود از تو گردند دل‌ها ملول
هوش مصنوعی: سرد و بیاحساس نباش؛ زیرا اگر اینگونه باشی، دلهای مردم به زودی از تو خسته خواهند شد.
خصوصا اولوالامر بر زید و عمروتحاشی کن البتّه از نهی و امر
هوش مصنوعی: بهتر است از دستور دادن و نهی کردن به زید و عمرو خودداری کنی، خصوصاً در مورد افرادی که مسئولیت دارند.
نگویی بسی و نباشی خموشنگه دار حدِّ توسّط بکوش
هوش مصنوعی: اگر چیزی نمیگویی و در سکوت ماندهای، سعی کن که با تلاش در میانهرو بودن، خود را نگهداری.
نه خاموش بودن به یک بار نیکنه بسیار گفتن به تکرار نیک
هوش مصنوعی: نه اینکه همیشه ساکت باشیم و یک بار خوب حرف بزنیم، نه اینکه مدام صحبت کنیم و این حرفها هم خوب باشند.
نگویی سخن تا نپرسند، بهچو گفتی به تکرار زحمت مده
هوش مصنوعی: اگر چیزی نمیگویی، دیگران هم چیزی نمیپرسند. وقتی چیزی را گفتی، بار دیگر آن را تکرار نکن و زحمت افراد را بیشتر نکن.
چو گفتن و نیکو نیامد سخنبه اصلاح کلپتره کوشش مکن
هوش مصنوعی: اگر به جای سخن گفتن بیهوده، بتوانی به بهبود و اصلاح امور بپردازی، بهتر است که تلاشت را در این زمینه متمرکز کنی.
گرانی مکن زود ره گیر پیشمخور بیش البتّه از حدِّ خویش
هوش مصنوعی: به خود سخت نگیر و دست از تلاش برندار، اما مراقب باش که از ظرفیتها و تواناییهای خود فراتر نروی.
برون آی بی‌چشم و گوش و زباننکو بشنو اندرزِ این مهربان
هوش مصنوعی: خارج شو از قید حواس و تعصب؛ با دل و جان، نصیحت این دوست مهربان را بشنو.
دویم قوم دیگر ز آزادگانجوانان و یاران و هم‌زادگان
هوش مصنوعی: دومین گروه، دیگر از آزادگان، جوانان، دوستان و هم‌زادگان هستند.
حریفانِ شایستۀ پُر هنرپسندیده اخلاقِ نیکو سیر
هوش مصنوعی: کسانی که هنری برجسته دارند و از اخلاق نیکو برخوردارند، همواره مورد توجه و احترام هستند.
ظریفان روشن‌دل و تازه‌رویهمه نکته‌گیران همه بذله‌گوی
هوش مصنوعی: افراد با ذوق و زیباییشناسی که با دل روشن و چهرههای تازه حضور دارند، به خوبی به جزئیات و نکات ظریف توجه میکنند و همواره شوخطبعی و لطافت را در کلام خود دارند.
بر آواز چنگ و دف و عود و نیشب و روز بر دستشان جام می
هوش مصنوعی: در هر شب و روز، بر سازهایی مانند چنگ، دف، عود و نی، همواره جامی از می در دست دارند و به جشن و سرور مشغولاند.
به رسم ضیافت به توزیع و دوربه پای علم خوردن و دستِ جور
هوش مصنوعی: در مهمانی و ضیافت، با دوری از تجملات و با احترام به علم و دانش، باید از هر نوع نادرستی و ظلم دوری کرد.
موافق به آئین هر قوم باشبه نقل و شراب و به انواع آش
هوش مصنوعی: با دیگران هماهنگ و مطابق با آداب و سنن هر قوم رفتار کن. در مهمانیها و جشنها، از همراهی و لذت بردن از خوردنیها و نوشیدنیها غافل نشو.
به لطفِ عمیم و به لفظِ شریفنگه‌دار حدِّ ندیم و حریف
هوش مصنوعی: با محبت و ادب بزرگوارانه، مراقب باشید که مرز دوستی و رفاقت را حفظ کنید و به آن احترام بگذارید.
به هزل اندکی میل کردن رواستکه طبعِ جوان مایل هزل‌هاست
هوش مصنوعی: میتوان کمی به شوخی و تفریح روی آورد زیرا جوانی به این گونه سرگرمیها تمایل دارد.
هجا خود پسندیدۀ عقل نیستاگر عاقلّی بیش خود برمه‌ایست
هوش مصنوعی: عقل واقعی به خودپسندی راضی نیست، اگر کسی عاقل باشد، باید بیش از اینها به خود فکر کند و خود را بررسی کند.
به امثال و اشعار و ابیات خوشروایات نغز و حکایات خوش
هوش مصنوعی: در مورد داستانها و اشعار زیبا و جذاب که داستانهای دلنشین و آموزندهای را به تصویر میکشند.
سماع خوش و نغمۀ دل‌گشایعلی‌الجمله خوش باش و خوش‌دار جای
هوش مصنوعی: به موسیقی زیبا گوش بده و از لذت آن بهرهمند شو، در حالی که با دل خوش به زندگی ادامه بدهی.