شمارهٔ ۱۰۰ - وقال ایضاً فی النصیحة
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به انسانها هشدار میدهد که به دنبال دنیا و مال و دارایی نباشند. او توصیه میکند که به جای حرص و طمع، به قناعت و رضایت از آنچه دارند بپردازند. شاعر بر این نکته تأکید میکند که مرگ ناگزیر است و انسانها باید خود را برای آن آماده کنند. او پیشنهاد میدهد که انسان با کم کردن وابستگیهای دنیوی و ناپایداریها، آرامش درونی و خوشحالی را تجربه کند. در نهایت، شاعر به اهمیت زمان و لحظات زندگی اشاره میکند و میگوید که نباید زندگی را صرف دویدن برای جمعآوری مال کرد، بلکه باید از زندگی فعلی و گذر زمان بهرهبرداری کرد.
ای دل ترا که گفت بدنیا قرار گیروین جان نازنین را اندر حصار گیر؟
هوش مصنوعی: ای دل، چه کسی به تو گفت که در دنیا آرامش پیدا کنی و این جان زیبای خود را در قید و بند محصور کنی؟
بر چار سوی طبع بزن خیمۀ مرادجایی چنین وطن ز سر اختیار گیر؟
هوش مصنوعی: به هر سمت، آرزو و خواستههایت را گسترانده و به دنبال مکانی بگرد که اینجا، وطن واقعی تو باشد، با اراده و اختیار خودت آن را تعیین کن.
آمد حجاب هشت درخلد چار طبعاین هشت گانه جوی و کم آن چهارگیر
هوش مصنوعی: در بهشت هشت در وجود دارد و باید بدانیم که این هشت ویژگی مختلف هستند. با این حال، در کنار این ویژگیها، چهار چیز مهم نیز وجود دارد که باید به آنها توجه کنیم.
جای مقام نیست جهان، دل برو منهخود را مسافری کن واین رهگذار گیر
هوش مصنوعی: دنیا جایی برای ماندن و کسب مقام نیست؛ دل را به عشق بسپار و خود را همچون مسافری در نظر بگیر و در این مسیر گام بردار.
تا کی دوی بگام هوس در قفای حرص؟آهسته شو زمانی و برجا قرار گیر
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی با شتاب به دنبال خواستههای خود بدوی؟ کمی آرام بگیر و در مکانی ثابت بمان.
جان خرج میکنی که فزون گرددت درمچون مال وارثست تو خود صدهزار گیر
هوش مصنوعی: اگر جانت را برای کسب مال و ثروت خرج میکنی، باید بدانی که این مال مانند ارث است و به دست آوردن آن به اندازهای نیست که فکر میکنی. تو میتوانی به جای اینکه فقط به فکر مال باشی، ارزشهای بیشتری را در زندگی بیابی.
تا کی شمار خواجگی و سیم و زر کنی؟این مرگ ناگهان را هم در شمار گیر
هوش مصنوعی: مدت زیادی به شمارش ثروت و مال پرداختهای؟ به مرگ ناگهانی هم توجه کن که روزی همه چیز را به پایان میرساند.
نشکست کس به پشتی زر پشت حرص و آزاندر مصاف حرص قناعت بیار گیر
هوش مصنوعی: هیچکس با پشتوانهی ثروت و طمع در نبرد با طمع و بخل شکست نخورد، پس باید قناعت را به عنوان سلاح خود برگزینی.
خواهی که عیش خوش بودت، کار بر مراد؟با نیستی بساز و کم کار و بار گیر
هوش مصنوعی: اگر میخواهی زندگیات شاد و خوش باشد و به خواستههایت برسی، باید با عدم و نبودن کنار بیایی و از کارهای اضافه فاصله بگیری.
مار است مال دنیا، دنبال او مرودانی که چیست عاقبت کار مارگیر
هوش مصنوعی: دنیا مانند ماری است که به آن وابسته شدهای؛ به دنبال آن نرو، چون نمیدانی سرنوشت کار کسی که با مارها سر و کار دارد، چه خواهد شد.
