شمارهٔ ۱۱۲ - وله ایضاً
هوش مصنوعی: این شعر به نقد و بررسی وضعیت موش و رفتارهای او پرداخته و آن را نماد ذلت و نکبت می‌داند. شاعر بیان می‌کند که موش به دانش و فرهنگ نیازی ندارد و در حقیقت، سختی‌ها و مشکلاتی که او با آن‌ها روبروست، از طبیعت او ناشی می‌شود. هر کسی دارای دین و ملیتی است، اما موش نماد فساد و پلیدی در این زمینه است. شاعر به تمسخر می‌گوید که کشتن موش در کعبه واجب است و این خود نشانه فضیلت اوست. همچنین، مقایسه‌هایی با دیگر حیوانات مانند مار و سگ نیز به کار رفته تا نشان دهد که موش، حتی در میان جانداران دیگر، جایگاهی ندارد. در نهایت، شاعر تاکید می‌کند که آزار موش در حکم آزار ناپسند است و باید به این گونه رفتارها پایان داد.
نکبت دانش است دولت موشاینت عزّت که یافت ذّلت موش
هوش مصنوعی: علم و دانش برای کسی که درست از آن استفاده نکند، تبدیل به عذاب و بدبختی می‌شود؛ مانند موشی که در عین ناز و نعمت، به ذلت و خفّتی گرفتار می‌شود.
چکنم وصف نیک ذاتی او؟نیست محتاج شرح دخلت موش
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم ویژگیهای خوب او را توصیف کنم؟ او نیازی به توضیح یا تشریح من ندارد.
سخت دورست از طریف خردمردمی جستن از جبلّت موش
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که بسیار دشوار است که کسی با عقل و خرد به دور از ویژگیهای ذاتی و فطری خود عمل کند، بهگونهای که مانند موش از بلندیها فرار کند. به عبارت دیگر، تغییر دادن طبیعت و ویژگیهای بنیادی انسان کار آسانی نیست و بیشتر شبیه به بزرگترین چالشهاست.
هرکسی دین و ملّتی داردخبث و افساد، دین و ملّت موش
هوش مصنوعی: هر انسانی باورها و تعلقات خاصی دارد که ممکن است به نادرستیها و فساد منجر شود، مانند اینکه دین و ملت او همانند موشهای خرابکار اند.
کشتنش واجبست در کعبهخود همین بس بود فضیلت موش
هوش مصنوعی: کشتن او در کعبه لازم است و همین موضوع نشان میدهد که موش چقدر فضیلت دارد.
زن او کرد پرزایر کسانهر دو سوراخ خود بدولت موش
هوش مصنوعی: زنی به موشها اجازه داد تا وارد خانهاش شوند، اما در عوض با دیگران به خوبی رفتار نکرد.
می شنیدم که مار می گیردگاه گاهی بوقت غفلت موش
هوش مصنوعی: گاهی اوقات میشنیدم که مار، هنگام بیخبری و غفلت موش را میگیرد.
سگ بر آن گنده شرف داردکه تن اندر دهد بوصلت موش
هوش مصنوعی: سگ به خاطر بزرگ بودنش از موش که در لانه خود زندگی می‌کند، بهتر است؛ زیرا سگ به خاطر اصالت و ویژگیهایش میتواند جان خود را در راهی مهمتر فدای کند.
راست ماند بسبلت گربهسبلت موش گاه صولت موش
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی بیانگر این است که در بعضی مواقع، افراد یا موجودات با ظاهری ساده و بیاهمیت، میتوانند قدرت و تأثیری قوی داشته باشند. به عبارت دیگر، ممکن است چیزی که به ظاهر ناتوان به نظر میرسد، در واقع دارای توانایی و قدرتی باشد که میتواند در شرایط خاصی خود را نشان دهد.
مرجع موش هست سوی پنیرمرجع گوزهاست سبلت موش
هوش مصنوعی: موشها به پنیر علاقهمند هستند، همانطور که گاوها به علف. هر موجودی به سمت چیزی که مورد علاقهاش است جذب می‌شود.
صاحبا چون تو آگهی که کسینیست آگه زمکر و حیلت موش
هوش مصنوعی: دوست من، وقتی که میدانی کسی در اطراف نیست که به فریب و نیرنگ تو پی ببرد، پس چرا این همه تلاش میکنی؟
چون روا داری از خرد که کنیقصد آزار کس بعلّت موش؟
هوش مصنوعی: چرا از عقل و منطق خود بهره نمیبری و قصد آزار دیگران را به خاطر یک موضوع بیاهمیت و جزئی مثل موش داری؟
گر بود دسترس بکوب سرشکه پسندیده نیست مهلت موش
هوش مصنوعی: اگر بتوانی، زودتر به کار پایان بده و به مسائل بیهوده وقت نگذار.