غزل شمارهٔ ۳۷
هوش مصنوعی: این شعر به اهمیت و ارزش عمر و دانش اشاره دارد و بر این نکته تأکید می‌کند که باید از زمان کنونی بهره‌برداری کرد. شاعر به ناپایداری قدرت و ریاست اشاره می‌کند و بیان می‌کند که عمر انسان همچون گلچرخش کوتاه است و باید از هر لحظه استفاده کرد. او به یادآوری این نکته می‌پردازد که هیچ چیز در این دنیا دائمی نیست و باید از فرصت‌ها بهره برد. همچنین، بر اهمیت دوستی با افراد خردمند و دارای اندیشه تأکید دارد و به نکتۀ نهایی می‌رساند که نصیحت و دانش را نمی‌توان پنهان کرد.
صاحبا، عمر عزیز است غنیمت دانشگوی خیری که توانی ببر از میدانش
هوش مصنوعی: دوست عزیز، عمر ما بسیار ارزشمند است، پس از فرصتی که برای یادگیری و دانشاندوزی به دست میآوریم، بهره‌برداری کنیم و هر چه در توان داریم از آن استفاده کنیم.
چیست دوران ریاست که فلک با همه قدرحاصل آن است که دایم نبود دورانش
هوش مصنوعی: مقام و جایگاه ریاست چیست که حتی با تمامی قدرتش، هیچگاه دائمی و پایدار نیست؟
آن خدای است تعالی، ملک الملک قدیمکه تغیّر نکند ملکت جاویدانش
هوش مصنوعی: خداوندی که از همه والاتر است و سلطنتی قدیمی دارد، و ملک جاودانیاش هرگز دچار تغییر نمیشود.
جای گریه‌ست بر این عمر که چون غنچهٔ گلپنج روز است بقای دهن خندانش
هوش مصنوعی: باید بر این عمر کوتاه و زودگذر افسوس خورد، چرا که مانند گل که وقتی غنچه است، تنها به مدت پنج روز میتواند لبخند بزند و لذت ببرد.
دهنی شیر به کودک ندهد مادر دهرکه دگرباره به خون در نبرد دندانش
هوش مصنوعی: مادر دنیا به کودک خود شیر نمیدهد، زیرا میترسد که او دوباره با دندانش در خون بیفتد.
مقبل امروز کند داروی درد دل ریشکه پس از مرگ میسر نشود درمانش
هوش مصنوعی: امروز میتوان با دارویی دلدرد را درمان کرد، اما پس از مرگ، دیگر این درمان ممکن نیست.
هر که دانه نفشانَد به زمستان در خاکناامیدی بود از دخل به تابستانش
هوش مصنوعی: هر کسی که در فصل زمستان، چیزی برای آینده نمیکارد، نشاندهندهی امید نداشتن او به برداشت در فصل تابستان است.
گر عمارت کنی از بهر نشستن شایدور نه از بهر گذشتن مکن آبادانش
هوش مصنوعی: اگر بنا میکنی تا در آن زندگی کنی، خوب است؛ وگرنه اگر فقط به خاطر عبور و مرور است، آن را نباید آباد کنی.
دست در دامن مردان زن و اندیشه مدارهر که با نوح نشیند چه غم از طوفانش
هوش مصنوعی: دست نیاز به سوی مردان بسپار و نگران هیچ نباش، چون اگر با آدمهای درست و نیکو معاشرت کنی، از هر مشکل و خطری در امان خواهی ماند.
معرفت داری و سرمایهٔ بازرگانیچه به از دولت باقی بده و بستانش
هوش مصنوعی: شناخت و آگاهی تو از علم و دانش، ارزشمندتر از داراییهای تجاری و اقتصادی است؛ زیرا این سرمایهها زودگذرند و در نهایت چیزی از آن باقی نمیماند.
دولتت باد و گر از روی حقیقت پرسیدولت آن است که محمود بود پایانش
هوش مصنوعی: خوشبختی تو پایدار باشد و اگر بخواهی راستش را بپرسی، خوشبختی واقعی آن است که پایانش به خوبی و عظمت محمود ختم شود.
خوی سعدیست نصیحت چه کند گر نکندمشک دارد نتواند که کند پنهانش
هوش مصنوعی: سخن سعدی در زمینه نصیحت این است که اگر نصیحت نکند، چه اتفاقی میافتد؟ در واقع، اگر او نتواند نصیحتی کند، مانند مشک است که نمیتواند بوی خود را پنهان کند. یعنی نصیحت بخشی از ذات اوست و نمیتواند آن را مخفی نگهدارد.