شمارهٔ ۴۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر، احساسات عمیق خود را در عشق و فراق توصیف می‌کند. او با قرار دادن دلش بر وفای یار، دچار بی‌قراری و درد می‌شود و تمام آلام و رنج‌هایی که در راه عشق متحمل شده را به سرنوشت و روزگار نسبت می‌دهد. او با استفاده از نمادهایی همچون پرگار و قطره اشک، تلاش خود را برای رسیدن به یار نشان می‌دهد و از غم و اندوهی که در دل دارد صحبت می‌کند. همچنین، عشق را به عنوان منبع اشک و رنج، و فراق را به عنوان مقداری از عمرش توصیف می‌کند. در نهایت، به این سوال می‌پردازد که چه کند با وصالی که در انتظارش است و تنها فراق او را تجربه کرده است.
دلم نخست که دل بر وفای یار نهادبه بی قراری با خویشتن قرار نهاد
هوش مصنوعی: دل من در ابتدا هنگامی که عشق و وفای یار را انتخاب کرد، با خودم به نوعی از بی‌قراری آشنا شد.
ز جان امید ببّرید و دل ز سر برداشتپس انگهی قدم اندر ره استوار نهاد
هوش مصنوعی: از زندگی امید را کنار گذاشت و دل را از دست داد، سپس در آن لحظه، گام محکمی در راه راست برداشت.
بگرد خویش چو پرگار می دود بر سرکنون که پای طلب در میان کا نهاد
هوش مصنوعی: به خودت مانند یک پرگار بچرخ و در حال حاضر، که نیاز و خواستهات در وسط قرار دارد، به دنبال آن باش.
هر آن ستم که ز دلدار دید در ره عشقگناه آن همه بر بخت و روزگار نهاد
هوش مصنوعی: هرگونه ظلم و ستمی را که در مسیر عشق از معشوق خود تجربه کردهام، تمام این گناهان را بر سرنوشت و روزگار خود میگذارم.
ز تنگنای دلم چون بجست قطرۀ اشکز راه دیده روان سر بکوی یار نهاد
هوش مصنوعی: از دل تنگ و ملولم، اشکی به آرامی از چشمانم سرازیر شد و به یاد دوست، بر سر کوی او ریختم.
هر آن سیه گریی کان دوزلف با من کردبرفت و یک یک بر دست آن نگار نهاد
هوش مصنوعی: هر کسی که با موهای وز وزی خودش بر من ظلم و ستم کرد، رفت و به نوبت، دست آن معشوق را به من سپرد.
ز بیم تنگی اندر حصار سینه دلمذخیرۀ غم و اندوه بی شمار نهاد
هوش مصنوعی: به دلیل ترس و نگرانی از احساس تنگی که در دل من وجود دارد، دلم پر از غم و اندوهی بی پایان شده است.
مرا بخون دل خود چو تشنه دید فلکبدست گریه ام این کام در کنار نهاد
هوش مصنوعی: دل من را بخوان و دردهایش را احساس کن، چون وقتی سرنوشت برایم سختی آورد، اشکهایم را به عنوان تسلی کنار گذاشت.
هم از نوا در ایّام دان که نرگس تومرا بسان گل از نوک غمزه خار نهاد
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر احساس عمیق شاعر نسبت به محبوبش است. او میگوید که نرگس محبوبش او را همانند گلی که از خاری در گلبرگش میروید، تحت تأثیر زیبایی و جاذبه خود قرار داده است. در واقع، او به نوعی از جاذبه و تأثیر عشق بر دلش صحبت می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه محبت میتواند در زندگیاش تغییرات زیادی ایجاد کند.
کسی که نام فراق تو بر زبان آوردچنان بود که زبان در دهان مار نهاد
هوش مصنوعی: کسی که از جدایی تو صحبت کند، مثل این است که زبانش را در دهان مار گذاشته باشد.
وصال را چه کنم زین سپس؟ که مایۀ عمرفراق او همه در راه انتظار نهاد
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم به وصال او امیدی داشته باشم، در حالی که تمام عمرم را فقط در انتظار او سپری کردهام؟