بخش ۱۱ - پیغام چهارم شب به خورشید
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به برخی از گلایه‌ها و احساسات خود می‌پردازد. او به فردی که ناپسند او را نقد کرده، پاسخ می‌دهد و می‌گوید که او از روی دانش و تجربه‌ای که در سفرهایش به دست آورده، سخن می‌گوید. شاعر به توانایی‌های خود اشاره می‌کند و خود را به عنوان قهرمان و پهلوانی معرفی می‌کند که قدرت مقابله با دشمنان و دفاع از مردمانش را دارد.
او سعی می‌کند تصویری از قدرت و شجاعت خود ارائه دهد و بیان می‌کند که شب‌ها به مراقبت و نگهبانی از مردم مشغول است. شاعر همچنین به روزه‌داران و تنش‌های روزه‌داری در گرما اشاره می‌کند و بیان می‌کند که چگونه با فرا رسیدن افطار، مردم شاد و خوشحال می‌شوند و به شایستگی و لذت‌های زندگی برمی‌گردند. در کل، شعر به بیان غرور، شجاعت، تجربه و همچنین احساس همدلی با مردم می‌پردازد.
شب دگر بار گشت آشفتهکه: «مرا روز ناسزا گفته»
هوش مصنوعی: شب دوباره برگشت و در حالتی آشفته گفت: «دیروز به من بد گفتند.»
گفت از روی جِدّ نه از سر لاغ«کای تبه کرده از فضول دماغ
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که شخصی با جدیت و بدون شوخی صحبت می‌کند و به کسی که بیفکری کرده و کارش را خراب کرده، هشدار می‌دهد. او قصد دارد به او بفهماند که به دلیل رفتارهای ناپسندش، وضعیت بدی پیدا کرده است.
گرچه عالم نورد و سیّاحینور بخشنده همچو مصباحی
هوش مصنوعی: هرچند که جهان پر از دانش و جستجوگرانی است که مانند یک چراغ روشنگر عمل میکنند.
من بسی جای‌ها رسیده‌ستمچیزهای عجیب دیده‌ستم
هوش مصنوعی: من در جاهای زیادی سفر کرده‌ام و چیزهای عجیب و غریبی را مشاهده کرده‌ام.
که تو هرگز بدان رسیده نه‌ایاز کسی نیز هم شنیده نه‌ای
هوش مصنوعی: تو هرگز به آنچه که در اینجا به آن اشاره میشود نرسیدهای و از هیچکس هم چیزی دربارهاش نشنیدهای.
در دماغت چه نخوت است و منی؟که مرا گفته‌ای «نه مرد منی!»
هوش مصنوعی: در بینی تو چه قدر تکبر وجود دارد که به من گفته‌ای «تو مرد نیستی!»
من چنین فرد خرقه پوشی‌امبا چنین بی‌زبان خموشی‌ام
هوش مصنوعی: من انسانی هستم که لباس درویشی بر تن دارم و در عین حال در سکوت و بیزبانی به سر میبرم.
من جهان پهلوان آفاقمجفت تو نیستم که من طاقم
هوش مصنوعی: من قهرمان بزرگ جهان هستم و به هیچ وجه با تو همتایم نیستم، زیرا من به تنهایی قویتر از ما هستم.
من به ده مرد بشکنم دو هزاریک شبیخون و ده هزار سوار
هوش مصنوعی: من میتوانم به ده نفر ضربه بزنم و یا دو هزار نفر را در یک شب غافلگیر کنم و همچنین ده هزار سوار را تحت کنترل داشته باشم.
من بُدم همره تهمتن گُردورنه تنها که ره به توران برد؟
هوش مصنوعی: من همراه تهمتن، پهلوان بزرگ بودم، وگرنه آیا کسی میتوانست به تنهایی به سرزمین توران برود؟
رفته اسفندیار رویین‌تندر پناه سواد لشکر من
هوش مصنوعی: اسفندیار، جنگجوی قدرتمند و ناگسستنی، در سایه و محافظت از نیروی سپاه من حرکت می‌کند.
همه شب کرده‌ام عسس بر کارتا نگردد ز خون کس دیار
هوش مصنوعی: من هر شب مراقب بودهام تا کاری کنم که خون کسی به زمین ریخته نشود و دیار امن بماند.
سرّ مردان‌ِ راز‌دارم منسَر مردان جان‌سپارم من
هوش مصنوعی: من راز و رمزهای مردان اسرارآفرین را میدانم و به وفاداری و جانفشانی آنها احترام میگذارم.
