بخش ۱۵ - اندر معنی عدل و ظلم و ثمرهٔ آن
هوش مصنوعی: این شعر به نقد ظلم و بیدادگری پادشاهان نسبت به مردم عادی می‌پردازد. شاعر از خسروان عجم (پادشاهان ایرانی) یاد می‌کند که بر زیردستان خود ستم کرده و شوکت و قدرت آنها از بین رفته است. او هشدار می‌دهد که ظلم و ستم نپاید و در روز قیامت، خداوند پادشاهان عادل را برگزیده و به ظلم و بیدادگران خشم نشان خواهد داد. شاعر به بزرگی و قدرشناس بودن تأکید می‌کند و بیان می‌کند که پادشاهان باید از خیانت به زیردستان پرهیز کنند تا نعمت‌هایشان زایل نشود. او همچنین همگان را به شکرگزاری و نیکوکاری دعوت می‌کند تا از عواقب بد ظلم دور باشند. در نهایت، شاعر می‌گوید که باید به زیردستان به عنوان شبان نگریسته شود و اگر پادشاهان به آنها ظلم کنند، به گرگ‌هایی تبدیل می‌شوند که موجب بدنامی و نفرین خواهند گشت.
خبرداری از خسروان عجمکه کردند بر زیردستان ستم؟
هوش مصنوعی: آیا از ظلمی که خسروان عجم بر زیر دستان خود روا داشتند، آگاه هستی؟
نه آن شوکت و پادشایی بماندنه آن ظلم بر روستایی بماند
هوش مصنوعی: نه آن قدرت و شکوه سلطنت باقی میماند و نه آن ستمی که بر مردم روستا میشود.
خطا بین که بر دست ظالم برفتجهان ماند و با او مظالم برفت
هوش مصنوعی: اشتباه نکن، زیرا زمانی که ظلم و ستم بر انسان حاکم میشود، زمان میایستد و فقط ظلم باقی میماند.
خنک روز محشر تن دادگرکه در سایهٔ عرش دارد مقر
هوش مصنوعی: روز قیامت برای آن حقپرست خنک و خوشایند است که در سایه عرش خدا جایگاه دارد.
به قومی که نیکی پسندد خدایدهد خسروی عادل و نیک‌رای
هوش مصنوعی: برای مردمی که نیکی و خوبی را دوست دارند، خداوند فرمانروایی عادل و خوشفکر عطا می‌کند.
چو خواهد که ویران شود عالمیکند ملک در پنجهٔ ظالمی
هوش مصنوعی: اگر بخواهد که جهانی نابود شود، سلطنت را به دست ظالمی میسپارد.
سگالند از او نیکمردان حذرکه خشم خدای است بیدادگر
هوش مصنوعی: مردان خوب از او دوری کنید، زیرا خشم خداوندی است که با بیرحمی رفتار می‌کند.
بزرگی از او دان و منّت شناسکه زایل شود نعمت ناسپاس
هوش مصنوعی: به بزرگی و عظمت او توجه کن و قدردان نعمتهایی که به تو داده شده باش. زیرا نعمتها به دست کسانی که قدر آنها را نمیدانند، از بین میروند.
اگر شکر کردی بر این ملک و مالبه مالی و ملکی رسی بی‌زوال
هوش مصنوعی: اگر بر نعمتها و داراییهایی که داری سپاسگزار باشی، به ثروت و قدرتی پایدار دست خواهی یافت.
وگر جور در پادشایی کنیپس از پادشایی گدایی کنی
هوش مصنوعی: اگر در دوران سلطنت خود ظلم و بیعدالتی کنی، بعد از اینکه به قدرت رسیدی، به حالتی نیازمند و زبون خواهی افتاد.
حرام است بر پادشه خواب خوشچو باشد ضعیف از قوی بارکش
هوش مصنوعی: پادشاه نباید آرامش و خواب راحتی داشته باشد وقتی که در زیر سلطنت او، افراد ضعیف تحت فشار و زحمت هستند و از قویترها بار میکشند.
میازار عامی به یک خردلهکه سلطان شبان است و عامی گله
هوش مصنوعی: آزار نده به آدم عادی به خاطر یک چیز کوچک، چون آن فرد ممکن است مانند یک سلطان در میان مردم باشد و شأن و مقامش بیشتر از آنچه به نظر میرسد، باشد.
چو پرخاش بینند و بیداد از اوشبان نیست، گرگ است، فریاد از او
هوش مصنوعی: وقتی مردم بیعدالتی و ظلم را از کسی ببینند، او دیگر شبان صالحی نیست؛ بلکه مانند گرگی است که باید از او ترسید.
بد انجام رفت و بد اندیشه کردکه با زیردستان جفا، پیشه کرد
هوش مصنوعی: او بد رفتار کرد و با زیر دستان خویش بد اندیشی و بیرحمی نشان داد.
به سختی و سستی بر این بگذردبماند بر او سالها نام بد
هوش مصنوعی: اگر کسی در زندگی با دشواری و تنبلی روبهرو شود، در نهایت سالها نام نیکی نخواهد داشت و نامش به بدی خواهد ماند.
نخواهی که نفرین کنند از پستنکو باش تا بد نگوید کست
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی که دیگران به تو بد بگویند و نفرینت کنند، باید در کردار و رفتار خود نیکو باشی تا کسی به تو آزار نرساند.