غزل شمارهٔ ۱۳
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق و وابستگی عارف به ذات خداوند است. شاعر با اشاره به زیبایی‌ها و نعمت‌های جهان، نشان می‌دهد که همه چیز از خدا سرچشمه می‌گیرد. او به دوستش توصیه می‌کند از لحظه‌های زندگی بهره‌برداری کند و متوجه باشد که شادی و غم هر دو از خدا هستند. همچنین، شاعر به برابری وضع افراد (پادشاه و گدا) در برابر خدا اشاره می‌کند و این را نتیجه‌ی عبودیت نسبت به او می‌داند. در انتها، به امید و اتکا به قدرت خدا در برابر فنا و زوال زندگی تاکید می‌کند.
به جهان خُرَّم از آنم که جهان خُرَّم از اوستعاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست
هوش مصنوعی: من از خوشبختی این دنیا شادمانم که این دنیا به خاطر او شاداب است. عاشق همه موجودات عالم هستم، زیرا همهی این موجودات به خاطر او وجود دارند.
به غنیمت شِمُر ای دوست دمِ عیسیِ صبحتا دل مُرده مگر زنده کنی کاین دَم از اوست
ای دوست ،نسیم صبحگاهی که مانند دم عیسی مرده را زنده می‌کند،از جانب پروردگار است آن را غنیمت شمار تادل مرده خود را زنده کنی
نَه فلک راست مُسَلَّم نَه مَلَک را حاصلآنچه در سِرِّ سُویدایِ بنی‌آدم از اوست
هوش مصنوعی: نه آسمان به منطق خود درست است و نه ملک و مَلَک به دست آوردند آنچه که در دل و رویدادهای درونی انسانها وجود دارد.
به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقیستبه ارادت بِبَرم درد که درمان هم از اوست
هوش مصنوعی: میتوانم زهر را با لذت بخورم چرا که شاهد و معشوقهام به من تعلق دارد. با این حال، درد را هم به جان میخرم چرا که درمان نیز از اوست.
زخم خونینم اگر به نشود به باشدخُنُک آن زخم که هر لحظه مرا مرهم از اوست
هوش مصنوعی: اگر زخم خونینی که دارم بهبود نیابد، حداقل این خوب است که آن زخم هر لحظه برایم مرهمی دارد.
غم و شادی بَرِ عارف چه تفاوت داردساقیا باده بِده شادی آن کاین غم از اوست
هوش مصنوعی: برای عارف، غم و شادی تفاوتی ندارند. ساقی، باده را بده تا خوشحالی بیافریند، زیرا این غم نیز از اوست و بخشی از وجود اوست.
پادشاهی و گدایی بَرِ ما یکسان استکه بر این در همه را پشت عبادت خم از اوست
هوش مصنوعی: حکومت و فقر برای ما تفاوتی ندارد، زیرا در این زمینه همه افراد به خاطر عبادت و اعتقاد خود سر تسلیم فرود آوردهاند.
سعدیا گر بِکَند سیلِ فنا خانهٔ عمردل قوی دار که بنیاد بقا محکم از اوست
هوش مصنوعی: ای سعدی، اگر سیل نابودی خانهٔ عمر را ویران کند، دل خود را محکم نگهدار؛ زیرا اساس بقا و ماندگاری از آنجا ناشی میشود.