چون روزگار کس ندهد پند آدمیخواهی که پندگیری، از روزگار گیر
هوش مصنوعی: زمانی که دیگران به انسان نصیحتی نمیکنند، اگر میخواهی نکتهای را بیاموزی و نصیحتی بگیری، بهترین راه این است که از تجربیات و وقایع روزگار استفاده کنی.
بنگر که تا تو آمده ای چند کس برفتآخر یکی ز رفتنشان اعتبار گیر
هوش مصنوعی: به این فکر کن که وقتی تو به این دنیا آمدهای، چندین نفر از آنجا رفتهاند. پس از خداحافظی یکی از آنها اعتبار و تاثیرش را در زندگیات به یاد داشته باش.
ناچار با تو مرگ کند دست در کنارخود را یکی ز بیهده ها بر کنار گیر
هوش مصنوعی: ناچار باید با تو وداع کنم، دستت را بگیر و کنار خودت نگهدار. این یکی از کارهای بیهوده است که باید انجام دهم.
بر باد داد عمر تو دنیای خاکساربا تو که گفت دامن این خاکسار گیر؟
هوش مصنوعی: عمر تو به سرعت به باد رفته است و دنیای موجود در خاک و رنجها قرار دارد. چه کسی به تو گفت که از این رنج و خاک، کمکی بگیری؟
شادی گریزپای بود، دل درو مبندغمخوار تو غمست، پی غمگسار گیر
هوش مصنوعی: شادی همیشه فرار میکند، پس دل خود را به آن نده. کسی که برای تو غمخوار است، خود غم دارد؛ پس به دنبال کسی برو که غم را از دل تو برطرف کند.
گر بایدت که خوار بود بر تو کارهاسختی مکن بطبع و همه کار خوار گیر
هوش مصنوعی: اگر میخواهی که کارها بر تو آسان باشد، سختیها را پیش نیاور و به طبیعت خود اجازه بده که همه چیز به راحتی پیش برود.
گر میزنی ز روی خرد لاف زیرکیفانی بدار دست و دم پایدار گیر
هوش مصنوعی: اگر از روی عقل و دانش، ادعای زیرکی و هوشمندی میکنی، بهتر است که ادعای خود را کنار گذاری و به دنبال حقیقتی پایدار و واقعی باشی.
مرده دلیست حاصل بطال پیشگاناز کار کار خیزد، دنبال کار گیر
هوش مصنوعی: توجه به بیکاری و تنبلی، انسان را به زندگی بیهدف میکشاند. برای اینکه به موفقیت و پیشرفت برسیم، باید دست به کار شویم و در پی فعالیت و تلاش باشیم.
روزی سه چار اگر اجلت مهلتی دهدبگذار خلق را و در کردگار گیر
هوش مصنوعی: اگر روزی چند ساعت هم وقت داشته باشی، از مردم کنارهگیری کن و به یاد خداوند بیفت.
بسیار گرد خلق دویدی، چه حاصلست؟باقی عمر را ز گذشته شمار گیر
هوش مصنوعی: بسیار تلاش کردی و به دنبال مردم دویدی، ولی چه فایدهای دارد؟ بهتر است باقی عمرت را با یادآوری گذشته بگذرانید.
بر ابلق زمانه سواری، به هوش باشکاَسبیست تیز، لیک بدندان سوار گیر
هوش مصنوعی: در دنیای پر از تغییرات و ناپایداری، باید در انتخابها و رفتارهایت دقت کنی، زیرا ممکن است کسانی وجود داشته باشند که با ظاهر فریبنده و تیزهوشی، قصد فریب تو را داشته باشند. بنابراین نباید به سادگی تحت تاثیر قرار بگیری.
غره مشو که گام بکام تو می زندزیرا که تو ضعیفی و تندست بارگیر
هوش مصنوعی: به خود غره نشو که قدمهایی که برمیداری ممکن است در خلاف خواستهات باشد. زیرا تو از نظر قدرت ضعیف هستی و بار سنگینی بر دوش داری.