زنگیان سیاه‌پوش من‌اندکه یکی‌اند و صدهزار تن‌اند
هوش مصنوعی: مردم سیاه‌پوش اطراف من مانند زنگی هستند که در ظاهر تنها یک نفر به نظر میرسند، اما در باطن مثل صد هزار نفر حضور دارند.
شب تار از نهیب‌شان هردمبفسرد در عُروق شیران دم
هوش مصنوعی: در شب تار، هر بار که صدای آنها شنیده میشود، قدرت و شجاعت شیران تضعیف میشود.
ننمایند ثابت و سیاربه کسی بی‌حضور من دیدار
هوش مصنوعی: هیچ یک از ثابت یا متحرکها نمیتوانند بدون حضور من به کسی نشانی دهند یا دیداری را انجام دهند.
مونس بی‌دلان‌ِ بیدارمهمدم عاشقان بی‌یارم
هوش مصنوعی: دوست و همدمی برای دلهای بیدار و آگاهم، اما برای عاشقانی که یار ندارند، همراهی نمیباشم.
همره شب‌روان راز منممشهد عالم نیاز منم
هوش مصنوعی: من در کنار شبگردان، رازهایم را در مشهد زندگی بیان میکنم و به آن نیاز دارم.
شب معراج و قدر و آدینهدر برات من‌اند دیرینه
هوش مصنوعی: شبهای معراج، قدر و روز جمعه همیشه برای من اهمیت زیادی دارند و هر کدام از آنها یادآور خاطرات و لحظات ارزشمندی هستند.
روزه‌داران که تشنهٔ زارندچشم در راه شام من دارند
هوش مصنوعی: افرادی که روزه گرفتهاند و تشنه هستند، منتظرند که غروب شود تا افطار کنند.
می‌رود روز و باز می‌خندددهن روزه‌دار می‌بندد
هوش مصنوعی: روزها میگذرد و دوباره به سراغ کسانی میآید که روزهدارند و با خنده به آنها نگاه می‌کند، اما آنها دهان خود را بستهاند.
تشنه از تفّ آفتاب تموزوز شفق در شک اوفتاده هنوز
هوش مصنوعی: تشنگی از گرمای شدید تابستان و نشانههای غروب همچنان روی دلش سنگینی می‌کند.
من چو خود را نمودم از سر بامبر عقب در رسید لشگر شام
هوش مصنوعی: من وقتی خودم را از بالای بام نشان دادم، لشکری از شام به عقب در رسید.
بانگ الله اکبر آوردندگره از نای روزه وا کردند
هوش مصنوعی: صدای الله اکبر به گوش رسید و روزه‌داران افطار کردند.
آش‌های لذیذ پیش آرندبیش هر ساعتی ز پیش آرند
هوش مصنوعی: هر لحظه برای ما غذاهای خوشمزهای میآورند.
در قدح آب‌های سرد چو زنگبر طبق میوه‌های رنگارنگ
هوش مصنوعی: در ظرف، آب‌های سرد بهسان زنگ بر روی میوه‌های رنگارنگ نشسته است.
از وجود من اهتزاز کننددر عیش و نشاط باز کنند
هوش مصنوعی: از وجود من شادی و شوق به وجود آورند و خوشحالی را افزایش دهند.
بانگ کوس سحر چو برخیزدهرکس از جفت خویش بگریزد
هوش مصنوعی: زمانی که صدای طبل صبحگاهی به گوش میرسد، هر کس از همراه خود فاصله میگیرد و به سوی خود میآید.
جمله از هیبت و حرارت نورگشته بی‌توش و تاب و قوّه و زور
هوش مصنوعی: همهچیز به خاطر تأثیر و شدت نور، بدون هیچ نیرنگ و قدرتی، از زیبایی و جلوه افتاده است.
برجهند از میان جامۀ خوابدرشوند از خطر به خانه چو آب
هوش مصنوعی: در خوابگاه به ناگهان بیدار می‌شوند و از خطرات به داخل خانه میروند، مانند آب که به سرعت جریان پیدا می‌کند.
دست حاجت بر آسمان گیرندمهر اسرار بر زبان گیرند
هوش مصنوعی: خواست خود را با دعا به آسمان برسانند و رازهای پنهان را با کلام خود بیان کنند.
روز غمّاز روزه‌داران استنه که او را همیشه کار آن است!»
هوش مصنوعی: این روز، روزی است که تنها برای روزه‌داران مناسب است و نه برای کسانی که همیشه سرشان به کارهای دیگر مشغول است.