قصیدهٔ شمارهٔ ۴۹ - در ستایش ملکه ترکان خاتون
هوش مصنوعی: این شعر به ثنای معشوقی می‌پردازد که فراتر از کلمات و توصیفات است. شاعر بر این باور است که دعا و نیکی به این معشوق بر اهل شرق و غرب واجب است. او تأکید می‌کند که در این زمان هیچ تفاوتی میان درویش و پادشاه وجود ندارد، زیرا همه زیر سایه این معشوق قرار دارند. شاعر به ویژگی‌های نیکو مانند عدالت و سخاوت او اشاره می‌کند و می‌گوید که هیچ‌کس به اندازه او در دنیا بزرگ و مشهور نیست.
شاعر همچنین به تأثیر مثبت این معشوق بر اسلام و سلامت آن تأکید می‌کند و اشاره می‌کند که همه مخلوقات به نوعی از نیکی‌های او بی‌نصیب نیستند. او خواهان برآورده شدن رضایت معشوقش از سوی خداوند است و نهایتاً از او درخواست می‌کند که در عمرش خیری برای جهانیان قرار دهد. در کل، شعر به ستایش عظمت و مقام معشوق می‌پردازد و خواستار برقراری نعمت و رضای اوست.
ای بیش از آنکه در قلم آید ثنای توواجب بر اهل مشرق و مغرب دعای تو
هوش مصنوعی: ای تو که ستایش تو فراتر از آن است که در کلمات و نوشتهها بیاید، و دعای تو بر تمام مردم شرق و غرب واجب است.
درویش و پادشاه ندانم درین زمانالا به زیر سایهٔ همچون همای تو
هوش مصنوعی: در این زمان، نمیتوانم فرق بین درویش و پادشاه را بگذارم، مگر اینکه زیر سایهی تو باشم که مانند پرندهای بزرگ و فوقالعاده است.
نوشین روان و حاتم طایی که بوده‌اندهرگز نبوده‌اند به عدل و سخای تو
هوش مصنوعی: شما با قلبی لطیف و بخشندهای چون حاتم طایی، فراتر از آنچه که در گذشته وجود داشته، هستید.
منشور در نواحی و مشهور در جهانآوازهٔ تعبد و خوف و رجای تو
هوش مصنوعی: تو در میان مردم به عنوان فردی با تقوا و ترس از خداوند و امید به رحمت او شناخته شدهای، و نامت در این دنیا پیچیده است.
اسلام در امان و ضمان سلامتستاز یمن همت و قدم پارسای تو
هوش مصنوعی: اسلام به برکت تلاش و قدمهای نیکو و پارسایی تو در امنیت و سلامت است.
گر آسمان بداند قدر تو بر زمیندر چشم آفتاب کشد خاک پای تو
هوش مصنوعی: اگر آسمان میدانست که تو چقدر ارزش داری، در برابر نور خورشید، خاکی که زیر پای توست را به نمایش میگذاشت.
خلق از جزای خیر تو کردن مقصرندپروردگار خلق تواند جزای تو
هوش مصنوعی: مردم به دلیل نیکیهایی که به آنها شده، ممکن است به خاطر سهلانگاری و شکرگزاری نکردن مقصر باشند. اما خالق و پروردگار همه چیز میتواند بهترین پاداش را برای تو داشته باشد.
شکر مسافران که به آفاق می‌رودگر بر فلک رسد نرسد در عطای تو
هوش مصنوعی: از مسافران که به دوردستها میروند سپاسگزارم، حتی اگر به اوج آسمان هم برسند، اما در بخشش تو هیچ تأثیری نخواهد داشت.
تیغ مبارزان نکند در دیار خصمچندان اثر که همت کشور گشای تو
هوش مصنوعی: تیغ شمشیر جنگجویان در سرزمین دشمن به اندازه اراده و عزم تو برای فتح کشور، تأثیر نمیگذارد.
بدبخت نیست در همه عالم به اتفاقالا کسی که روی بتابد ز رای تو
هوش مصنوعی: هیچ‌کس در سراسر دنیا به اندازه کسی که از نظر تو روی بگرداند، بدبخت نیست.
ای در بقای عمر تو خیر جهانیانباقی مباد هر که نخواهد بقای تو
هوش مصنوعی: ای کسی که بقای عمر تو به خیر و صلاح جهانیان وابسته است، هیچ کس نباید بخواهد که عمر تو ادامه پیدا نکند.
خاص از برای مصلحت عام دیرسالبنشین که مثل تو ننشیند به جای تو
هوش مصنوعی: برای منافع عموم که سالهاست محقق شده، بنشین و صبر کن، زیرا هیچ کس دیگری مانند تو نمیتواند در این جایگاه قرار بگیرد.
آن چیست در جهان که نداری تو آن مرادتا سعدی از خدای بخواهد برای تو
هوش مصنوعی: چه چیزی در این دنیا هست که تو آن را نداری، تا سعدی از خداوند برای تو درخواست کند؟
تا آفتاب می‌رود و صبح می‌دمدعاید به خیر باد صباح و مسای تو
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید غروب می‌کند و صبح نو میرسد، امیدوارم که صبح به خیر و روزهای تو هم پربرکت باشد.
یارب رضای او تو برآور به فضل خویشکو روز و شب نمی‌طلبد جز رضای تو
هوش مصنوعی: پروردگارا، با لطف و کرم خود، خواستهاش را برآورده کن؛ زیرا او نه در روز و نه در شب چیزی جز رضایت تو نمیخواهد.