غزل شمارهٔ ۲۹
هوش مصنوعی: این شعر به نقد ظاهرسازی و ریاکاری در دینی و معنوی میپردازد. شاعر میگوید که داشتن ظاهری نیکو (مثل حضور در مسجد و پوشیدن لباس مذهبی) بدون داشتن دل پاک و ایمان واقعی فایدهای ندارد. همچنین، سجده کردن در خلوت و در برابر بتها نشاندهنده عدم صداقت است. شاعر بر این باور است که اگر دل انسان پاک باشد، آثار ناپاکی بر آن تأثیر نخواهد گذاشت. او به تعبیری میگوید که اگر تفکر و اندیشه با عمق و حکمت همراه نباشد، همه تلاشها بیفایده خواهد بود. در نهایت، شاعر تأکید میکند که عشق واقعی با تکبر سازگار نیست و تلاشهای بینتیجه برای رسیدن به سعادت هم هیچ سودی نخواهد داشت.
روی در مسجد و دل ساکن خمار چه سود؟خرقه بر دوش و میان بسته به زنار چه سود؟
هوش مصنوعی: اگر فقط ظاهر مسجد را داشته باشیم و دلمان در غم و خمار باشد، چه فایدهای دارد؟ داشتن عبا بر دوش و نوار در میان، در حالی که دلمان خالی از معنویت و آرامش است، هیچ سودی ندارد.
هر که او سجده کند پیش بتان در خلوتلاف ایمان زدنش بر سر بازار چه سود؟
هوش مصنوعی: هرکس در خفا و به دور از چشم دیگران عبادت کند و سجدهاش را برای بتها بدهد، چه فایدهای دارد که در بازار و جمع از ایمانش صحبت کند؟
دل اگر پاک بود خانهٔ ناپاک چه باکسر چو بیمغز بود نغزی دستار چه سود؟
هوش مصنوعی: اگر دل پاک باشد، وجود چیزهای ناپاک اهمیتی ندارد. و وقتی سر بیمغز باشد، وجود لباسی زیبا هیچ فایدهای ندارد.
چون طبیعت نبود قابل تدبیر حکیمقوت ادویه و ناله بیمار چه سود؟
هوش مصنوعی: وقتی طبیعت کاری نکند که تحت تدبیر حکیم قرار گیرد، قدرت داروها و نالههای بیمار چه فایدهای دارد؟
قوت حافظه گر راست نیاید در فکرعمر اگر صرف شود در سر تکرار چه سود؟
هوش مصنوعی: اگر حافظه قوی نباشد، فکر کردن به عمر تنها در تکرار چیزهای قدیمی چه فایدهای دارد؟
عاشقی راست نیاید به تکبر سعدیچون سعادت نبود کوشش بسیار چه سود؟
هوش مصنوعی: عشق واقعی با خودخواهی و تکبر سازگاری ندارد، زیرا اگر تلاش و کوشش برای رسیدن به خوشبختی مفید نباشد، به چه درد میخورد؟