بخش ۶ - حکایت در معنی غلبه وجد و سلطنت عشق
هوش مصنوعی: شاهدی در سمرقند، زیبایی‌اش را با آفتاب مقایسه می‌کند و به شوخی موجب تزلزل تقوی دوستانش می‌شود. او به دوستش می‌گوید که اگر دوباره او را همچون دشمن ببیند، سرش را بدون رحم خواهد برید. شخصی دیگر به او توصیه می‌کند که از خطر خود را حفظ کند و جانش را به خطر نیندازد. مفتون صادق به این تهدیدها واکنش نشان می‌دهد و از درد درونش ناله می‌کند. او می‌خواهد تا قبل از مرگ در کنار محبوبش بماند و از دشمنانش انتقام بگیرد. در نهایت، او از عشق و دوستی‌اش سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که عشقش همیشه زنده است و تا آخرین نفس درگیر این احساس خواهد ماند.
یکی شاهدی در سمرقند داشتکه گفتی به جای سمر قند داشت
هوش مصنوعی: در سمرقند شاهدی وجود داشت که زیبایی‌اش به قدری بود که میتوانستی او را به جای خود سمرقند تصور کنی.
جمالی گرو برده از آفتابز شوخیش بنیاد تقوی خراب
هوش مصنوعی: زیبایی او به قدری دلربا و خیرهکننده است که همچون تابش آفتاب، انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و این خوشی و بازیگوشی او باعث شده است که اصول و بنیان تقوا و پرهیزکاری در هم بریزد.
تعالی الله از حسن تا غایتیکه پنداری از رحمت است آیتی
هوش مصنوعی: خداوند در اوج زیبایی قرار دارد، تا جایی که رحمت او را میتوان نشانهای از این زیبایی دانست.
همی رفتی و دیده‌ها در پیشدل دوستان کرده جان برخیش
هوش مصنوعی: تو در حال رفتن بودی و گذشته از خود، دل دوستان را به تماشا گذاشتهای و جان را به خاطر آنها به خطر میاندازی.
نظر کردی این دوست در وی نهفتنگه کرد باری به تندی و گفت
هوش مصنوعی: دوست به من نگاهی انداخت و به تندی گفت.
که ای خیره سر چند پویی پیمندانی که من مرغ دامت نیم؟
هوش مصنوعی: ای کسی که به خیالت میگویی میتوانی همیشه در پی چیزی بروی، آیا نمیدانی که من خود آن چیزی هستم که تو به دنبالاش هستی و به دام تو افتادهام؟
گرت بار دیگر ببینم به تیغچو دشمن ببرم سرت بی‌دریغ
هوش مصنوعی: اگر دوباره تو را ببینم، مثل یک دشمن، بیرحمانه سر تو را از تن جدا میکنم.
کسی گفتش اکنون سر خویش گیراز این سهل‌تر مطلبی پیش گیر
هوش مصنوعی: کسی به او گفت: حالا خودت را جمع و جور کن و از این موضوع سادهتر به کارهای مهمتری بپرداز.
نپندارم این کام حاصل کنیمبادا که جان در سر دل کنی
هوش مصنوعی: تو گمان نکن که به این آسانی به آنچه میخواهی خواهی رسید؛ مبادا که جانت را به خطر بیندازی.
چو مفتون صادق ملامت شنیدبه درد از درون ناله‌ای برکشید
هوش مصنوعی: وقتی مفتونِ صادق از انتقاد و ملامتهای دیگران آگاهی یافت، از دلش صدایی دردناک بلند شد.
که بگذار تا زخم تیغ هلاکبغلطاندم لاشه در خون و خاک
هوش مصنوعی: بگذار تا زخم تیزی که به من وارد شده، مرا به زمین بیفکند و در خون و خاک غرق کند.
مگر پیش دشمن بگویند و دوستکه این کشتهٔ دست و شمشیر اوست
هوش مصنوعی: شاید این طور گفته شود که این فرد کشته شده به واسطهٔ دشمن و شمشیر اوست.
نمی‌بینم از خاک کویش گریزبه بیداد گو آبرویم بریز
هوش مصنوعی: من از خاک کوی تو نمیتوانم فرار کنم، نداشتههای خود را به ظلم و ستم فدای آبرویم نمیکنم.
مرا توبه فرمایی ای خودپرستتو را توبه زین گفت اولی‌ترست
هوش مصنوعی: تو که به خودت بسیار توجه داری، بهتر است که خودت را از این گفتار بازگردانی و به فکر توبه بهتری باشی.
ببخشای بر من که هرچ او کندو گر قصد خون است نیکو کند
هوش مصنوعی: از من بگذر که هر چه او انجام دهد، حتی اگر بخواهد به خونی دست بزند، باز هم کارش خوب است.
بسوزاندم هر شبی آتششسحر زنده گردم به بوی خوشش
هوش مصنوعی: هر شب با آتش عشقش میسوزم و صبح روز بعد به لطف بوی خوش او زنده میشوم.
اگر میرم امروز در کوی دوستقیامت زنم خیمه پهلوی دوست
هوش مصنوعی: اگر امروز به محلهی محبوبم بروم، همچون روز قیامت برای او خیمهای برپا میکنم.
مده تا توانی در این جنگ پشتکه زنده‌ست سعدی که عشقش بکشت
هوش مصنوعی: هرگز در این نبرد عقبنشینی نکن، چرا که سعدی زنده است و عشق او او را به کشتن کشاند.