حکایت شمارهٔ ۱

شنیده‌ام که پادشاهی به کشتن یک‌زندانی دستور داد؛ آن اسیر بیچاره در حالت ناامیدی و غم به پادشاه ناسزا گفت و دشنام‌ داد؛ (راست است‌که) گفته‌اند: «هرکس که از جان دست بشوید، هرچه در دل دارد، می‌گوید»

هنگام بیچارگی که راه گریز بسته شود، دستِ برهنه با شمشیر بُرنده درآویزد و به جنگ برخیزد.

چون آدمی نومید شود زبان درازی کند، چنانکه گربهٔ شکست خورده بر سگ تاختن آرد.

پادشاه که (زبان او را نمی‌دانست) پرسید: «چه می‌گوید؟» یکی از وزرای شایسته و بالیاقت گفت: ای پادشاه می‌گوید که «آنانکه خشم خود را فرومی‌خورند و از مردم در می‌گذرند»؛ پادشاه بر سر رحم آمد و از کشتن او دست‌کشید و او را بخشود. وزیر دیگری که (با آن وزیر) ضدیت و دشمنی داشت گفت: فرزندان قوم ما (یا ما وزیران) شایسته نیست که در حضور پادشاه جز راست چیزی بگوییم؛ آن اسیر، دشنام و ناسزا گفت» پادشاه از حرف او خشمگین شد و گفت: «آن دروغ او را بهتر از راست تو می‌دانم زیرا دروغ او بنابر نیکی و صلح بود اما راست تو برای بداندیشی و دشمنی» زیرا دانایان و خردمندان نصیحت کرده‌اند: «دروغی صلح‌آمیز که برای آشتی دادن باشد بهتر است از راستی که دشمنی و نفرت ایجاد کند»

کسی که شاه از او حرف‌شنوی دارد و شاه به‌حرف‌هایش عمل می‌کند؛ شایسته نیست که جز خیرخواهی و نیکویی چیز دیگری بگوید.

بر طاق کاخ فریدون نوشته‌شده بود:

ای عزیز، زندگی پایدار نیست و جهان به‌کسی وفا نکرده‌است؛ دل به پروردگار ببند‌، نه‌چیز یا کس دیگری.

بر ثروت و قدرت خود و بر قوم و اجداد خود مغرور مشو که دنیا بسیار مانند تو را پرورید و از میان برد. (پشت در اینجا یعنی هر نسلی از طرف اجداد یا اولاد‌، تبار‌، دودمان)

وقتی که مرگ فرا ‌می‌رسد؛ مردن بر تخت شاهی و کف خاک تفاوتی ندارند.