بخش ۱ - سر آغاز
هوش مصنوعی: سخن در این است که اصل صلاح و تدبیر در درون انسان است و نه در نشانه‌های ظاهری مانند اسب و میدان بازی. انسان باید با نفس خود مبارزه کند و از لذت‌های حرام دوری کند. وجود انسان مانند شهری پر از خوبی‌ها و بدی‌هاست و باید خود را به مانند کودکی تربیت کرد تا از آزار مردم پرهیز کند. لذات دنیوی مثل هوی و هوس خطرناک هستند و باید بر آن‌ها غلبه کرد. در نهایت، رهبری که با سیاست خود دشمن خود را مدیریت نکند، از ضعف خود رنج خواهد برد. به جای پرداختن به این مباحث به طور طولانی، بهتر است که فردی عمل کند و درست فکر کند.
سخن در صلاح است و تدبیر و خوینه در اسب و میدان و چوگان و گوی
هوش مصنوعی: صحبت و رمز موفقیت در اندیشه و تدبیر و رفتار نیک است، نه در میدانهای ورزشی و بازیهای فیزیکی.
تو با دشمنِ نفس هم‌خانه‌ایچه در بند پیکارِ بیگانه‌ای؟
هوش مصنوعی: تو در کنار نفس خودت که دشمن توست زندگی میکنی؛ چرا باید به جنگ با دیگران فکر کنی؟
عنان‌باز‌پیچانِ نفس از حرامبه مردی ز رستم گذشتند و سام
هوش مصنوعی: کنترل نفس و پرهیز از حرام به اندازهای مهم است که میتواند به انسانای رنجیده و قوی همچون رستم و سام تبدیل کند. این نشان میدهد که قدرت واقعی در مهار خواستههای نفسانی و تمایلات ناپسند نهفته است.
تو خود را چو کودک ادب کن به چوببه گرزِ گران مغزِ مردم مکوب
هوش مصنوعی: خود را مانند یک کودک تربیت کن و از دیگران ضربه نخور، بلکه با صداقت و ادب رفتار کن.
وجودِ تو شهری است پر نیک و بدتو سلطان و دستورِ دانا خرد
هوش مصنوعی: وجود تو مانند شهری است که در آن هم خوبی‌ها و هم بدیها وجود دارد، و تو همانند سلطان و فرماندهای آگاه و دانا هستی.
رضا و ورع: نیکنامان حُرهوی و هوس: رهزن و کیسه‌بُر
هوش مصنوعی: خوشنامی و احتیاط در رفتار باعث میشود که انسان به خوبی شناخته شود، در حالی که افرادی که در پی خواستههای نفسانی هستند، به دیگران آسیب میزنند و از راه درست خارج میشوند.
چو سلطان عنایت کند با بدانکجا ماند آسایشِ بخردان؟
هوش مصنوعی: وقتی که پادشاه مورد رحمت و لطف خود را به افراد نالایق اختصاص دهد، آرامش و آسایش خردمندان کجا خواهد رفت؟
تو را شهوت و حرص و کین و حسدچو خون در رگانند و جان در جسد
هوش مصنوعی: تو پر هستی از خواستهها، طمع، دشمنی و حسادت، مانند اینکه این احساسات در تو به اندازه خون در رگها و جان در بدن وجود دارند.
هوی و هوس را نماند ستیزچو بینند سر پنجهٔ عقل تیز
هوش مصنوعی: هنگامی که هوس و خواستهها با تیزهوشی عقل مواجه میشوند، دیگر جایی برای جدال و مخالفت باقی نمیماند.
رئیسی که دشمن سیاست نکردهم از دستِ دشمن ریاست نکرد
هوش مصنوعی: رئیسجمهوری که با سیاست دشمنی نکند، به خاطر دشمنی خیلیها نمیتواند از مقام خود کنارهگیری کند.
نخواهم در این نوع گفتن بسیکه حرفی بس ار کار بندد کسی
هوش مصنوعی: من در این شیوه از گفتن حرفهای زیادی نخواهم زد، زیرا کلامی که بیان شود، باید کارساز و مؤثر باشد.